týsdagur 1. juni 1999síða 2

Jan Miller Blaðstjóri: Búskaparmenning Oddagrein Tað tykist at vera breið semja um, at foroyska samfelagnum tørvar ein meira fjøltåttadan búskap. Sum nú er, stendur búskapurin á bert einum beini. Hettar ger samfelagið sera sár- bært, og tað sóu vit fyrst í nitiårunum, tá fiskivinnan og fylgjandi samfelagið var í kreppu. Tann stóri spurningurin er, hvussu vit fáa ein fjøltåttadan búskap. Á einum panelfundi erfyri varð sagt, at gransking og vitan er ramtidin. Hettar eru skilagóð orð, men hvussu erður hettar utynt í verki? Utbugving og gransking hava ikki tey bestu korini í samfel- agn dag. Summir av miðnámsskúlunum tr V holisumstoður og stórar yst verið uppá sítt pláss Our lopið framav samband við fráland- an havt á lofti sum gongdar lad hevði verið Kunnu troytast havandi ar fra yvirilogum í áttati- ydingarmikið, at sogan visir faktorar, ið vit kenna nava nu stungið sítt ikenda anditt fram aftur. Bilainnflutningurin riimiirm husaprisir eru å leid lika 1 f rita nar NOUV r ætlan gum og síðst men ikki meðan tol vísa, at fiskiskap- 1988? er tað kanska ikki neyðugt at vera alt ov Gapurskygður, men ein áminning um ikki at endurtaka soguna vildi ivaleyst verið uppá sítt pláss frá politiskari síðu. Ansast má eftir, at ein storri partur av inntøku frá góðum árum er til konsolidering heldur enn nýtslu. Skal hugsingur vera um at menna nýggjar vinnur, so ma hettar gerast við einum langum sikti við stigvisari menning, heldur enn stuttskygdum lotuvinningi fyri eyga. Tað tykist sum nógvar góðar kreftir eru í føroyskum vinnulivi og sam- felagnum sum heild, sum í løtuni royna at ganga rætta leið, soleiðis at samfelagið kann gerast meira búskaparliga fjøltåtta6. Vónandi minnast hesar kreftir aftur á teir alt ov hogu fostu kostnaðirnir, sum vóru úrslit av ovuriløg- um í attatiárunum. Onkur segði herfyri i blødunum nakað soleið- is, at tann, ið stýrir búskapinum, stýrir land- inum. Hettar eigur at fáa okkum og ikki minst samgonguna at spyrja, um ikki er rættast, at vit fyrst og fremst gerast búskaparliga sjálv- bjargin við einum meira fjoltáttaðum búskapi. Partur av at gerast sjálvbjargin búskaparliga er, at ansa eftir at einstaklingar ikki lata egin- áhugamál koma framum tað, ið tænir samfel- agnum best. Eitt nú rentuspekulatiónin, ið var rættiliga umfatandi í åttatiårunum, hóast ávísir flokkar á foroyska høgraveinginum royndu at avnokta hettar, má ikki sleppa at endurtaka seg. Sum amerikanski forsetin Franklin D Roosevelt segði í setanarroðu síni í 1933: >Vit hava altíð vitað, at ábyrgdarleys egináhuga- mal var vanaligur moralur; vit vita nú, at tað er vanaligur buskapur« Sosialurin Eirikur Lindenskov Ábyrgdarblaðstjóri: | Marknaðardeild: Jonhard Hammer Dagbjørt S. Hansen Blaðfólk: Aki Bertholdsen, Turið Kjølbro i Dagfinn Olsen | | John Johannessen | Sveinur Tróndarson | ítróttarskrivari: | Emil L. Jacobsen | Myndamenn: Jens Kristian Vang Alvur Haraldsen Utgevari, uppseting og prent: Sp/t Sosialurin Bustadur: Argjavegur 26, Argir Postadr: Postsmoga 76, | 110 Tórshavn Telefon: 311820 Telefax. 314720 e-mail: post & sosialurin.fo Viðmerking: Hví kenna seg so meint raktan? Hvussu ofta hava vit ikki sæð í Sosialinum, at blaðið bjóðar seg fram ul at hýsa øllum sjónarmiðum. at dia logur verður settur í hásætið 0.S.fr., 0.s.fr.? Seinastu tvær vikurnar havi eg tvær ferðir sent bløðunum politiskar viðmerkingar um markna avtaluna við Bretland. Hes ar sakligu og sonnu við merkingar hevur Sosialurin tikið sum fylging persónliga for blaðstjóranun Fyrru ferð var talan um eina sera beiska og eisini sera tápuliga og mótsigandi odd agrein. Seinnu ferðina hev ur blaðstjórin byrgt mína! Stutt gar inni við inu ivstri uppá ikki Seinasta hósdag sigur blaðstjórin m.a Sjálvur ur lørimumni fylgt IE måli nærum øll årini og Eg ivist ikki í t blaðstjórin á Sosialinum hevur verið sera væl orient eraður um samráðingarnar nærum øll árini. Just ti er tað serliga hugstoytt at lesa eim $ovorðnan orðavavstur í Sosialimum seinasta hos dag. Har er veruliga eingin samanhangur í langa lestri blaðstjórans. Einki ímóti almanna- kunngering Aðrenn viðgerðina av mál inum á løgtingi spurdi eg løgtingsskrivstovuna, um tagnarskylda framvegis var galdandi. aftaná at semja var gjørd í marknamálinum Tingmenn fingu at vita í skrivi bæði frá landsstýri og løgtingsskrivstovu, at tagn arskylda var og ve stød ugt galdandi. Lat tað vera púra greitt. Eg havi einki at goyma og havt als einki í mót. at málið verður al mannakunngjørt, tvørturi móti. Blaðstjórin hevur saman við javnaðarmonn um, tjóðveldismonnum og folkafloksmonnum paniskt ræddur fyri at vakna ein morgun í Haag. Eg havi ongantíð verið bangin fyri at marknamálið endaði í Haag. Min meting var, at bretar høvdu meira brúk fyri einari semju enn vit føroy- ingar. Tað má vera serliga hugstoytt fyri blaðstjóran, at verið hann sjálvur í einari sam- rødu í Sosialinum við mót- partin gevur bestu prógvini um, at eg hevði rætt, og at blaðstjórin saman við nógv- um øðrum ikki hevði skilt, hvat málið veruliga snúði seg um. Einasta grundgev- ingin hjá Sosialinum, javn- aðarmonnum. tjóðveldis- monnum fólkafloks monnum fyri at skunda málið igjøgnum er, at málið annars hevði endað í Haag og Anthony Layden er greiður Í samrødu í Sosialinum sig ur Anthony Layden bart út. at teir fyri fleiri árum síðan høvdu roknað ut, at teir ikki skuldu til Haag. Tað loysti seg ikki. Í grundini sigur hann eisini í klárum teksti. at orsøkin til, at vit ikki fingu eina enn verri avtalu fyrr, er at vit í Sambands flokkinum bretum stólin fyri dyrnar Blaðstjórin hevur ferð eft ir ferð funnist at mær, tí eg var so stødufastur mótvegis bretum. Anthony Layden sigur, at stødufesti var okk settu ara besta vápn. Tveir samdir menn, tríggir við mær. um stødufesti Tå ein annars hoyrir og lesur alt tað, sum blaðstjórin og formaðurin í Uttanlands- nevndini hava borið fram. fær ein ta fatan, at teir eisini hava havt marruna av, at bretar skuldu fara avstað við Munkinum og hálvari Suð- uroynni. Alvaratos og hetta eru garparnir, sum skulu umsita uttanríkismál í okkara nýggja fullveldi. Edmund Joensen Trúttan ella argument Ikki átti ein at væntað slíkt aftursvar frá einum fyrrver- andi løgmanni. Ikki við ein- um orði svarar Edmund Jo- ensen teimum spurningum reistir eru og settir honum. Í staðin fyri at greiða frá sínum sjónarmiðum og arg- umentera fyri teimum og svara mínum spurningum velur hann at trútta, speireka og niðurgera øll hini, sum hava verið við til at loysa marknamálið. Ein persónur í leiðandi politiskum starvi, sum ikki heldur tað vera neyðugt at argumentera, men bara kemur við rakstr- arrópum og í hesum føri- num umrødur tað onnur siga fyri ósamanhangandi vavstur, er helst ikki verdur eitt aftursvar. Edmund Joensen erpar sær av stødufesti, men tað hann sýndi í verki sá meira út sum drál, sum lættliga kann verða uppfatað - eisini av mótpartinum sum manglandi evni til at taka avgerðir. Edmund Joensen vil vera í bæði åbyrgdarstødu og andstøðu samtíðis. Tað er so illoyalt sum nakað kann vera, og tí er tað kanska ikki so undarligt, at sum árini eru farin, hevur hann havt truplari og truplari við at finna sær politiskar sam starvspartnarar. Í slíkum samráðingum skal sjálv Sagt Vísast gott tol, men tað ræður eisini um at vita, nær rætta løtan er at gera tað, ið neyðugt er - at a nær ein loysn kemur í ljósmála, og at málið verð- ur búgvið. Og tað haldi eg var rætt mett av landsstýri- num, tá Brenton tók við sum samráðingarleiðari, at nú var málið búgvið til loysn. Nú var rætta løtan til ikki enn einaferð at vera tvørur og útseta alt, men at nyta høvid, nu røring var komin í málið. Edmund Joensen atkvød- ur fyri sáttmálanum í tingi- num men vil kortini tryggja sær rættin til at finnast at tí úrsliti, sum hann sjálvur hevur atkvøtt fyri - helst fyri at kunna brúka tað sum leysakast onkuntíð seinni. Tað kann gott vera, at hatta kann vera mikið stuttligt hjá honum sum politikara, men hann skaffar sær ikki nógvar alliansumøguleikar og nógva politiska ávirkan uppá handa mátan. Nú í eftirhond roynir Ed- mund Joensen at siga, at hann ongantíð hevur trúð uppá, at málið kundi enda í Haag. Men tað hevði verið djúpt óforsvarligt ikki at gjørt tað, tá man stóð í tí støduni. Tí lond eru farin til Haag fyri minni enn hatta. sum stóð úti millum partar- nar til seinast Sjálvandi kunnu vit ikki tey fyrstu 30 árini finna út sigg av, hvør meinti hvat i London, men tad skuldi ikki undra meg, um tað tå kemur undan kavi, at sterkar kreftir i London veruliga hildu, at nakað var at vinna vid ein- um sakarmáli. Edmund sigur, at hann hevði ikki verið bangin fyri at fara til Haag, men tá má hann eisini hava gjørt sær greitt, hvat hendi í dómum sum td. Jan Mayen og Malta. Tá flutti dómstólurin miðlinjuna móti Malta og móti Jan Mayen út frá eini heildarmeting av tí geograf- iskari støduni. Heilt at síggja burtur frá vandanum fyri onkrum líknandi í okk- ara føri heyði neyvan verið forsvarligt. Tå Edmund Joensen so fegin vil hava seinasta orðið í hesum máli fari eg enn einaferð at minna á, at meg- Tel +298 31 95 40 Fax +298 31 75 41 Alt innan prentlutir Maif" jakzac&post olivant fo Inpartin av ti, sum er lorað ut i gråa økinum, hevur hann sjálvur lorað. Og lat meg eisini minna hann á, at tað var hann - tvs. sami maður, sum nú tosar so 6- ført um at fáa málið uppá hægsta politiska stig - sum ikki vildi taka av innbjóðing til Bretlands og har nýta høvi at tala Føroya sak. Eg vil ikki gera hesa grein longri, tí tað kanska er best, at hetta lítið virðiliga eftir- spælið eftir loysnina á marknamálinum, sum ein- mælt varð samtykt av løg- tinginum og nú fríggjadagin á fólkatingi, kann taka ein enda. Jan Miiller, blaðstjóri