leygardagur 5. august 2000síða 2

3 tíðindablaðið sosialurin Nr. 148 - 5. august 2000 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov Marknaðardeild: Jonhard Hammer Dagbjørt S. Hansen Hjørdis Árnadóttir Blaðfólk: Áki Bertholdsen, Turið Kjølbro Dagfinn Olsen John Johannessen Sveinur Tróndarson Eyðun Klakstein Edvard Joensen Rúnar Reistrup Dia Midjord Stefan í Skorini Ítróttur: Jákup Mørk Myndamenn: Jens Kristian Vang Álvur Haraldsen Útgevari, uppseting: Sp/f Sosialurin Bústaður: Argjavegur 26, Argir Postadr: Postsmoga 76, 110 Tórshavn Telefon: 311820 Fax. 314720 e-mail: post@sosialurin.fo Lýsingar: lysing@sosialurin.fo Internet: www.sosialurin.fo Prent: P/F Prentmiðstøðin Sosialurin Oddagrein Fyritøkur hjá Føroya fólki skulu seljast EFTIR ætlan landsstýrisins skulu almennu fyri- tøkurnar nú seljast. Í ólavsøkurøðu løgmans verður sagt, at »landsstýrið hevur í hyggju at seta eina nevnd at virðismeta stovnar og parta- feløg, sum landið eigur. Nevndin skal gera upp- skot um, hvørjar av hesum ognum landið hósk- andi eigur at selja, nær tað eigur at verða gjørt og í hvørji raðfylgju«. Einki verður sagt um, hvørjar stovnar ella hvørji partafeløg, landsstýrið hevur í hyggju at selja. Men tey stóru parta- feløgini eru Føroya Banki, Føroya Fiskavirking, Føroya Fiskasøla, Føroya Tele og Faroe Airways. HESI nevndu feløg – uttan Føroya Tele – komu øll í trupulleikar í kreppuni, og tað var neyðugt hjá landskassanum at seta pening í. Talan var um nógvan pening – útvið tríggjar milliardir krónur tilsamans, sum føroysku skattgjaldarnir máttu gjalda og knógva undir. Føroyski skatt- gjaldarin – ella Føroya fólk – eigur tí hesi feløg í dag. FELØGINI verða øll rikin á vanligum búskapar- ligum grundarlagi, eftir vanligum marknaðartreyt- um, og tí skuldi verið líka mikið, hvat navn stendur á partabrøvunum, Hanus ella Janus, ella Føroya Landsstýri. Feløgini ganga væl. Leiðslurnar eru góðar og líkt er til, at landsstýrið og Fíggingargrunnurin hava verið heppin í nevndarvali. Kanska hepnari enn um talan var um ein vanligan aðalfund, har eitt nevndarval sum oftast var avgjørt frammanundan. Hugsið bara um aðalfundirnar – glantrileikirnar – í gamla Føroya Banka og Sjóvinnubankanum!!! HVÍ er tí so umráðandi at selja hesi feløg longu nú? Ein orsøk er sjálvandi hon, at í einum libe- ralistiskum samfelag er natúrligt, at hesi feløg eru privat ogn. Men í einum slíkum samfelag er heldur ikki vanligt, at feløg vera loftað í so stóran mun, sum gjørt varð í Føroyum í nítiárunum. Men vórðu hesi feløg ikki loftað, so hevði kreppan óivað verðið nógv verri. Ein onnur orsøk er, at summar borgarligar kreftir tola ikki, at tað al- menna – felagsskapurin hjá okkum øllum – eigur ognir, ella virki, serliga um tey ganga væl. Ein triðja orsøk er, at altjóða rákið er at privatisera alt sum er alment. Ein fjórða orsøk – og tað er helst orsøkin hjá landsstýrinum við tí vinstrahalla Tjóðveldisflokkinum – er at útvega landskass- anum pening til fullveldisætlanina – ella skiftis- tíðargrunnin. MEN neyvan fer føroyski skattgjaldarin, sum legði rygg til at bjarga føroyska samfelagnum, at góðtaka, at hesar almennu fyritøkur verða seldar nøkrum fáum. Kanska einstaklingum ella fyritøkum, sum fingu sanering í kreppuárunum! Skulu tær seljast, eigur føroyski skattgjaldarin – sum enn ikki er komin úr kreppuni og fingið ráð til umvælingar, ábøtur, endurnýggingar o.a. – at hava sín nátúrliga rætt til at gerast ánari í hesum fyritøkum. JÁKUP MØRK Síðani kanningin í málinum um Signar á Brúnni var lið- ug, eru atfinningar sendar í ymsar ættir. Stýrisskipanar- lógin eins og aðrar hava fin- gið síni orð, eins og fíggj- arnevndin eisini er átalað fyri at teir ikki vildu ganga ynskinum frá landsstýris- manninum á møti. Greiðan málsetning Bjarni Djurholm, formaður í fíggjarnevndini, er tó full- komuliga ósamdur við teimum, sum meta, at fíggj- arnevndin hevur fingið ein trupulleika við hesum mál- inum. Hann vísir á, at nevndin hevur ein púra greiðan mál- setning, har teir skulu ansa eftir almennu útreiðslunum í samfelagnum, og vísir hann í hesum sambandi til grein 43 og 44 í stýrisskip- anarlógini. Hetta eru grein- arnar, har staðfest verður, at eingin útreiðsla skal ávísast, uttan at neyðug játtan fyri- liggur, tó so at í serligum førum kann peningur verða givin. Formaðurin í nevndini sigur, at teir alla tíðina hava verið sera restriktivir, ella varnir, í sínum málsvið- gerðum: - Tær ferðirnar, vit hava nýtt undantøkini í stýr- isskipannarlógini, hava verið, tá vit hava vita, at løgtingið hevur eina tilsøgn í málinum, ella tá talan hevur verið um útreiðsluneutralar flytingar millum konti. Sostatt er Bjarni Djur- holm eisini ósamdur við Peturi Petersen, sum í blað- num í gjár førdi fram, at talan var ikki um nakra út- reiðslujáttan til SvF, men harafturímóti um at veita stovninum gjaldføri. At fíggjarnevndin metir, at tal- an er um eina eykajáttan, framgongur eisini í áliti- num, sum ein samd fíggj- arnevnd hevur skrivað, har teir eisini mæla til, at løg- tingið samtykkir eitt kom- andi uppskot um eykajáttan til SvF. Ikki akutt støða At talan skuldi vera um nak- ra akutta støðu í hesum mál- inum, er fíggjarnevndarfor- maðurin heldur ikki samdur í: - Longu í oktober mánaði í 1998 var landsstýrismað- urin greiður um, at talan var um fíggjarligar trupulleikar hjá SvF. Hetta var áðrenn álitið til fíggjarlóg fyri 1999 varð skrivað, so hann hevði allar møguleikar at gera vart við trupulleikan. Harum- framt fekk hann í mars boð um, at støðan var um at ger- ast akutt, og í apríl komu skrivlig boð um hetta, sigur Bjarnir Djurholm. Hann leggur afturat, at tað tað at eitt mál gerst akutt, orsakað av at landsstýrismaðurin hevur bølt á tí, ikki kann lastast fíggjarnevndini. -Heldur ikki kann tað lastast okkum, at Signar eft- ir hetta handlaði, so sum hann gjørdi. Vit høvdu ráð- ført okkum við okkara løg- røðiliga ráðgeva, so hjá okkum var einki ivamál, sigur fíggjarnevndarfor- maðurin víðari. Vit hava ongan trupulleika Fíggjarnevndin hevur ikki handlað øðrvísi enn í øðrum líknandi málum, so Tjóðveldisflokkurin skal ikki skjóta eftir okkum, sigur Bjarni Djurholm Tjóðveldistrupulleiki At enda sigur Bjarni Djur- holm, at tað eftir hansara tykki er stórt spell, at tjóð- veldisflokkurin á henda hátt roynir at skumpa ein inter- nan trupulleika á onnur. - At teir soleiðis royna at Lesið -tað loysir seg Tað er tjóðveldisflokkurin og ikki fíggjarnevndin, sum hevur fingið ein trupulleika i málinum um Signar á Brúnni, sigur Bjarni Djurholm Tøkk Hjartaliga takka vit fyri sýnda samkenslu, tá okkara kæri bróðir og svágur RAGNAR ØRVARODD á Sandi doyði og varð jarðaður. Ein serstøk tøkk til tykkum á B8, ið vóru so góð við hann og passaðu hann so væl til tað seinasta. Tøkk til prestin í kapellinum og sandoyarprestin fyri troystarrík orð. Takk til dekn, klokkara, organistar, sangarar, berarar og til tykkum, ið fylgdu honum til hansara seinasta hvíldarstað. Ein tøkk til tykkum, ið hjálptu til á ymiskan hátt. Tøkk fyri blómur, kransar og gávur til Hjartafelagið. Fyri tey avvarðandi Jana, Mikk, Snæbjørg og Adelheit skáka sær undan ábyrgd, kann hava skaðandi árin á stýrisskipanina, eins og hetta eisini er við til at und- irgrava álitið á politisku skipanina, sigur Bjarni Djurholm at enda. A›alstjórin í Olju- málast‡rinum er sannførdur um, at mannagongdir fyri bæ›i um- hvørvi og tilbúgv- ing koma í rætt- lag, so oljufeløg- ini sleppa at bora í seinnu helvt av komandi ári Dia Midjord Oljufeløgini sleppa at bora einafer› eftir ólavsøku ár 2001. Hetta lovar Herálvur Joensen, a›alstjóri í Olju- málast‡rinum, hóast langt frá alt er komi› í rættlag. – Ta› ver›ur strævi› at gera alt klárt, men vit skulu klára at taka ímóti umsókn- um um eina borigó›kenning einafer› komandi vár, sigur a›alstjórin. – Í hvussu so er nøkur oljufeløg skulu sleppa at bora í komandi ári, sigur hann. Herálvur Joensen sigur ví›ari, at tvær kunnger›ir eru longu li›ugt skriva›ar, og mi›ja› ver›ur ímóti, at f‡ra aftrat koma í gildi á n‡ggjárinum. – Sostatt vita oljufeløgini eftir n‡ggjár, hvussu tey skulu fyrihalda seg, tá um- sóknin um borigó›kenning skal skrivast, sigur a›al- stjórin. Á gó›ari lei› Eitt er at Oljufyrisitingin ver›ur li›ug vi› sín part, men hvussu langt eru a›rir føroyskir myndugleikar komnir. – Vit hava havt onkrar fundir vi› a›rar myndug- leikar og koma einafer› í heyst at taka hetta mál upp- aftur. Hóast eg ikki kann siga, hvussu ø›rum mynd- ugleikum gongst, so vænti eg, at alt ver›ur li›ugt til tí›- ina, sigur Herálvur Joensen, a›alstjóri í Oljumálast‡rin- um. Hann leggur aftrat, at tá leitingarloyvini ver›a givin í næstum, so er ta› út frá tí fyritreyt, at alt anna› skal ver›a klárt í 2001, so olju- feløgini kunnu søkja um borigó›kenning. – Men vit rokna ikki vi›, at allir loyvishavararnir fara at bora beinanvegin. Vit skulu nokk vera so klár, at nøkur oljufeløg sleppa at bora beinanvegin, sigur a›alstjórin. Hann leggur aftrat, at oljufeløgini hava eitt leiti- skei› á seks ár. – Og oljufeløgini mugu ikki missa eitt av hesum árum, tí at føroyskir mynd- ugleikar ikki eru klárir. Vit hava hóast alt arbeitt fram ímóti hesum í mong ár. Alt skal ver›a klárt Herálvur Joensen, a›alstjóri í Oljumálast‡rinum, ivast ikki í, at nøkur oljufeløg sleppa at bora einafer› eftir ólavsøku í komandi ári Enn er eingin prestur settur í starv í Vági, og um stutta tí› ver›- ur eitt starv leyst á Vi›arei›i Dia Midjord Kirkjurá›ini í Su›uroyar sunnara prestagjaldi hava enn ikki tiki› stø›u til, um einsamalli umsøkjarin í Vági skal fáa prestastarvi›, sum Elsa Funding hevur røkt seinastu árini. Møgu- liga ver›ur starvi› l‡st leyst einafer› aftrat. Á Vi›arei›i ver›ur eisini eitt starv sum sóknarprestur leyst í næstum. Verandi sóknarprestur Meinhard Bjartalí› skal innsetast sum sóknarprestur á Glyvrum. Tørvur á prestum Virkandi bispur, Bjarni Bæk, vil ikki beinlei›is siga, at stórur tørvur er á prestum, men hann sigur, at prestar hanga ikki á trø›unum. – Einir fimm føroyingur eru í holt vi› at lesa til prest, men teir ver›a ikki lidnir fyrr enn um nøkur ár. Petur Martin Rasmussen, Niels Pauli Danielsen, Hans J. Joensen og Bjarni Bæk eru allir komnir naka› upp í árini. Teir kunnu virka í starvinum til teir eru sjeyti ár, so um nøkur ár fella teir fyri aldursmarkinum. – Men tá eru uttan iva fleiri n‡ggjar kreftir klárar at taka vi›, sigur virkandi bispur, Bjarni Bæk, i› er dómpróstur í Havn. Tveir prestar fáa arbei›i í næstum Hesir vaksa ikki á trøunum