leygardagur 5. juni 1999síða 19

Nr. 104 — 5. JUNI 1999 Um skvatlut var oftani framman stavn, og sjókappar brotasjógv fingu, teir óræddir stýrdu mót somu havn á bylgjunnar ørbrøttu bringu: teir sógdu: Vit taka eina havn, har frælsi grór fyri Førøva navn. O fóroyingar, sum enn koma á fund ið myrkum og ivandi huga, t lítið á líðir og glitrandi sund. ar báran nú brýtur á boða! Hoyr! hav og land tey nú teska il: Man førovingur taka róðrið rått ?' t tvetta tí burtur alt småligt kjak g fylkjast við treysti í barmi. æl et tað vert nú eitt ódnartak u bjarga tær, land várt, úr harmi Um máttur tykist tær lítil um stund, minst til, at vit finnast fleiri á fund! Vit fylkja nú liðið á fosturjørd, g ónýtar siðir vit blaka; oll tróllabórn koyra vit langt um fjørð, og róður í hond vit so taka og stýra beint móti bjørtu havn har frælsi grør fyri Føroya navn. Og móðurmálið, sum bæði Ras- mus og Símun hámettu, tað týðiligasta samleikaeyðkenni hjá einari tjóð, vann sær við tógvið stríð fullan og heilan rætt í For- oya skúla. Ymiskar orsøkir gjørdu, at håskulin í 1909 flutti til Havnar, og har stendur hann enn. Hans Andrias Djurhuus, lærari og skald, var sjålvur næmingur i Føgrulid, og hann yrkti soleidis TIL FØGRULIDAR Var lagnan beisk, var lagnan blíð. Í gleði sum í hørðum stríð - rann mær til hugs á hvørji tíð tú Fagralíð. Á sumri sum á vetrarstund, tá kavin feyk um frysta grund eg minnist teg og hvønn tín fund í instu lund. Tí tú vart borgin fyri mær - og hverja ferð eg sigli nær eg líti enn ímóti tær tú stendur har. Teir fluttu skúlan burt úr stað - og tá kom sumt í annað lag, tó eitt var vist - í dýrd og frið - tú flutti við. Tú stendur gjøgnum alla tíð - er lagnan beisk - er lagnan blíð - sum sigursmerki gjøgnum stríð tú Fagralíð. Hvat var tað og er tað, Háskúlin hevði og hevur at bjóða? Í hesi skúlaskipan er eingin provtøka, men eitt háskúlaskeið hevur nakað annað. Her er endamálið at læra seg sjálvan at kenna, at læra seg at fáa stórri kunnleika um øki, ein hevur serligan áhuga fyri, og hetta arbeiðslagið, at vekja áhuga og forvitni. sum alla tíð hevur verið ein kjarni í háskúlanum, er nú á veg inn í fólkaskúlan, hvor skal siga, Háskúlin var framman fyri sína tíð. Endamál háskúlans er tað sama enn í dag, og í okkara so ødrvisi tíðum enn í 1899, fari eg it heilsa skúlanum og tjóðini og ynskja Háskúlanum til lukku og góðan byr. Nú er stóða móðurmáls okk- Símun av Skarði og konan, Súsan í Jákupsstovu eftir røduna ara ødrvisi og sjålvsøgd. Men kanska ræður meir um nú enn nakrantíð at vera á varðhaldi. tí tá ið tú heldur væl til standa, varnast tú kanska ikki, hvussu ymisk spilla sníkir seg inn. Sum dómi kann eg nevna, at eg hoyrdi barn í Utvarpi Føroya siga frá, at hann hevði fangað triggir ållar, og rætt hevði verið at sagt tríggjar állar. Annað dómi er, at fólkangvn nærum ikki verða bend. Skurrar tað ikki í oyrunum á flestu føroyingum, tá ið vit hoyra, at onkur sá Sjúrður í staðin fyri Sjúrð, ella hann sá Helgi , kanska Helgja, í staðin fyri at hann sá Helga. Hoyrið hvussu vakurt tað ljóðar, at Helgi er giftur við Helgu, og tí er Helga eisini gift við Helga. tíðindablað Og um vit ætla at fáa at vita, hvaðan onkur er, hoyra vit ofta spurt; “Hvar ert tú frá?" Og svar:" Eg eri frá Klaksvík ella “...frá Sandvík". Aheitan okk- ara eigur at vera, at fjølmidlar- nir, og serliga Utvarp Føroya og Sjónvarp Føroya, men sanniliga eisini blødini og ikki at gloyma skúlarnir vanda sær um málið, og nett hetta við bygdanøvnum er so sera lætt at læra at nýta rætt, tí ert tú í einari bygd, fert tú úr bygdini, ert tú við Gjógv, eitur tað frá Gjógv, og ert tú á Skarði, eitur tað av Skarði, við ðrum orðum; í - úr „við - frá og á - av. Annað stórt málsligt vandamál stingur seg upp í sambandi við nýggju tøknirnar, serliga alt sum hevur við teldur at gera. Lukku- tíð fyri okkum eiga vit ein stovn, sum ger fyrimyndarligt arbeiði og er á varðhaldi. og tað er Fróðskaparsetur Føroya og tey, sum har starvast. Men henda løtan er ikki bara ætlað slíkum práti. Nú er stevna, Norðoyastevna, sum plagdi at vera fyrsta stevnan, og enn er kappróðurin á Norðoyastevnu fyrsti kappróður í kappingini um føroyameistaraheitid. Og stevn- urnar eru allar merktar av ítrótti, og ítróttarfelggini fáa uttan iva størstu peningainnspræningina á stevnunum, pening sum kemur væl við, er neyðugur, fyri at kunna fíggja tað ymiskliga virk- semi í feløgunum ungdómi okk- ara at gagni. 19 Og annað mangt er á skránni til gamans og álvara - og ikki mugu vit gloyma hitt ikki skrå- setta, at hitta vinir, skyldfólk og kenningar. fyri als íkki at gloyma tað. sum ofta er hent. at tvey hittast og gerast góð. At enda ynski eg ollum góða noré vyastevnu, tað sum eftir er av henni. Men meg minnist heimasandsmann, sum helt fyri, tá ið hann hitti fólk á veg á stevnu:" Ikki skilji eg, at nakar tímir at fara til nakað, hann aftaná ikki minnist at hann var til." Ynski mítt er, at vit øll í morgin kunnu minnast aftur á eina góða norðoyastevnu. Símun av Skarði