týsdagur 8. juni 1999síða 6

6 tíðindablaðið Nr. 105 — 8. JUNI 1999 Nyrup og Dybkjær á almenna vitjan Danski forsætisráðharrin og frúan Få ] KOMA a ai døgunum ». (eir vantt gu x øv to Í DIGSS get menna vitjan í Førovum i til 10. august. Umframt fundirnar, verður eisini til nakrar útferðir, meðan gestirnir eru í Førovum » NUR TRÓNDARSON Endil ga slapp hon vid Hjan í august, saman við forsætisráðharranum Dybkjær á alenna vitjan í Foroyum Hetta almannakunngjørdi danska forsætismálaráðið tyrraparumn 1 gjár Forsætismálaráðharrin sigur í tíðindaskrivinum. at junim gleða seg til at hitta foroyingar - bæði fólkið á gøtuni og føroyskar polit ikarar, og at tey ikki minst gleda seg til at sleppa at síggja tað stórslignu før oysku náttúruna, m. a. sam an við Anfinni Kallsberg Løgmaður sigur við Sosi- alin. at skráin fyri túrin enn ikki er fastløgd, men tað arbeiðið fer í gongd nú Men vitjanin er ein blandað arbeiðs- og almenn vitjan. so eg kundi hugsað mær, at tað fyrst verða teir fundir, sum plaga vera ul vlíkar vitjanir. og aftaná fara vit so at ferðast kring land- ið, sigur Anfinn Kallsberg Sum nevnt verður rikis- fundur eisini undir vitjanini. og tað merkir, at grøn lendski landsstyrisformad- urin, Jonathan Motzfeldt eisini kemur á vitjan Skráin fyri ríkisfundin er heldur ikki løgd, men hon kemur meir av sær sjálvum. Um Nyrup ætlar sær út at hoyggja við gjáarmonnum áftur í ár, skal verða ósagt, men hann og konan koma til a 6 SE Føroya á fimm daga almenna vitjan frá 5. til 10. august sigur Anfinn Kallsberg. Vit plaga at taka tey mál upp. sum hava týdning og tað gera vit nokk eisini hes- aferð Og hann væntar, at loysn- in á marknatrætuni við bret ar nokk eisini kemur upp at venda Danski forsætismálaráð- harrin vísir í sínum tíðinda skrivið júst til hetta og hann leggur afturat, at loysnin á marknatrætuni vísir styrk- ina í samarbeiðinum millum ríkispartarnar. Fyrsta almenna vitjanin hjá frúuni Sum nevnt so kemur frúan hjá forsætismálaráðharran- um, Lone Dybkjær, eisini til Foroya. Lone Dybkjær er í hesum døgum í valdysti fyri at end- urvinna pláss sítt í ES-parl- amentinum, so hon er ikki heilt ókend í Danmark Men hetta verður hennara fyrsta almenna vitjan í Før- oyum, sum forsætisráðharr- afrúa. Tey bæði hava verið runt í mongum londum, men ikki í Føroyum, og tey gleða seg Oført til vitjanina. Løgmaður gestargðari i Samalandi Í seinastu viku var Anfinn Kallsberg gestaróðari tá samar skipaðu fyri evnisdegi um okt samiskt sjálvstýri. Lógmað- ur, sum var sjálvur triði útlendski gestaróðarin, letur sera væl at túrinum "3 $ Anfinn Kallsberg avmyndaður sum vit tíverri ikki hava fingið novnini iskum uppruna, meðan maðurin í SVEINUR TRÓNDARSON Tað eru nógv sum arbeiða fólkaslog. fyri øktum Samalandi saman vi ! i r kanadiskur inuittur. sjålvstyri. Men tað eru verri enn so oll. sum hava somu fortreytir sum eitt nú for- oyingar hava ) hinum báðum gestarødarunum, á. Kvinnan er úr New Zealandi og er av maur- (Mynd: Kent Norberg) Samarnir í Skandinavia eru eitt gott dómi um, at hóast teir ikki hava føst landamørk. so verður arbeitt nógv fyri øktum sjálvstýri og sjálvsavgerðarrætti. Í seinastu viku varð so skipað fyri einum evnisdegi í Arvidsjaur í Nordursvør- íki Evnið henda dagin var øktur samiskur sjálvsav- gerðarrættur, og fyrireikar- arnir høvdu boðið trimum útlendskum gestarødarum at halda fyrilestur. Einum foroyingi, einum inuitti úr Kanada og einum New Zealendara av mauriskum uppruna. Anfinn Kallsberg, løg- maður umboðaði Føroyar og hann greiddi frá ætlanum landsstýrisins um fullveldi. Løgmaður sigur. at hóast samarnir stríðast fyri øktum sjálvsavgerðarrætti, so eru umstødurnar hjá teimum so nógv ødrvisi enn okkara, at tær kunnu ikki sammetast. A ein hátt kunnu vit siga, at teir eru har, sum føroyingar vóru fyri umleið 100 árum síðani. Teirra stríð snýr seg meira um málið og um mentanina sum heild. Samarnir hava eitt parla- ment, men tað hevur ikki so nógv at skula sagt í tí stóru heildini. Samarnir búgva í einum stórum øki, sum fevnir um landumráði í Nor- egi, Svøriki, Finnlandi og Russlandi, og tí ber ikki til uttan trupulleikar at siga at teir skulu hava føst landa- mørk. — Og tad havi eg varhug- an av at samarnir sjålvir eru greiðir yvir. Teir hava sítt parlament, og teir ynskja at parlamentið skal fáa størri ávirkan á avgerðirnar. Tí ynskja teir at fáa >detail- stýringina< av samiskum vidurskiftum, sigur Anfinn Kallsberg Villar viddir At tað eru stór og villini oki fekk løgmaður sjón fyri søgn. Hann ferðaðist í flogfari um Keypmannahavn til Kir- una í Norðursveríki. Haðani fór hann í bili til Jokkmok og víðari til Arvidsjaur, har eynisdagurin var hildin. Tað er ein ógvuliga stór- ligin náttúra í hasum økin- um, og tað skiftir nógv alt eftir hvar ein er staddur. Heil norðuri er næstan púra oyði. Har er bara vatn, og tað er eisini hagani sviar fáa nógva orku. Syðri komu vit inn í skógina sum er øogvuliga stór, sigur Anfinn Kallsberg. Hann sigur at tað var sera forvitnisligt at ferðast í umrådnum, tí víddirnar eru so øgiliga stórar. — Onkuntíð koyrdu vit í fleiri tímar uttan at nakað livandi sást, so stórt er tað, sigur Anfinn Kallsberg. Løgmaður greiðir eisini frá. at hann hitti ein sama, sum búði í Svóríki men summarhagin hjá honum lá í Noregi. — So tað er av sonnum ødrvisid umstødur enn her hjå okkum, sigur Anfinn Kallsberg Spjaddir um eitt stort øki Sum sagt, so liva samarnir í einum sera stórum og spjaddum øki, sum fevnir um fleiri lond. Í talið eru samarnir ikki so ógvuliga nógvir, so tá teir eru so spjaddir, so gerst tað enn torførari hjá teimum at fáa síni ynskir igjøgnum. Um 20 túsund samar búgva í Svøriki, meðan um 50 túsund búgva í Noregi. Um 10 túsund búgva í Finn- landi og eini 2-5 túsund í Russlandi, so tað er av markað, men kortini óhugn- aliga stór oki talan er um. Av tí, at teir búgva í økj um, sviar brúka til sín skóg- ídnað og har vatnorkan er. so verður tað ógvuliga trup ult fyri ikki at siga Omøgu- ligt hjá samum at tosað um egið land. - Men hjá teimum eins og hjá flestu øðrum fólka- sløgum her í heiminum hev- ur tað stóran tydning at varðveita sín mentunnararv. Tað arbeiða teir sera hart fyri Og hóast teir eru fáir í tali, so hava teir fingið ym- isk rættindi upp á pláss. Tað teir ynskja nú er, at útbyggja hesi rættindi, sigur Anfinn Kallsberg. løgmaður at enda um vitjanina hjá sær langt inni í Svøriki har samarnir halda til.