mikudagur 9. juni 1999síða 11

NR. 106 - 9. JUNI 1999 tíðindablaðið VA 2 22) 11 320 ungfolk skrivað undir Tað gongur strúkandi hjá Blái Kross at fáa ungfólk at skriva undir rúsfríu avtal- una. Tann fyrsta í hesum mánaðinum varð avtala nr. 300 undirskrivað, og var tað 13 ára gamla Maria í Skorðini sum skrivaði undir SVEINUR TRÓNDARSON Tað er av álvara komið glið á hjá Bláa Krossi at fáa ung- fólk at skrivað undir rúsfríu avtalurnar. Fyri minni enn einum mánað síðani varð avtalað nummar tvey hundrað gjørd við ein ungan fýr í Klaks- vík, og 1. juni varð avtalað nr. 300 undirskrivað við ta 13 ára gomlu Mariu í Skorðini úr Havn. Síðani 1. juni hava 20 ungfólk afturat skrivað und- ir avtaluna. Tað vil siga, at 320 ung hava gjørt eina eitt ára rúsfría avtalu við Bláa Kross, nú tiltakið verður niðurlagt til skúlarnir byrja aftur í august mánað. Bíða við fyrsta glasinum Kristian á Reynatrød, fíggj- arleiðari hjá Bláa Krossi sigur, at tey eru ótrúliga væl nøgd við gongdina. — Vit roknaðu við, at til- takið fór at fáa stóra undir- tóku, men hetta er nógv betri enn væntað og tað frøir okkum at tey ungu eru so positiv, sigur hann. Málbólkurin fyri avtaluni eru tey 13 til 16 ára gomlu, men tað ber eisini til hjá teimum, sum eru eitt sindur eldri at skriva undir. Men hví tey 13-16 ára gomlu? — Tað er tí, at jú yngri fólk eru tá tey byrja, jú stórri er vandin fyri at tey gerast misnýtarar. Og fáa vit tey at bíða við at taka fyrsta glasi, so er nógv vunnið, sigur Kristian á Reynatrød. Tey ungu, verða ofta sett undir bólkatrýst, og tí er kanska vandi fyri at tey >ygloyma< avtaluna. Hvat gera tit fyri at tað ikki skal henda? - Fyri tað fyrsta so vil eg siga, at avtalurnar byggja upp á álit. Vit hvørki kunnu ella vilja fara út at kanna um tey sum hava skrivað undir avtaluna, men vit vænta at tey halda tað tey skriva undir uppá. Sam- stundis so royna vit at skipa fyri onkrum tiltókum, sum skulu stuðla teimum at halda á, men vit vita eisini, at tað er í minna lagi, men orkan er ikki til meir í løt- uni, sigur Kristian á Reyn- atrød. Hvat fåa tey sum skriva undir burturúr? — Tey fáa eitt rúsfrítt ár, umframt at tey fáa avsláttur í ymsum handlum. Vit hava gjørt avtalur við onkran klædnahandil, onkran fløg- uhandil og aðrar handlar sum tey ungu koma í. Men er tað rætt, at keypa tey ungu á henda hátt. Hevdi tað ikki verið rættari at fingið tey at skriva undir av sínum eintingum ? — Tað er mikið møguligt, men tíðin er soleiðis háttað at man fær nakað fyri nak- að, og kunnu vit fáa nøkur ungfólk at bíða við at taka tann fyrsta snapsin, so hava vit ikki ringa samvitsku um tað er tí, at tey hava gjørt eina avtalu við okkum, sum gevur teimum fyrimunir, sigur Kristian á Reynatrød. Suðuroyggin stendur fyri tørni Nú summarið nærkast og skúlarnir fara í summarfrí, verður tiltakið lagt á hyll- ina. Hetta skal ikki skiljast sum at tey, sum hava skriv- að undir fara í >summarfrí< frá avtaluni, men soleiðis at fyrireikararnir ikki fáa sam- band við tey ungu meðan skúlarnir eru í summarfrí. — Vit hava verið ótrúliga væl móttikin á skúlunum. Vit hava verið í næstan gll- um skúlum kring landið og tað hevur gingið uppá stás í teimum øllum uttan einum. Ein skúli í høvudsstadar- økinum segði nei, og tað verður eftir øllum at dóma einasti skúli í landinum vit ikki koma á, sigur Kristian. Hví segði hann nei? — Tað hava vit ikki spurt um. Vit vendu okkum til skúlan og spurdu um vit kundu sleppa at greiða frá avtaluni, men tað vildu tey ikki. tað er teirra val og tað blanda vit okkum ikki í. Hava tit verið runt alt landið? Ikki heilt enn. Vit mangla Suðuroynna. Vit vóru á veg til Suðuroyar, men so kom verkfallið inn í millum, og tað hevdi við sær, at Suðuroyggin mátti útsetast. Síðani hevur tað tíverri ikki borið til at fáa hana inn aftur í ætlanina og tí hava vit valt at bíða til eftir summarfrítíðina, sigur Kristian á Reynatrød. Heilt nýggjar Bláa Kross-bygdir Nú tiltakið hevur koyrt í eitt tíðarskeið er sjálvandi vert at spyrja, um tað sæst í lim- askaranum hjá Bláa Krossi. — I sjålvum sær koma tey ungu, sum skriva undir ikki við í limaskaran hjá Bláa Krossi av tí at tey eru yngri enn 18 ár, men tað sum vit Maria í Skorini úr Havn var nummar 300 í rødini at skriva undir rúsfría avtalu við Bláa Kross halda verða sera hugaligt er, at vit hava fingið nógv ung- fólk i bygdum, sum vit ikki hava nógvar limir framm- anundan. Tað dámar okkum sjálvandi væl, men tað er ikki høvudsmålid við tiltak- inum, sigur Kristian á Reynatrød og leggur aft- urat: — Tað er at fáa tey ungu at útseta, ella heilt at lata verða við at taka tann fyrsta snapsin Og tá hugt verður eftir nøgdini av teimum, sum hava skrivað undir, so kann ikki sigast annað enn at tað gongur strúkandi hjá Bláa Krossi. Maria í Skorini var nummar 300, sum skrivaði undir og síðani hon setti sítt navn á avtaluna hava 20 ungfólk fylgt í fótasporum hennara. Einki verkfall á hes- um sinni heldur Tíðliga leygarmorgunin eydnaðist tað semingsmonnunum at fáa semju millum partarnar í fíggjarheiminum. Urslitið var ein nýggjur tvey ára sáttmáli, sum samanlagt kostar fíggjarstovnunum 6,5 prosent SVEINUR TRÓNDARSON Tað var um reppið, at fyrsta verkfallið í fíggjarheimin- um í øllum kongaríkinum, skuldi síggja dagsins ljós í Føroyum, men tá samanum- kom eydnaðist tað semings- monnunum at fáa partarnar at semjast um ein nýggjan tvey ára sáttmála. Nýggi sáttmálin ber við sær, at starvsfólkini í bank- anum fáa 5,6 prosent meir í lønarposarnar tey næstu tvey árini. Harafturat fáa starvsfólk- ini í fíggjarheiminum 3,5 frídagar afturat, soleiðis at samlaða kostnaðurin av nýggja sáttmálanum gerst 6,5 prosent. Samráðingarnar hesaferð gjørdust rættiliga drúgvar og sum sagt var tað um reppið, at tað endaði við verkfalli. Starvsfólkini í peninga- stovnunum skulu geva tvær vekfalsfráboðanir áðrenn farast kann í verkfall og ver- uleikin var tann, at seinna fráboðanin var givin og verkfall skuldi byrja á mid- nátt í gjårkvøldid um eingin semja fekst. Men semingsmenninir Jógvan Amonsson og Al- Ragnar Olsen, heldur at feløgini kunnu liva við nýggja sáttmálanum ... fred Petersen fingu so part- arnar at semjast áðrenn tað endaði heilt galið. Nøgdur - og tó Ragnar Olsen, frá Finans- forbundet, sum umboðar starvsfólki í Føroya Banka sigur við Sosialin, at hann er nøgdur vid semjuna, hó- ast hon ikki er so góð sum feløgini vildu hava hana. — Men soleiðis er tað nú, tá semingsstovnurin kemur upp í samráðingarnar. Tá verður initiativid tikið frá okkum, sum hava samráðst og semingsmenninir taka yvir, og tá so er ber illa til at ávirka gongdina, sigur Ragnar Olsen. Men kortini er hann nøgdur við úrslitið. Lønar- parturin gjørdist 5,6 prosent og við teimum 3,5 fridøg- unum, sum tað eydnaðist at fáa við í nýggja sáttmálan var samlaða úrslitið 6,5 pro- sent yvir tvey ár. — Frídagarnir vóru okkara kardinalpunkt. Vit høvdu kannað frammanundan hvórji ynski limir okkara høvdu, og tað vísti seg, at tey flestu vildu hava fleiri frídagar, og tí var tað ótrú- liga týdningarmikið, at vit fingu tann partin í sáttmál- an, sigur Ragnar Olsen Kanska eitt fak- felag í framtíðini Hesar samráðingarnar vóru tær fyrstu, har fakfeløgini í fíggjarheiminum samrádd- ust saman. Arbeiðsgevararnir hava gjørt eitt felag, sum sam- ráðist fyri teir allar, og tí vóru samráðingarnar lagdar í einum. Men tað merkti at tey trý fakfeløgini í fíggjar- heiminum skuldu samráðast saman, og tað høvdu tey ongantíð gjørt áður. Ragnar Olsen heldur kortini at tað gekk framúr væl. . og tað kunnu arbeiðs- gevararnir eisini, heldur Jørn Astrup Hansen — Tað vil altíð verða so tå try feløg samráðast saman, at tað koma tvistødur í, og okkara samráðingar vóru einki ødrvisi í so máta, men vit fingu arbeitt okkum burturúr teimum tvistødun- um. Tað stutta av tí langa haldi eg er, at samarbeiði var ótrúliga gott. Men tá arbeiðsgevararnir hava gjørt eitt Arbeidsgev- arafelag, merkir tað so, at tit skulu gera tykkara sam- anlagda felag? — Tað dugi eg ikki at siga enn. Arbeiðsgevararnir skunda í hvussu er undir, at vit gera okkara egna felag, og tí gerast vit kanska eyka varin, men nú tá teir hava eitt felag, er tíðin kanska komin, at vit kanna møg- uleikan at leggja saman í eitt felag. Tað ber tó í dag ikki til at siga nakað um hetta enn. Ynskini nógv fleiri enn úrslitið Tað sigur seg sjálvt, at tá farið verður til samráðingar eru krgvini ofta mong. Men úrslitið er sjáldan at tey øll verða gingin á møti. Soleiðis var eisini í hes- um føri. Ragnar Olsen sigur, at tey trý feløgini høvdu okkurt um hundrað felags krøv til Arbeiðsgevarafelagið, men tá til stykkis kom, vóru bara trý ella fýra av teimum við í tí endaliga sáttmálanum. — Men soleiðis er tað tá samrátt verður, og tað mugu vit góðtaka. — Eg haldi tað hevði stór- an tydning, at fáa lønarpros- entid upp frá teimum 4, sum stovnarnir høvdu læst seg å, upp til 5,6, sum tann end- aligi såttmålin sigur. Sam- stundis komu teir fridagar- nir uppi, sum alt i alt gera såttmålan eitt sindur åtilig- an, sigur Ragnar Olsen, at enda Arbeidgevararnir eisini nøgdir Jørn Astrup Hansen, stjóri í Føroya Banka og formadur i Arbeidsgevarafelagnum sigur, at teir sum so eru nøgdir við úrslitið um hugt verður eftir hvussu restin av samráðingunum á arbeiðs- marknaðinum endaðu. — Men tað er okkara nið- urstøda, at hesar samráðing- arnar sum heild gjørdust ov dýrar fyri føroyskan bú- skap, og kanska serliga tá vit hava broytingarnar í samfelagnum í huga, sigur Jórn Astrup Hansen. Arbeiðsgevararnir vóru tó greiðir yvir, at tað neyvan fór at eydnast at fáa eina samlaða lønarhækking, sum var minni enn tey 6,5 prosentini. Ti gjørdu teir av fyri einum mánað síðani at bjóðað starvsfólkunum hesa lønarhækkan, men tá tóku feløgini ikki av. Og tað hevði við sær, at hótt var við verkfallið og tísum hoyrir til. — Men nú såttmålin er undirskrivadur kostar hann Føroya Banka 6,56 prosent, og tað merkir, at vit hava stríðst í langa tíð fyri so lítið, sigur Jørn Astrup Hansen. Hann leggur afturat at 6,56 er tað, sum sáttmálin kostar Føroya Banka, men hann er eitt sindur dýrari hjá onkrum av hinum arbeiðs- gevarunum Tað stutta av tí langa er so tað, at samráðingarnar endaðu við semju og uttan at føroyski fíggjarheimurin skuldi leggja rygg til. at fyrsta verkfallið í kongarík- inum sá dagsins ljós í Før- oyum