leygardagur 19. juni 1999síða 2

Aayrjaarsmstjóri: Marknaðardeild: } Jan Miller Jonhard Hammer Dagbjort S. Hansen Blaðstjóri: Eiríkur Lindenskov Blaðfólk: Internet: www.sosialurin.fo Aki Bertholdsen, 5 Turið Kjølbro Dagfinn Olsen John Johannessen Sveinur Tróndarson ítróttarskrivari: Emil L. Jacobsen Myndamenn: Jens Kristian Vang Álvur Haraldsen Útgevari, uppseting og prent: Sosialurin Bústaður: Argjavegur 26, Argir Postadr: Postsmoga 76, 110 Tórshavn Telefon: 311820 Telefax. 314720 e-mail: post Gsosialurin.fo Serbiskir barbarar Oddagrein SOHVØRT Nato-deildir taka fult ræði í Ko- sova verður ein ræðuleiki fyri og annar eftir avdúkaður. llla viðfarnu líkini av túsundtals sivilum kosovaalbanum, børnum, kvinnum og tilkomnum liggja slødd allastaðni: úrslitið av miðvísu og tilætladu utreinskanini av einum heilum fólki. Tú stendur sum forsteinaður, tå tú sær myndirnar í sjónvarpi og í blødum. Tú spyr teg sjálvan, hvussu slíkir ræðuleikar kunnu fara fram í Europa ár 1999. Tær kemur til hugs ræðuleikarnar frá seinna heimsbardaga, tá ser- stakliga jødiska fólkið var fyri somu lagnu. Tú trúði ikki slíkt kundi endurtaka seg. Men hetta er bert tí, at tú hevur ikki fylgt soguni. Sovorðið er partur av søguni so langt aftur vit minnast. Tað er partur av mannalívinum og tað gevur eisini teimum, sum halda, at menniskjan í botni er ónd, rætt. MEN sjálvandi er tað ikki allur sannleikin. Og tí eiga vit í hesi avdúkingartíð ikki at stempla allar serbar sum barbarar. Tað vildi verið eins barbariskt. Tí er tað so umráðandi at brúka vit og skil og ikki bara kenslur, tá tað nú skal ruddast upp. Og nettup hetta er uppgávan hjá ST-dómstólinum, sum helst flestu okkara enn geva lítlan ans. Men veruleikin er tann, at nettup hesin altjóða dómstólur hevur kanska eina ta mest týðandi uppgávuna í heimssamfelagnum nú vit fara inn í eina nýggja old. Tað skal tí vera okkara vón, at allar tjóðir stuðla undir hesum dómstóli og geva honum tann status, sum hann eigur at hava. Og her kann Kosova verða ein byrjan. TAÐ stutta av tí langa í hesum hópavrætt- ingarmáli er, at teir seku mugu finnast. Og her ikki minst teir persónar, sum hava staðið á odda - frá politiherovasta í Pristina til forsætisráðharra í Beograd. Eingin kosovaalbani, sum mist hevur eitt ella fleiri av sínum næstu, kann liva við, at tey, ið hava givið boðini um at myrða teirra næstu og framt morðini, kunnu ganga frítt í gøtunum i Beograd ella aðrastaðni í Jugoslavia. Hesi mugu fyri ein dómstól. Men her hvílir so sanniliga eisini ein stór ábyrgd á serbiska fólki- num - at tað krevur sínar egnu leiðarar frá og fyri ein rætt at standa til svars fyri ræðuligu gerðir sínar. Nato ella heldur ST eigur nú at fara undir eina upplýsingarherferð í Jugoslavia, soleiðis at fólkið har fær at vita , hvat veruliga er hent í Kosova, hvat teirra landsmenn hava gjørt móti ósekum sivilum. JUST her kemur eisini kirkjan inn í myndina. Hon hevur sum er stóran týdning fyri serbiska fólkið, og tí kemur tað væl við, nú tað ljóðar, at kirkjuleiðarar í Serbia vilja hava Milosovic og hansara stjórn frá. Kirkjan hevur ikki altíð kent sína vitjanartíð, tá tað hevur rátt um at tala at órættvísi og yvirgangsvirksemi frá oddamonn- um í einum landi. Men nettup tá kirkjan í grund- velli sínum stendur fyri kærleika og rættvísi, átti hon at verið tað besta amboðið at komið slíkum barbarum sum Milosovic og hansara næstu til lívs. Og hvar er alheims kirkjan í hesum! Atti ikki hon at givið ljóð og farið í „hernað“ móti barbarstýrinum hjá Milosovic! Nettup tá kirkjan hevur so góða undirtøku í fólkinum - og hon stendur fyri uppýsing og kærleika og rættvísi - kann hon hava so stóra ávirkan á eitt samfelag sum tað jugoslaviska. Eftir okkara tykki eiga ST og heimskirkjan at taka yvir, har Nato slepti - fyri at geva teimum nidurpindu og terroriseraðu kosovaalbanunum frið í sálina. Tað fáa teir bert, um serbisku hópdrópsmenninir fáa tann dóm teir eiga. Sosialurin Viðmerking: | Hugleidingar um leiðslubygnaðin Ongin er í ivad um, at nýggj- ur leiðslubygnaður á Lands- sjúkrahúsinum er bráneyðug- ur. Tað er tó stór ósemja um, hvussu hesin skal skipast, og hver ið skal hava avgerðar- rættin. = Sjúkrahúsleiðarin hevur meldað út, hvussu hann heldur, ein hóskandi bygnaður eigur at síggja út. Sjúkrasystrarnar krevja líka- stillaða umboðan í eini felags leiðslu myndað av yvirsjúkr- asystir og yvirlækna, og hótta annars við arbeiðssteðgi og hépuppsøgnum. Í slíkum føri gerast sjúklingarnir gíslar, og verða nýttir sum jarnbrot fyri at røkka fakfelagspolitiskum seráhugamálum til egnan bólk. Einstakir politikarir eru somikið ósmædnir, at teir gera sær dælt av støduni og royna at scora nøkur bilig politisk points av hesi 6- semju, uttan fyrilit fyri, hvussu sjúkrahúsið kann ger- ast vælvirkandi. Sjúkrahúsið skal veita heilsutænastu Landssjúkrahúsið skal veita heilsutænastu til fólki innan teir fíggjarligu karmarnir, sum politiski myndugleikin hevur ásett, á einum stødi, sum skal kunna samanberast við lond uttan um okkum. Hetta virksemi skal fara fram í tøttum samstarvi millum ymiskar starvsfólkabólkar, undir skipaðum vidurskift- um. Trupulleikin stendst av, at tey óskipaðu viðurskiftini á Landssjúkrahúsinum igjøgn- um fleiri ár hava elvt til eitt fakfelagspolitiskt maktstríð, sum krevur arbeiðsorku, sum annars skuldi verið nýtt til heilsufremjandi endamál, við misnøgd og væntandi áræði. Og stødan bert versnar. Fæst ikki rættlag á hesum sum skjótast, er spurningurin, um vit framyvir skulu vænta at hava nakað nøktandi sjúkra- hús. Sjúkrahúsið enn einaferð politisk kastibløka Leidsla er eitt ambod/ar- beidst6l hjå arbeidsgevara- num fyri at reka virksemið eftir teimum endamálsorð- ingum, sum til eina og hverja tíð eru galdandi, innan teir avsettu karmarnir. Tað er burtur við at ímynda sær, at avgerðir hjá almennu mynd- ugleikum, um organisatión og leiðslu innan sjúkrahús- verkið, skulu byggja á avtalir millum einstøk fakfeløg á ar- beiðsmarknaðinum. Við at leiðsla er ein fyrisitingarlig- ur arbeiðsreiðsskapur hjá ar- beiðsgevaranum (leiðara- num), átti hann at havt av- gerðarrættin um, eftir hvørj- um leisti hann ynskir eina slíka at verða. Hevur hann ikki henda avgerðarrættin, eru hansara møguleikar at virka ógvuliga skerdir. Her er hóskandi at koma við einari rættleiding til Kristian Magnussen, fyrrver- andi heilsumálaráðharra, tá hann sigur, at viðgerð og røkt hava størsta beinleiðis týdn- ing fyri brúkarin (hvar hann so enn hevur tað frá); hann kennir møduliga onkran sannleika um sjúklingin, sum sjúklingurin ikki sjálvur veit um. Undirritaði (og neyvan heldur nakar av mínum sam- starvsfelagum) hevur ongan- tíð møtt einum sjúklingi, sum ynskir seg innlagdan á sjúkrahús fyri at fáa røkt. Sjúklingurin ynskir fyrst og fremst, at vit seta í verk hósk- andi kanningar, fyri at finna út av, hvat honum bagir, og síðani at veita ta viðgerð, sum kanningarúrslitið tilskilar. Hetta eru kjarnutænastirnar á einum somatiskum sjúkra- húsi, og ongin setur spurn- aðartekin við tiltaksrættin hjá serlæknunum í hesum. Møguligir leidslustrukturar Arbeidsgevarin hevur í høv- udsheitum tveir leiðslustrukt- urar at velja í: 1: Felags leiðsla myndað av umboðum frá ymiskum starvsfólkabólkum. Við hesum vali verður á- sannað, at Landssjúkrahúsið skal rekast eftir fakfelagspol- itiskum sjónarmiðjum/áhug- amálum, og harvið verður sjálv stríðskjarnan staðfest. Í slíkum føri er ikki rætt, at seráhugamál hjá bert einstøk- um starvsfólkabólki (tað eru nevniliga aðrir starvsfólka- bólkar enn sjúkrasystrar og yvirlæknar) verða tikin til eft- irtektar, men at allir starvs- fólkabólkar verða havdir í huga. Tað ber ikki til at skilja í millum tey ymisku fakfel- øgini, sum soleiðis eiga som- uleiðis rættindir at mynda leiðsluna. Almennar gransk- ingar av sjúkrahúsleiðslu í ávikavist Danmark og Noregi hava samsvarandi sum niðu- rstødu, at tær frámæla slíkan leiðslustruktur. Í Íslandi hev- ur felags leiðsla verið lógar- fest síðani 1976, eisini her er stór misnøgd. Yvirlæknarnir fara ikki at luttaka í slíkari leiðslu. 2. Einstreingja leiðsla. Henda er rakstrarliga sæð tann greiðasta. Nidurstøda: Leidslan må skipast å slikan hátt, at starvsfólkini ótarnað fáa loyvi at útinna tað virk- semið, tey ætlandi eiga at gera. Leiðslustruktururin má undir ongum umstødum verða skipaður soleiðis, at ar- beiðsplássið gerst ein fak- felagspolitiskur stríðsvgllur. Fakfelagspolitikkur hoyrir ikki heima á arbeiðsplássi- num, har skal fakligt virk- Jóhan Petur Davidsen semi fara fram. Sjúkrahúsleiðarin hevur, eftir drúgt orðaskifti við starvsfólk á Landssjúkrahús- inum, og serkunnleika og myndugleikar í útlondum, lagt fram eitt uppskot um sína meting, hvussu ein hóskandi leiðslu eigur at síggja út. Sum starvsfólkabólkur kann ein so bert taka støðu til, um ein ynskir at luttaka ella ikki, ongin hevur nakað krav upp á leiðsluna. Um politiski myndugleikin enn eina ferð, í móti hvat ann- ars er viðtikið um almennu fyrisitingina, og í móti, hvat serkunnleikin í fleiri fórum hevur tilmælt, velur at ganga irrationellum og illa grund- aðum grundgevingum á møti, í staðin fyri at lata rakstrar- leiðarin gera sína meting á einum rakstrarligum grund- aðum stødi, setur ein sær spurningin, um vit nakran tíð kunna vænta at fáa til vega eitt vælvirkandi sjúkrahús. Tá er hinvegin væntandi, at tann fakligi serkunnleikin leitar sær aðra staðni, har skipaði viðurskifti valda. : Serlæknafelagið = hevur meldað út greiða støðu hes- um viðvíkjandi: okkari møg- uligi leiklutur í einum leiðsl- ubygnaði verður bert í eini einstreingjaðari leiðslu. Vinarligast Jóhan Petur Davidsen Formaður í Serlæknafelag Føroya Summarljomur i Vågum Vágakórið er í rættiligum summarhýri, og sunnudagin 20. juni heldur kórið tvær konsertir í Vág- um. Tann fyrra verður á Giljanesi og hin í Sørvågs kirkju JOHN JOHANNESSEN Glaðlyntar konsertir. Soleiðis lýsa limirnir í Vágakórinum sjálvir konsertirnar, ið kórið fer at halda ávíkavist á Gilja- nesi og i Sørvågi sunnudagin. Tey siga, at øll skråin ber brå av, at nú er summar og nú er lytt og nú er gleði á fólki. Tónleikurin verður fyrst og fremst føroyskur summar- sangur. Tað eru teir góðu sangirnir hjá Waagstein, Høj- gaard, Peturi Alberg og Knúti Olsen, ið bera kórskránna, men eisini verður nýggjari kórsongur við. Nakrir sera vakrir íslendskir, danskir, svenskir og enskir sangir verða eisini sungnir. Og tað skal ikki undra nakran, um onkur latínskur ella afrik- anskur sangur eisini sníkir seg ímillum, verður sagt úr Vágum. Íslandsferð Gjøgnum veturin og várið hevur Vágakórið fyrireikað seg til eina konsertferð til Ís- lands í summar. Farið verður til Akranesar, ið er vinarbýur Sørvågs. , Kórið var eisini á Íslands- ferð í fjør. Tá varð vitjað á Norðfirði, ið er vinarbýur Sandavágs. Ferðin í fjør á Eysturlandinum var sera væl- eydnað, og kórlimirnir gleða seg at vitja har vesturi á land- inum í ár saman við kórleið- ara teirra, Jonvør Joensen. Leiðin verður sett móti Ís- landi við Atlantsflog tann 29. juni, og heimferðin verður sunnudagin tann 4. juli, eisini við Atlantsflog. Kvinnukórið Ymur av Akr- anesi vitjaði í Sørvågi fyri nøkrum árum síðani, og er tað fyrst og fremst hetta kór- ið, ið verður vertur á Íslands- ferðini hjá Vágakórinum hes- aferð. Tað frættist úr Vágum, at vanligt er, at væl av fólki plaga at lurta, tá Vágakórið hevur konsertir. Tó er ikki vanligt hjá kórinum at halda konsertir hesa tíðina, nú sólin stendur høgt á himli, men limirnir í kórinum siga, at spennadi verður at vita, um fólk velja at seta seg inn at lurta eftir summarsangum frá Vágakórinum ella tey heldur fara út at njóta náttúruna og tann tónleik, har er. Konsertin á Giljanesi verð- ur sunnudagin klokkan 15, meðan konsertin í Sørvågi verður hildin í Sørvågs kirkju sunnukvøldid klokkan 20.