leygardagur 19. juni 1999síða 8

tíðindablaðið S0S'2/u7n NR. 184 - 10. JUNI 1999 Finnbogi Arge, landsstýrismaður í vinnumálum: Barnsburðargrunn- urin verður loksins veruleiki - Endamálið við grunninum er, at allar kvinnur á arbeiðsmarknaðinum eru á jøvnum fóti, tá ið tær skulu í barnsburðarfarloyvi, sigur Finnbogi Arge, ið í næstu tingsetu fer at leggja uppskot fyri tingið um stovnan av barnsburðargrunni TURIÐ KJØLBRO ta valstríðnum 1U vid var im barns ev 'sað attur 2 | SE tykis M floks MK o ork. at de evdugt, at ein slik irkast skal fyri, t barnsburðar ur settur partar á arbeiðsmarknaði nnur verð á stovn fyri allar num Síðani samgongan skriv aði undir skjalið, ið hon skal arbeiða út frá næstu árini, hevur einki verið at hoyrt til henda góða grunn, og avvarðandi landsstýrismað- ur ásannar, at hann hevur ikki havt stundir til at ar- beiða við málinum. Men nú eru útlit til, at barnsburðar- grunnurin verður veruleiki um ikki so langa tíð. I rød- uni, sum løgmaður fer at halda fyri tingkvinnum og monnum á Olavsøku, verð- ur barnsburdargrunnurin nevndur sum eitt av målu- num, landsstýrið raðfestir høgt. Finnbogi Arge, lands- stýrismaður í arbeiðsmarkn- aðar- og vinnumálum, hev ur nevniliga gjørt av at gja fyri tingið í næstu setu uppskot um stovn setan av barnsburdargrunni At barnsburðargrunnur- in nú verður veruleiki, er greitt, men hvussu hann verður háttaður og skipaður løgfrødiliga og á annan hátt, eru vit ikki komin til enn. Endamálið við grunninum er, at allar kvinnur á ar- beiðsmarknaðinum eru á jøvnum føti, tá ið tær skulu í barnsburðarfarloyvi, sigur Finnbogi Arge Og tað er júst hetta, at allar kvinnur og fyri so vítt eisini menn, vera líka fyri lógini, ið fer at gera allan munin. Sum er er stórur mismunur millum kvinnur- nar á privata og almenna arbeiðsmarknaðinum. Með- an tær alment løntu fáa fulla løn í farloyvistíðini, fáa tær á privata arbeiðsmarknað inum antin úr dagpeninga- skipanini, ið er 80% av for- vunnu inntøkuni seinastu fáu vikurnar, ella sambært funksjónerlógini, ið ásetur hálva løn í samanlagt tveir mánaðir og restina sum dagpening. Eyka byrða - Tað besta er jú, at tað hvorki ávirkar kvinnuna, gerandisdagin ella arbeiðs- plássið hjá viðkomandi neg- ativt, tá ið ein fær eitt barn. Tað er hetta, ein barnsburð- argrunnur skal byrgja upp fyri, og tað vit arbeiða fram ímóti. Tí er gott við eini skipan, sum tryggjar, at hvorki virkir ella einstak- lingar koma út í keðiligar og óneyðugar støður orsak- að av barnsferð. Spurning- urin er so, hvussu skipanin verður gjørt, og tå koma vit inn á ein annan trupulleika. Vit eiga at vera sera varin við at áleggja virkjum og persónum fleiri byrðar. Sum nú er rinda vit oll til Ar- beiðsloysistryggingina og hetta gjaldið hava vit øll vant okkum við at skula av við. Í mínum sinni havi eg hugsað mær, at tað sum henda tryggingin minkar, verður brúkt til henda grunnin, sigur Finnbogi Arge. Vinnumálastýrið hevur enn ikki gjørt nakrar fyri- reikingar til stovnsetan av barnsburðargrunni, men hetta verður eftir øllum at dóma í næstum. Finnbogi Arge, landsstýrismaður í arbeiðsmarknaðar- og vinnumálum, fer nú undir fyrireikingar til stovnsetan av barnsburðargrunni Barnsburðar- grunnur ikki dýrur Mett verður, at ein barnsburðargrunnur kostar umleið 41 mill. krónur um ár- ið, og tað svarar til, at hvør arbeiðsgevari og -takari rindar 0,6% av lønini í grunnin um mánaðin TURIÐ KJØLBRO Barnsburðargrunnur er eitt mál, Javnstóðuneyndin hev- ur arbeitt nógv við, og nú kvinnuráðstevna var herfyri í Norðurlandahúsinum fyri kvinnur í útnorðri, var grunnurin aftur á dags- skránni. Javnstødunevndin hevur gjørt nakrar framrokningar, ið geva ábendingar um, hvussu nógv ein barnsburð- argrunnur fer at kosta ar- beiðstakarum og arbeiðs- gevarum. Tølini, nevndin hevur brúkt í útrokningu- num, eru frá 1997 og útveg- að frá Hagstovu Føroya. Tilsamans vóru tríggjar milliardir krónur útgoldnar í lónum í 1997. Talið á løn- takarum var 24.367. Hetta árið vórðu 650 børn fødd í Føroyum. Hvussu nógvar Kirsten Brix, limur í Javnstødunevndini av mammunum hjá hesum børnum eru úti á arbeiðs- marknaðinum, er ilt at meta um, men neyndin hevur mett tær til 550, ið eru fulla tíð til arbeiðis. Hesar hava krav uppá barnsburðarfar- loyvi í 24 vikur. MiOdallønin i 1997 var 12.500 krónur um mánaðin, 15.400 krónur hjá monnum og 9.700 krónur hjá kvinn- um. Siga vit, at 550 før- oyskar kvinnur hava krav uppá 12.500 krónur um mánaðin í seks mánaðir, tosa vit um 41.250.000 krónur, sum ein barnsburð- argrunnur kostar um árið, væl at merkja um talið á føddum børnum svarar til talið í 1997. Hesar góðu 41 milliónir- nar skulu síðani býtast við talið av løntakarum, og tað gevur 1,3%, sum skulu gjaldast í ein barnsburðar- grunn. Og býta arbeiðstak- arar og arbeiðsgevarar hetta ímillum sín, verður talan um 0,65 % í part. - Fyrivarni skal takast við hesum útrokningunum, men tey geva kortini eina ábending, sigur Kirsten Brix, limur í Javnstødu- nevndini. Lítil munur Sum er verða nógvir pengar goldnir um skattin til barns- burðarfarloyvi, og tí verður ikki talan um so ógvuliga stóran mun, sum skal rind- ast afturat, tá ið grunnurin verður veruleiki. Ur dagpeningaskipanini vórðu í 1997 goldnar góðar 16 mill. krónur til kvinnur, ið eru hálva og fulla tíð á arbeiðsmarknaðinum. Tey alment løntu fáa sum er fulla løn í farloyvistíðini, men hvat hetta kostar, ber ikki til at meta um. Um- framt rinda allir stovnar, utt- an mun til kynsbýtið á stovnunum, 0,8% í ein grunn til avloysarar. Hetta svarar til 8 mill. krónur um árið. Kvinnur, ið starvast innan peningastovnarnar og tryggingina, fáa á sama hátt sum tær alment løntu, fulla løn i farloyvistidini. Sum skilst fåa hesi arbeidsplåss- ini beinleiðis fyrimun, tá ið ein = barnsburðargrunnur verður settur á stovn. - Vit tosa um eina meir- útreiðslu á uml. 9 mill. krónur um árið, sum hesin grunnurin fer at kosta. - Til stuttleika kann eg nevna, at ein sum arbeiðir í 40 år til eina løn, sum er 12.500 krónur um mánaðin, ið jú er midallønin í Føroy- um, og rindar 0,6% av løn- ini í ein barnsburðargrunn, bert rindar 38.000 krónur alt arbeiðslívið til henda grunnin. Hetta verður vunn- ið fleiri ferðir inn aftur, um viðkomandi fer í barnsburð- arfarloyvi, sigur Kirsten Brix.