fríggjadagur 2. juli 1999síða 2

ni Internet: www.sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov Marknaðardeild: Jonhard Hammer Dagbjørt S. Hansen Blaðfólk: Áki Bertholdsen, Turið Kjølbro Dagfinn Olsen John Johannessen Sveinur Tróndarson ítróttarskrivari: Emil L. Jacobsen nn: Jens Kristian Vang Álvur Haraldsen Útgevari, uppseting og prent: Sp/t Sosialurin Bústaður: Argjavegur 26, Argir Postadr: Pos 76.) 110 a Telefon: 311820 | Telefax. 314720 e-mail: post Gsosialurin.fo | ) lløgur mugu helst toyggjast Oddagrein Seinastu dagarnar hevur verið tosað og skriv- að um nýtsluna hjá vanliga foroyinginum. Øktur innflutningur bendir á, at nýtslan er okt nakað, eftir at hon hevur verið í botni í nøkur ár. Formaðurin í ráðgevandi nevndini hevur havt fingurin á lofti og landsbankastjórin hevur eisini mælt til at tálma nýtsluni. Sjálvandi skulu vit veraá varðhaldi, men í fyrstu atlogu eiga vit at taka tað róligt og gera sum Karsten Hansen: at fylgja væl við. Fólk brúkar nú fyrst og fremst pening til tað, sum ikki varð gjørt i kreppuárunum: vidlika- hald, nýtt flutningstól 0.a. Hingartil hevur bara verið tosað og skrivað um nýtsluna, og ikki um allar iløgurnar, sum standa fyri durum. Nærum dagliga hoyra vit landsstyrismenn tosað um iløgur í hetta og hata. Fyri stuttum fekk almenningurin at vita, at Landssjúkrahúsið skal út- og umbyggjast fyri 200 milliónir krónur. Harafturat koma fleiri hundrað milliiónir krónur at umvæla og nú- timansgera Landssjúkrahúsið fyrri. Frammanundan er avgjørt at smíða nýtt vakt- arskip fyri slakar 100 milliónir. Sandoyarferja verður smíðað fyri 60 milliónir. Harafturat koma havnailøgur fyri 20 milliónir. Nytt skip skal smíðast til Norðoyggjar fyri 20 milliónir og harafturat skal nýggjur Smyril útvegast. Sagt er, at eitt slíkt skip fer at kosta einar 200 milliónir. Fara vit upp á land, skal undirsjóartunnil borast undir Vestmannasund. Talað verður um undirsjóartunnil um Lorviksfjørå og tunnil úr Kambsdali og til vegin Millum Fjarða. Har- afturat skal her vísast á, at Suðuroyggin er fullkomiliga afturúrsigld, tá tað ræður um samferðslukervið. Umframt nevndu iløgur á heilsuøkinum og samferðslugkinum er greitt, at nýggjur studentaskúli skal byggjast. Hann fer neyvan niður um 80 milliónir. Eisini hevur Tekniski Skúli havt ætlanir at byggja nýggjan skúla við skúlahemið við Marknagilsvegin. Upp- runaliga verkætlanin segði 100 milliónir. Eisini hevur verið ætlanin at byggja nýtt skjalasavn í sama oki. Hesi nevndu ætlanir fara langt upp um eina milliard krónur. Men tær flestu eru nevndar í fíggjarlógini og peningur er játtaður til fyri- reikingar o.tl. Afturímóti er eingin raðfesting gjørd. Vit skulu vera á varðhaldi, so nýtslan ikki veksur, men ein orsøk til at nytslan veksur, er hon, at ov nógvar iløgur verða gjørdar samstundis. Tað er tí heilt greitt, at hesar ílegur mugu raðfastast og toyggjast yvir eitt langt áramál, so vit ikki enda sum í åttati- árunum, tá alt skuldi gerast í senn. Nú ger Fíggjarmálastýrið fíggjarlógaruppskoti fyri ár 2000. Samstundis átti samgongan gjørt eina raðgesting og ætlan fyri allar iløgurnar, talað verður um at gera. Sosialurin Politiski veruleikin Um frágreiðingina frá løgmansskrivstovuni til løgmans viðvíkjandi málinum um Landsverkfrødingin Tann politiski veruleikin tann 8. januar 1999: I grein sini tann 8. januar i Sosialinum, “At dusa sær i Otryggleikanum”, hevur varaløgmaður - teir seinastu dagarnar undir kreppuni í januar sum fungerandi løg- maður - eina greiða polit- iska støðu til spurningin um tað, sum hendi á Landsverk- frødinginum um jóltíðir og tann týdning sum viðgerðin av hesum máli hevur fyri framtíðarútlitini í samfelag- num. Í pettinum um “Rættar- trygd og álit", har víst verð- ur ul fyrisitingarligu ábyrgdina hjá umsitingini og landsstýrismanninum, er nidurstødan greið: “Er ikki álit á hesa skipan eigur løg- tingið beinanvegin at seta misálit á alt landsstýrið." Eftir pettið um rættar- trygd og álit er eitt petti við heitinum “Dom ikki áðrenn tú veitst". Har verður sagt “Trygd er nú veitt fyri, at ein fullfíggjað frágreiðing kemur um málið, og tástaðni kann metast um, hvort nakað skeivt er farið fram, og um so er, hvor hev- ur ábyrgd og hverjar avleið- ingar skulu takast." Í pettinum um “Hvussu finna vit semjur?" leggur varaløgmaður dent á, at "Just sum í framferðini á ríkisrættarliga = økinum, skulu allar fyrireikingar og grundgevingar leggjast opið fram, so løgting og Føroya fólk kenna seg trygg og fáa ávirkan á gongdina." Í pettinum um politiskan løtuvinning vísir Høgni Hoydal til, at hetta målid er prinsippmål við orðunum: "Ti haldi eg, at vit nú hava fingið eina semju, ið greitt setur upp, hvat hetta málið snýr seg um, og hvussu far- ast skal fram í hesum ítgki- liga máli og øðrum slíkum málum frameftir." (okkara undirstriking). Hesum politiska veru- leika man løgmaður eisini hava verið samdur í, so hann setir fremstu embætis- fólk síni á økinum, løg- mansstjóran og deildar- stjóran á starvsfólka- politisku deildini, til at loysa uppgávuna. Tann politiska semjan er funnin tann 5. januar 1999, og so endiliga tann 5. maí 1999, fýra mánaðar — 80 arbeiðsdagar — seinni, hava vit fingið eitt fimm síður langt upprit. Tað var kanska ikki heilt óbesnissað at almanna- kunngera hesa frágreiðing beint eftir, at fyrisitingarligi eftirlitsmyndugleikin, løgtingid, var farið heim — men júst starvsfólka- politiskt og fyrisitingarliga álitisvekjandi var tað ikki. Arbeiðshátturin: Málið sjálvt er so gruggað til, at hóast vit helst hava ein vissan varhuga av gongdini, so er í dag trupult at skyna á ósannindi, fantasi og veruleika. Fyri at skyna millum hesi fyribrigdi eru royndar mannagongdir, sum fylla gerandisdagin hjá einum og hvørjum dómara í demo- kratiska heiminum: at eggja pørtunum til at siga sina søgu sum frægast og út frá hesum at finna fram til eina mynd, sum er so nær veru- leikanum, sum møguligt. I hesum førinum er ein onnur mannagongd roynd aftur, hóast hon í demokrat- iska partinum av heiminum hevur ligið í dvala síðani inkvisitiónina: at spyrja tey, sum undir málsviðgerðini høvdu formellu maktina og sum tianverri i hesum føri vóru so óskettin at koma sær á ákærubeinkin. Hetta kann ikki vera meiningin. Hin parturin, tann út- sparkaði landsverkfrøding- urin og vit, sum enn eru á stovninum, hava als ikki verið við í prosessini. Vit eru bert ákærd. Hetta kann ikki vera “fyri mark”? Tann 'fullfiggjada' frágreiðingin: Í frágreiðingini fáa vit at vita, at tað var ein undan- førslutåta, tá ið grundgev- ingin fyri at uppsiga Henn- ing Jacobsen var at Strand- faraskip Landsins og Landsverkfrødingurin skuldu leggjast saman. Hetta samsvarar vid på- standin hjå okkum å stovn- inum og er f andsøgn vid påstandin hjá Vinnumåla- styrinum um j6ltidir. Vit fåa at vita um eina kladdu til eitt skriv vid vurderingum hjå Henning Jacobsen um hann pers6n- liga kanska eigur at taka av- leiðingarnar av teim bygn- aðarligu = broytingunum, sum framdar eru. Tey flestu okkara á stovn- inum vistu einki um hesa kladdu, men okkurt bendir á, at hendan kladdan ger greitt, at um ætlanin bert var at fáa Henning Jacobsen til hús, so kundi landsstýris- maðurin gjørt tað við at ringja til Henning og vísa til hesa kladduna — so fór Henning Jacobsen helst til hús í sátt og semju og stovn- urin fekk nýggjan stjóra undir nýggju skipanini. Vit kunnu tí fáa varhugan av, at uppsagnarhátturin um jóltíðir heldur einki hevur við samstarvstrupulleikar millum Henning Jacobsen og Vinnumálastýrið at gera. Er hetta rætt, so fær tað ikki sørt ávirkan á okkara støðu á stovninum. Vit á stovn- inum fáa í hvussu so er í frágreiðingini at vita, at ein framtíð saman við okkum “er vónleys". Tað hevur tí avgerandi týdning fyri málið, at hend- an kladdan verður nærri vidgjørd og um møguligt kemur alment fram. Tann 6. oktober 1998 hevur landsstýrismaðurin fund við Henning Jacobsen. Vit fáa at vita: "Fundurin var um partafelag í sam- bandi við undirsjóvar- tunnilin og leiklutin hjá Landsverkfrødinginum i hesum sambandi.” Vit fåa einki at vita um, hvør hesin leiklutur var. Hoyringar millum starvs- fólkið á stovninum vildu víst, at ábendingar vóru um, at landsstýrismaðurin heyði gott álit á Henningi og at hann og stovnurin skuldu átaka sær stýringina av ar- beiðinum at gera undir- sjóvartunnil. Hoyringar millum starvsfólkið vildu eisini víst, at Henning nak- að seinni var biðin um at vera við í nevndini fyri partafelagnum. Hoyringar vildu víst, at landsstýris- maðurin yvirfyri Henning hevði nevnt hinar limirnar, sum nú sita í nevndini, undantikið limin, sum kom inn í Henningsa stað. Hetta vóru upplýsingar í trúnaði. Tann 2. desember 1998 fer Vinnumálastýrið undir at forfatta undanførsluna um at leggja Landsverkfrøding- in og Strandfaraskip Lands- ins saman i ein stovn. Einki verdur sagt um grundgev- ingar ella hvat serligt er vid just degnum 2. desember 1998. Vit fáa at vita, at tað er um hetta mundið, at tað verður landsstýrismann- inum “greitt, at tað verður trupult at "treingja ígjógnum' við HJ sum stjóra fyri Landsverkfrødingi- num”. Vit fáa onga åbend- ing um, at tað er landsverk- fróðingurin, sum hevur gjørt nakað misålitisvekj- andi millum 6. oktober og 2. desember. Vit vita ikki, nær lands- stýrismaðurin boðaði vinnumálastjóranum frá sínum ætlanum um hver skuldi manna neyndina fyri tunnilsarbeiðið, og harvið avdúkaði tað álit, sum hann heyði á landsverkfrødingin. Okkurt kundi bent á, at tað var tann 2. desember 1998 og at hesi bæði málini vóru nær knýtt. Frágreiðingin nevnir einki um tað professionella innihaldið aftanfyri sinnis- tilstandir, sum verða lýstir. Hetta hóast vit um jóltíðir løgdu dent á tann partin av arbeidsumhvørvinum. Hes- in parturin kemur at ávirka okkara arbeiði, hvør tað so er sum leiðir stovnin. Vit eru eitt amboð í politiskum hondum — og vit ætlaðu fyri vist, at vit skuldu vera eitt gott amboð. Sum eitt slíkt amboð ør- kymlar frágreiðingin okk- um ikki sørt. Frágreiðingin bendir á, at íkki-arbeiðsfrið- urin heldur ikki var ein per- sónspurningur millum aðal- stjóran og fyrrverandi landsverkfrødingin. Afturat tí eru nógvir leysir endar. Tað hevur týdning fyri okkara arbeidsumstødur at málið verður nærri lýst. Okkara nidurstøda: Vit á stovninum eru í fyrsta lagi skelkaði. Havandi í huga tann politiska setning, sum lagt var út við, eru vit tó ikki í iva um, at farið verður undir eina nýggja frágreiðing eftir meira seri- ósum, rættartrygdarligum leisti, soleiðis at løgtingid og Føroya fólk kunnu kenna seg trygg — og vit. Vegna starvsfólk á Landsverkfrrødings- stovninum, Signar P. Heinesen www.sosialurin.com