fríggjadagur 2. juli 1999síða 18

18 tíðindablaðið 5052 Langabbin við hesthala Hans Jacob Hansen í Fuglafirði er ikki einans hjáleikari í filminum, Barbaru. Hann var, og er so mangt. Listamálari, ið hvórki ræðist Picasso ella Ingálv. Tónasmiður og leikari, ið hevur tikið nýggjastu tóknina til sín. Skald og rithóvundur, sum ikki smæðist burturímillum tey frægastu. Og giftur við Vilhelminu, ið hann fekk seks børn við, so at siga í einari rúgvu. Summum longist eftir manninum handan hárið, men fyribils fer blíðskortaði Hans Jacob, sum Samson á sinni, at lata alt hanga í friði... HOGN MOHR Vit vistu ikki i bygdini, Hans Jacob Hansen búði, og eins nvar tid visti lítli Fróði, ið gekk og spældi við hundahvølpar sínar í einum garði norðuri á Bakka, tå du hann. hvar Hans Jacob búði. Men, tá vit spurdu hann gamla manninum 1 og hest- avgjørdur vit Spur Nor Br 2 Nóg i þú erga at k u Nils N i > I dansk in } eri pensjonist F Ø 3% eiklu { } Tað nn, sum segði Ur máling í tonasmid ( skurð ð tí fyri eyg Øø 5 I da t men } ið eftir er, er tíbetur alt á ein- eyga. Spurdur, hvussu skapan wevnini koma til sjóndar, nú ikki her til er ut at måla longur, sigur hann seg hava kastað seg yvir i tóna- smíð. Hetta arbeiðið verður gjørt á teldu. Burturúr hesum arbeiðið, spretta bæði sálma- og harmonikuløg. Onki er komið út enn, men okkurt av tí hevur hann sjálvur spælt í Utvarpinum. Eina- ferð hevur hann spælt egin løg á harmoniku í Sjónvarpinum. Hetta r í sambandi við fólkatingsval Hans Jacob er eisini rithøvund- ur. I 1990 gav hann ut békina, å Brúnni. Bókin er eitt savn við yrkingum og hugleiðingum Eg havi málað handan mál- ningin har; tá var eg ikki blindur, sigur Hans Jacob og peikar yvir á eina fjøllitta kubistiska brota- mynd, málað á eina vatnfasta krossfinerplátu. Hetta málaða frístykkið. tók honum einar 400 tímar at gera. Stóri flatin er ab- straktur, meðan miðjan tykist meira náttúrlig, við einum før- oyingi á hestbaki sum myndevni Er áskoðarin lættur á flogi, súgva ógvusliga målningastøddin og teir umleið 5.000 ymiskt littu tríhyrningar hann inn í annan heim So stór lørift fingust ikki tá á dógum, sigur langhærdi fuglfirðingurin. Málningurin á træplátuni er o.u. 3,3 fermetrar til støddar Kanska er tad stør synd, at hetta åhugaverda verk, å ongum sinni hevur verið sýnt fram aðrarstaðir enn í Fuglafirði Leggjast kann afturat, at bróður- parturin av tapetinum í stovuni hjå Hans Jacobi og konuni, Vil helminu, hvørva afturundir listar- verkum, id hann sjålvur og døtur- nar hava latid år hondum Syndi fram undir Krignum Hóast onkur, eftir útsjóndini at dóma, kundi lagt Hans Jacob undir at vera provokatør, er hetta Treydugt so, dóturnar iltid hildið pápan vera sjåld saman, vil hann vera við Í sjálvum sær: at hava lista framsýning undir Seinna Heims bardaga, man hava verið sjáld- samt, og tað játtar Hans Jacob etsinI Eyðkendi fuglfirðingurin fór heilt ungur at mála. At byrja við málaði hann á glas. Hetta var sum nevnt undir Seinna Heimsbardaga, tá hann var eini 13, 14 ára gamal Myndaevnini vóru mest fuglar og blómur. Eisini gjørdi hann jóla- kort, ið vóru málað á glas!. Mót- tøkan av slíkari list var góð, tí tað var so sjáldan, at nakar tókst við at mála, tá á døgum. — Jólakortini, minnist eg, gingu sum heit Vienarbreyð, sigur Hans Jacob, ið longu 14 ára gamal, sum so mangur fór til sjós. Hann fór at rógva út suður úr Bakkafirði í Íslandi. — Eg havi lisið meg til, at 1.000 skip vórðu sekt í Norðuratlants- havi í 1942, tað árið, eg fór til sjós. Eg noyðist eisini at vid- ganga, at eg var eitt sindur bangin, tá vit vóru á veg yvir við Kyrjasteini, tí vit sóu ikki færri enn 11 minur á ferðini til Íslands. Skiparin skeyt fleiri niður, minnist eg Við Kyrjasteini var Hans Jacob eisini undir Grønlandi Seinni var Hans Jacob seks vetrar og róði út undir Vestmann- oyggjum, eins og hann var við trolaranum, Olavi Halga, hvønn túr í hálvttriðja ár. Størsta partin av arbeiðslívinum var hann , knyttur at landingini i bygdini. I 23 år landadi hann sildaskip i Fuglafirði Eg sigi tað bart út: Hetta var eitt lortaarbeiði, sum oyðilegði mær eyguni. Tá á dógum varð alt lempað við kvísl, og meðan ar- beitt varð, stóð formalinroykurin úr sildarúgvunum í lastini. Tíbetur er hetta broytt. Nú nerta teir ikki kvísl, sigur Hans Jacob, ið av og á egnir nakrar stampar fyri beiggja sín. ið hevur ein maskinbát. Mentanarligur undangongumaður Tríati ár eru liðin síðan lista- framsýningin á Varmakeldu, sum slik, varð verunleiki; men longu í 1958 hevði Hans Jacob egnar framsýningar. Tær vóru í Klaks- vík og í Tórshavn. Í 1969 orðaði hann við Frits Johannesen, ið tá var farin at mála, um tað ikki hevdi verið best, um teir vóru fleiri, ið sýndu fram Teir vóru nógvir, ið málaðu tå, og tá avtornaði vórðu teir tíggju, ið vildu sýnda fram. Síðani tá hevur framsýningin verið á hvór)- um ári. Fyrstu árini var Hans Jacob við, hverjaferð Hans Jacob, ið longu hevði málað fleiri ár. seldi mest á ti framsýningini; seks málningar. Hetta helt hann vera gott, tá havt varð í huga, at hann ikki heyði lært at mála. - Eg umhugsaði ongantíð at fara uppá listaskúla, sum t.d. Ingálvur av Reyni, tí eg var bara 24 ár tá eg giftist, og vit fingu seks børn, so at siga í eini rúgvu. Eg noyddist at arbeiða, fyri at fáa allan hendan hóp undan, sum frægast. Eg havi ikki fingið realiserað meg listarliga í nóg stóran mun; tað er vist.. Hevdi eg havt lært at mála, og havt betri tíð, so heyði alt kanska verðið ødrvisi. Einasta frålæra eg havi fingið, er eitt kvøldskulaskeid í perspektivtekning, einaferð sein- ast í fýratiárunum, sigur Hans Jacob brosandi. Var ofta í Havn Á yngri árum, heyði hann nógv sambond við høvudsstadin. Í listarligum, og øðrum hopi. — Eg gjørdist sjúkur i oktober 1957, og lá á Sanatoriinum í 7 mánaðar. Tá kundi eg ikki arbeiða vanligt arbeiði tvey tey fyrstu árini. Hesa tíðina málaði eg av álvara. Ofta var eg niðri í fjøruni og málaði t.d. Nólsoynna. Eg hevði samband við Ingålv av Reyni, ta tíðina, og vit tosaðu nógv um málningalist. Ingálvur var longu tá kendur fyri at vera eksperimenterandi. Sølan, hesa tíðina, var heilt NR. 123 - 2. JULI 1999 ÉT hampulig, og listarliga vidurkenningin ikki minni g60. Arið eftir, í 1958, fekk Hans Jacb fimm málningar við á Olavsøku- framsýningina, ið longu tá var sensurera. — Syskinabarn mitt var giftur við Turid Waagstein, dóttur lista- mannin og tónasmiðin, Jógvan Waagstein. Á ferðum mínum til Tórshavnar, búði eg ofta hjá teim- um. Eg slapp at hyggja at, meðan naturalisturin, Waagstein, málaði, og hesar løtur lærdi eg nógv gott, tí Jógvan var ein stórur listamað- ur. Fyri Kríggið, seldi hann ein málning til Onglands fyri 1.000 krónur. Tað vóru nógvir pengar tá á døgum tå ein fílari forvann 500 krónur um ári, sigur Hans Jacob Hansen. Langabbi við hesthala Tað dylist ikki fyri, at Hans Jacob Hansen er hárfagur maður. Vit spurdu hann, um hann var vorðin provokatørur á gamansaldrinum, ella um hann framvegis royndi at heysta sum best i kjalarvørrinum av Barbaru. Ella kanska er tað hin yngsti, ið ger uppreistur móti teimum gomlu..? Hann er jú nógv yngstur av tólv syskjum; mamman var 46 ár, tá hann varð borðin í heim. Hársíði fuglfirðingurin fer at flenna, tá hann fær hendan spurn- ing; roynir kanska at tosa eitt sindur uttanum... — Jú, skal eg siga tykkum; tað er tað, at eg ferðist nógv við hesum her spælimonnunum. Í fjør vóru vit í Fugloy, og árið fyri vóru vit í