fríggjadagur 9. juli 1999síða 17

NR. 128 - 9. JULI 1999 tíðindablaðið 17 Kapprodur i Sandavågi i 100 år Nú róð verður kapp á Sandvági á Vestanstevnu, er júst liðin ein øld, síðan fyrsti, skipaði kappróðurin var á vágni. Í 1899 var róð kapp við einum 10 mannafari av Lofti móti einum 10 mannafari úr Koltri. Koltursbáturin, mannaður við skopuningum, vann ANDRIAS THOMASSEN Fyrsti róður her í Sanda vági, sum menn víst vita um, ið varð rógvin sum kappróður. var um aldar- skiftið - nágreiniligari 1899 millum eitt nærum aldar- gamalt tíggjumannafar av Lofti, mannað við miðving- um og sandavågsmonnum, og eitt tiggjumannafar ur Koltri, mannað við skopuningum. Kappróðurin hevdi Sverri Paturson fingið í lag. Skop- uningar vunnu. Orsøkin var, siga menn, at skopuningar høvdu róð- ursmann og vágamenn ong- an. Loftabáturin lá á odda í fyrstuni, men av tí at róðrar- menninir vóru ójavnir í hvørjum borði, gekk båturin skeivur. Tí máttu teir mitt undir róðrinum flyta mann- skapið, til teir fingu beint bátin. Ei dáni í, tað tá dragn- aði hjá teimum. Róður undir krignum Fleiri år gingu nú, til tess sandavágsmenn av álvara tóku kappróðurin upp. A 6lavsøku høvdu menn funnid upp å at hava kapp- róður, men luttók eingin 5 i 4 Ørnin, sum hevur verið meistari seinastu tvey árini, býr í dag í einum gomlum, óruddiligum pakkhúsi í Sandavági sandavágsbátur tey fyrstu árini. Har aftur ímóti vórðu sandavágsmenn bidnir at rógva við á avbygdabátum, og róði onkur vidhvørt. Mær vitandi: Ingvard Jacobsen, Albert Thomas- sen og Sivard Heinesen. Undir ørðum heimsbar- daga varð í Vestmanna hild- in stevna í 1942. Tá mann- aðu sandavágsmenn bát. Valið stóð ímillum tveir bát- ar. Steigabáturin "Guli" og áttamannafarið hjá Edvardi á Lofti. Bátarnir vóru royndir, og gekk Loftabát- urin skjótari. Teir hildu norð á Vest- manna við honum og bóru sigurin heim aftur við sær. Hvor maður fekk medalju. (úr 50 ára minnisriti S.LF. s - kappróðurin hevur Jens Pauli Heinesen skrivað) ( Mynd: Edvard Joensen) Nýggjari róður Tá Vágastevnan - ella Vest- anstevnan - kom, kyknaði kappróðrarandin rættiliga. Nógvir bátar fóru tá at rógva við, og róð varð við ymiskum bátum m.a. Lofta- bátinum, sum hevur luttikið lika upp í 70'ini á Vestan- stevnum, Loftabáturin er júst nú pussaður upp, so møguliga verður hann at síggja á Vestanstevnuni í Sandavági í ár. Fyrsta Ørnin Jåkup Pauli Henriksen åtti ein gentu - og dreingjabåt nevndur Ørnin, sum r60 varð við, til Petur Elias Pet- ersen smíðaði kappróðrar- bátin Ørnin, sum fyrstu ferð varð róð við í 1951. Seinri í 50'unum smíðaði hann átta- mannafarið Sandavágsbát- in, ið róði fyri fyrstu ferð í 1955. Øll fimmti og seksti árini var dúgliga róð í Sandavági, úrslitini við teimum nýggju bátunum vóru góð. Bygdar- fólkið hevði stóran áhugað í kappróðri, og hvort kvold vant varð, samlaðist nógv fólk á Bakkanum, og fóru tey heilt út á Dunnagjógv fyri at fylgja kappróðrinum. Tá róðu bæði dreingir og gentur við Ørnini, umframt at róð varð við Sandavágs- bátinum, og fyrst í 60-inum kom so Skúgvur, sum Ferdinand Heinesen, vann á lutaseðli. Skúgvur fekk fram úr góð úrslit í Sandavági. Við trim- um bátum á vágni kann sig- ast, at kappróður var hvort kvold, vant varð Kappróðrarfelag Seint í sekstiárunum varð Sandavágs Kappróðrafelag stovnað. Felagið lat smíða áttamannafarið Sandavágs- bátin. Hendan bát smíðaði Niclas í Koltri, men hesin bátur fekk ongantíð góð úr- slit. I 1978 rann saman aftur ímillum Sandavågs ltróttar- felag og Sandavágs Kapp- róðrarfelag. S.LF. lat í 1979 Niclas í Koltri smíða núver- andi Ørnina, og í 1983 smíðaði Niclas í Koltri nýtt áttamannafar, sum eisini verður nevndur Sandavågs- båturin. Ørnin, vid gentumanning, hevur borið nógvar sigrar heim, og somuleiðishevur Ørnin vunnið fimm FM- heitið. Tað seinasta í 1998. Tey fyrstu 8 árini gekk ikki nakað serligt hjá Orn- ini, tó vóru genturnar nr. tvey á Olavsøku í 1980. Dreingirnir hava havt meiri áhuga í fótbóltinum um sumrarnar og hava tí bert hendinga ferðir mannað bátin. EDVARD JOENSEN Løgmaður kom til Sanda- vágs at búgva í 1555. Steig- in varð tikin til løgmans- garð, og har vórðu teir ver- andi. Eingin veit rættiliga hví, tað var soleiðis, greiðir frá- søgumaður okkara, Sigurd Petersen frå. Men ivaleyst hava teir keypt sær jørð her soleiðis av og á. Til Sandavágs liggja 48 merkur. Tá fyrsti løgmadurin kom til Sandavágs, sat hann við 16 mørkum beinanvegin. Steigin er 24 merkur, sum er helvtin av allari jørðini í Sandavági. Sandabøndur áttu tær 8 merkurnar á Heimaru Síðu, greiðir Sigurd Petersen frá. At løgmaður hevur fingið handaru jørðina, kann vera tí, at hon hevur verið lættari at fingið, tí hon hevur verið Ohøgligari at røkt. Prógv eru fyri at sanda- menn ikki góðvilliga hava latið heimaru jørðina frá sær. Skjótt stóðst strid millum lógmann og sandamenn um útrakstur. Løgmaður vildi sleppa at reka neytini í hag- an hjá sandabóndum, men teir noktaðu. Endin var eitt sakarmál, har løgmaður fekk hagan. Tá var tað, at løgmansgard- urin fekk 24 merkur, ella helvtina av sandavágshaga- num. Løgmaður sat á Steig. Og ætlanir eru nú um at umvæla gamla garðin Úr løgmansøguni Frá 1555 til 1816 búðu 17 løgmenn í Sandavági. Og hóast tað kann hava havt mikið gott við sær, at hava so mætan mann í bygdini, hevur tað neyvan hóvað øllum, at lógmansgarðurin er farin við helvtini av jørdini í bygdini ( Mynd: Jens Kristian Vang) Sakin um hagan gekk gjógnum fleiri løgmenn, sigur Sigurd Petersen. Men bøndurnir sótu eftir við bønum. Og dagin í dag eru átta merkur av haga- leysum bø i Sandavågi, greidir Sigurd Petersen frå. Någreiniliga årstalid fyri, nær løgmadur fekk allar 24 merkurnar å Steig, dugir Sigurd Petersen ikki at siga, men helst er tað nakað skjótt eftir, at hann er komin til Sandavågs i 1555. Løgmaður situr so við all- ari hesi jørdini heilt til 1816, tå løgmansembætid verður avtikið. Seinasti løgmadurin á Steig var Jørgen Frants Hammershaimb, sum var faðir W.U. Hammershaimb. Í 1822 verður Steigin seld. Hon varð býtt í átta nummur. Tríggjar merkur hvørt nummar. Helvtin vóru menn aðrastaðni frá, sum keyptu. Helvtin sandavågsmenn. Numrini vórðu nevnd eftir teimum, sum keyptu, og bera hesi nøvn enn. Suðuroyar Dánjal keypti Dánjalsnummar, Kolla- fjarðar Jógvan keypti Nummari hjá Kollafjarða Jógvani. Onnur eru .Hoyvíks- nummari, Olanummar, Loftanummarid, Eyðans- nummarið, Jåkupsanumm- ar.