mikudagur 21. juli 1999síða 2

internet: www.sosialurin.fo Útoyggjamenning- jarðarspurningurin Oddagrein FLESTU foroyingar harmast um, at útoyggj- arnar eru um at avtoftast, tí gerast útoyggjar- nar manntómar, eru Foroyar fátækari samfel- agsliga og mentannarliga. Samstundis ásanna óivað flestu føroyingar, at tað verður torfort at fáa fólk at búsetast í útoyggjum og fjarskotnum bygdum, um ikki nakað munagott hendir. TAÐ er eydnast fugloyingum at seta henda ahugaverda spurningin i brennidepilin, og tað er at vóna, at logmaður ger álvara av ti hann lovaði fundarfolkunum; at seta eina arbeiðs- nevnd at viðgera stoðuna og framtíðina hjá útjaðaranum. TAÐ eru óivað nógv góð hugskot um, hvussu tað kann gerast liviligari á smáplássunum, og nøkur vóru nevnd á fólkafundinum, men logið er, at ongin roðari tók tann mest åtrokandi spurningin - jarðaviðurskiftini- av álvara upp a tunguna TAÐ skal annað til enn jørd og búnaður, men tað sleppst ikki undan, at jørdin og møgu- leikarnir í henni, saman við tað sum havið gevur, verður tað grundleggjandi tilfeingið. SJALVANDI kann dúvast nakað upp á små- ídnað, kunningartokni og ferðavinnu, men tað verður neyvan annað enn ein hjávinna hjá teimum flestu í útoyggjum, og ungar familjur seta seg ikki niður, um tey ikki hava eina hampiliga trygga inntoku, so tey eisini kunnu njóta nakrar av moguleikunum og tænastun- um, vælferðarsamfelagið gevur. NU var fólkafundurin í Fugloy og har er tað soleiðis, at stórur partur av jorðini er óðal, og meginparturin av óðalsmonnunum býr aðra- staðni, og kanska uttanfyri landoddarnar eisini. Tað sama ger seg galdandi í Mykinesi, har helvt um helvt er óðals og kongs. Óðalsfólkini eru eini 90 í tali og tey sum búgva í Mykinesi hava bert ein lítlan part. TAÐ er ikki lætt at siga hvat rættast er at gera, men ein tann fyrsta fyritreytin fyri, at fólk í útoyggjum kann liva og mennast, er, at tey fáa brúksrættin til jorðina. Um jørdin skal savnast á nakrar óðalsgarðar ella festi er so eymur spurningur, at verður hann tikin upp, hendir einki, tí jørðin er ein heilag kugv. Men tey sum búgva í útoyggjum mugu fáa brúks- rættin til jørðina. HARUMFRAMT eru hugskotini um ein ar- beiðsbólk, útjaðargrunn og útoyggjaráð frálík, tí nakað má gerast og arbeiðspláss kann líka so væl liggja í Fugloy sum í Klaksvík, treytað av at flutningur til oynna og av oynni ikki kostar meiri. NU er líkt, at vit fáa ein arbeiðsbólk at viðgera hendan áhugaverða spurning, men var ætl- anin við ætlaða okisgranskingardeplinum í Klaksvík ikki júst at kanna slik mál sum økis- menning? OFTA kann prátið um útoyggjar og smápláss tykjast í so romantisk, men nú leikar á, og tá allir politisku flokkarnir eru samdir um at nakað má henda, so eiga vit at taka teir upp á orðið og rokna við, at nakað hendir. Tað hava út- oyggjarnar og Foroyar uppiborið. Sosialurin Eirikur Lindenskov Abyrgdarblaðstjóri: | Marknaðardeild: Jan Múller | Jonhard Hammer | Dagbjørt S. Hansen Blaðstjóri: | Blaðfólk: Aki Bertholdsen, Turið Kjølbro John Johannessen Dagfinn Olsen | Sveinur Tróndarson ítróttarskrivari: Emil L. Jacobsen Myndamenn: Jens Kristian Vang Alvur Haraldsen Útgevari, uppseting og prent: | Sp/f Sosialurin Bústaður: | Argjavegur 26, Argir Postadr: Postsmoga 76, 110 Tórshavn | Telefon: 311820 | Telefax. 314720 e-mail: post & sosialurin.fo Onki kemur av sær sjálvun uttan lummaull Hesa tíðina av árinum fegn- ast vit oll saman við okkara skúlaungdómi um at avge- randi prógv eru fingin í hús Prógv. sum lata upp fyri framtíðar = lesandi og ætlanum. Hesi prógv eru ofta grundarlagið undir skap- anini av einari eydnuríkari framtíð fyri unglingarnar sum einstaklingar, men so sanniliga eisini grundarlag- ið fyri einari ljósari framtíð fyri Føroyar og alt føroya folk. Fyrsti spurningurin Ti er tad rætt at spyrja bædi unglingarnar vid nyvunnu progvunum og restina av føroya fólki, um vit hava givið okkum nóg gott far um, at tað er tann rikis- felagsskapur, sum Føroyar eru ein týðandi partur av, sum gevur okkara uppvaks- andi ættarliði tær góðu um- støður og góðu sømdir annars til fullgóða útbúgv- ing og kunnleikaneming í heila tikið. Nýfloygdir hava okkara ungdómar frítt at fara út í fremmand lond á líka fót við oll onnur í ríkisfelags- skapinum. Í lummanum hava teir onga lummaull, men har aftur ímóti m.a.eitt ES-pass, sum útvegar bæði lærupláss og praktiskar royndir, ikki bert i Dan- mark, men runt alt Europa. Hetta er bert eitt av teimum mongu positivu árinunum av rikisfelagsskapinum. Næsti spurningurin Ti er tað eisini rætt at spyrja bæði = ungdómarnar og restina av føroya fólki, um tit geva tykkum nóg gott far um, at samgongan afturfyri núverandi landsstýri virkar fyri at forkoma tykkum hesum grundlógarfestu rættindi, sum so nógvir før- oyingar higartil hava notið gott av , og sum tit ung- lingar eisini fram yvir kunnu nýta gott av. Veruleikin er, at tað val- frælsið, sum loysingarmenn ynskja sær uttan fyri ongjgarðarnar, tað valfræls- ið hava tit longu allan rættin til gjøgnum ríkisfelagsskap- in. Og tað valfrælsið missa tit heilt av sær sjålvum, tá loysingarmenn hava fingið teirra vilja. Og hetta valfrælsið fáa vit teir beinleiðis oman á materiellu fyrimunirnar av rikisfelagsskapinum, td. blokkstuðulin uppá umleið eina milliard krónur. Ongin føroyingur, ungur ella eldri, kann vera í iva um, at tað er sambands- flokkurin, sum hevur tryggja okkum ríkisfelags- skapin. Skuldi onkur havt hug til at neynt Javnaðar- flokkin, verandi formenn Javnaðarflokksins tóku fult undir við loysingarpartinum av samgonguskjalinum. Á lítlari samkomu í sam band vit sínari føroyavitjan tók Mærsk Mackinney Møller í einum heilt øðrum sambandi enn eg her um- rødi fram gamla orðatakið. “Onki kemir av sær sjálvum uttan lummaull”. Triðji spurningurin Hetta fær meg til at spyrja okkara loysingarmenn, sum vilja blaka burtur allar fyri- munirnar frá ríkisfelags- skapinum, tað verði seg um- rødd valfrælsið, blokk- stuðulin og allar fyrimun- irnar, hvat teir ætla ar stea á staðin. Enn havi teir onki víst á. Tí er veruligur vandi fyri, at teirra einasta itøkiliga alternativ er framleiðsla av lummaull. Mín tridji spurningur til bæði ungar og eldri før- oyingar skal tí vera hesin: Vilja tit hava politiska lummaull, ella vilja tit verja og ubyggja teir fyrimunir, sum ríkisfelagsskapurin hevur tryggjad, og fram- haldandi kann tryggja, tykkum og Føroyum. Edmund Joensen Utjadarin blødir, men einki hendir Øllum kunnugt verdur ar- beitt yvir háls og herðar, fyri at fáa bók frá hondini - Hoy- dalsbókin - sum skal veg- leiða okkum føroyingar inn í næstu old, nú fullveldið Føroyar er framman stavn. Hetta er sjálvandi í tráð við samgonguskjalið, for- oya fólk kjósaðu sær hin søguliga dagin, 30. april 1998. Onnur lyfti, f hesum sama skjali, menn góvu hvørjum øðrum, meðan kempu- kvæðini dunaðu á gomlu apoteksborgini, eru so dyggiliga sett til viks. I gomlu Dimmu gremur suðuroyartingmaðurin seg um, at hann ikki fær lands- stýrismannin í vinnu- og samferðslumálum at makka rætt, og halda seg til setn- ingin í samgonguskjalinum og tingsins samtyktir. Tingmaðurin eftirlýsir m a. dagføring av suðuroya- siglingini, nú meiri enn 400 dagar eru farnir síðan sam- gonguskjalid varð undir- skrivað. Hann spyr eftir eini summarferðaætlan, nú ferð- andi hvønn onsdag trúliga bíða á Vágskei eftir Smyrli, sum kortini ikki kemur. Tingmaðurin sóknast eis- ini eftir broyttu vidtøkunum fyri Framtaksgrunnin, nú alt vinnulív í útjaðaranum er við at sorlast, ella í ringasta fóri endar í miðstaða- røkinum o. s. fr. Ja, hann metir enntå landsstyris- mannin i vinnu- og sam- ferdslumålum sum eitt liv- andi spøkilsi i andanum å teimum, ið undan fóru, - men so hendir einki meir! Hóast alt hetta grenj, og alla hesa misnøgd, sæst einki til nøkur mótmælir. Okkurt gleps hoyrist av og á, men hesum letur lands- stýrið seg ikki nerva av. Teir eru vælvitandi um, at eingin av samgongulimunum torir at ripa navan í borðið og tíðansheldur at taka avleið- ingarnar av brotnum avtal- um. Meðan útjaðarin er við at bløda út, er eyðsýnt, at farið verður varliga um hurðar- nar. Fullveldisætlanin má undir ongum umstødum órógvast - kosta, hvat tað kosta vil. Vit hava tíverri alla orsøk at stúra fyri tí politikki, sit- andi samgonga og sitandi landsstýri borðreiða við. Flemming Mikkelsen Tøkk Hjartans tøkk til tykkum øll sum vistu samkenslu og hjålptu til, tå kæri madur, påpi, verpåpi og abbi DITLEV JOHN DAM Tórshavn andaðist og varð jarðaður. Tøkk fyri blómur og kransar og tøkk til øll tykkum, ið fylgdu honum til hansara seinasta hvíldarstað. Familjunnar vegna Birita, Heri, Beinta og Annika