hósdagur 22. juli 1999síða 11

NR. 137 - 22. JULI 1999 tíðindablaðið Bárður Jákupsson Ullin var høvudstilfeingi okkara i øldir, og ullarment an okkara er rik. Framvegis hevur heimavirkið fastar røtur í fólkamentanini, og tað er undrunarvert. so stór an kunnleika, vitan og hegni konur okkara í bygd og by og summur menn enn Ta0 er at at åhugin tykist aftur vera vaksin fyri at taka ullina til høldar, sum eitt nú nýggja spunavirkið í Suð uroy er tekin um. Og áhugin er enn livandi millum manna fyri at hava sum ftriv hava á hesum oki fegnast um, at taka úr lagdi, nappa og karða, spinna, lata av skinn um, lita og binda, veva ella virka teir vakrastu lutir úr ullini. Her verða skapað virði, sum vit kunnu vísa fram og vera errin av. Men tað er umrådandi, at ansurin fyri tí góða tilfarin um og tí góða handverki num verður varðveittur. Tað er við heimavirki sum við øllum verkum og listum nærri tú fert at tí, ið undir býr, tí ítókiliga tilfarinum, stórri verður fatanin og ans- urin fyri at kunna skilja ímillum gott og vánaligt. Tí er tað so umráðandi, at tann, ið fæst við heimavirki, sjálv tekur ullina upp, vaskar og skilur hana, handfer hana, heldur enn einans at keypa liðugt tógv frá spunavirki- num. Hetta merkir eyðvitað ikki, at tógv ikki skal keyp- ast - spunavirki og tøting- arvirki kunnu vit ikki vera fyri uttan. Tá ið tú leggur eitt gott heimavirkað plagg at kjálk anum, merkir tú hitan frá konuni, ið tøtti, og litirnir í bundnaturriklæðnum benda á, hvønn lit sál hennara hev ur. Tað var William Heine sen sáli, ið vísti á, hvussu sál líkt varða av nógv orðini sjál og st. Tey, ið búðunum, ið sølu elja skulu hesar ediligu lutir, áttu eisini at lagt meira av sál i. Tíverri ”ja vit alt ov mong dómi um, at soleiðis er ikki. Lat um okkum taka eitt tilvild- arligt handilsvindeyga, har mong fremmand ferðafólk koma: Har liggja vekur bundnaturriklæði undir lið ini á samanlímaðum stein um á gipsbotni, ið skulu vera varðar, og jánkasliga málaðum postalínsborðisk um - Heilsan úr Skarðsvík Imillum barnsligar kross tingsbroderingar við manni. ið hevur alt ov stóra for oyska húgvu, húðaskógvar. 10 mest líkjast yvirvaksnum drýlum og fleygastong, ið er åtøk amboði, teir brúka at fanga nashyrningar við í Afrika, royna fyrsta floks mynstrutar troyggjur úr nappaðari ull at gera vart við seg, men skulu kappast við skeivar dukkuleypar, liðaleysar skerðingar og fyltar lundar, ið avgjørt einki hava við heimavirki at gera. Ein handil eigur at gera upp við seg sjálvan, hvat hann vil. Vil hann vera marskandisari, ruslhandil ella rokkjallari, ið selur líkt og ólíkt hvørt um annað, so hevur hann valt tað - keyp- verður hareftir Hann eigur at gera sæl greitt, at umenn hann fær in ávísan keyparaskara, missir hann ein annan. Helst tann besta. Eftir minum tykki eiga handlar i Føroy araskarin um, ið selja góðar heima virkaðar ullvørur, ikki at vera ruslhandlar, men í stað in at leggja dent á at vísa, at her fæst einans tað besta Alt annað er ein háð bæði ímóti teimum. ið gjórt hava lutirnar, og keypa skulu Kanska er hugsanin tann, at tær góðu vørurnar skulu søluliga kunna stuðla teim um vánaligu, men tann hugsanin er burtur av allari leið. Eg skal íkki siga, at eg havi skil uppá handilsskap, men tað kann ikki vera góð ur handilsskapur at blanda tingini soleiðis saman. Sum Hans Andrias segði um dá- an: Frasið hevur helst rætt til at liva, men lat tað hava sínar sølubudir og kioskir. Eg fari at nevna eitt annað slag av heimavirki: Grinda- knívarnar, ið Argjasmiðirnir gjørdu til virðismikið lista- handverk. Síðan Niels Arge og Ludvig Blåsvær løgdu frå sær, er sera sjåldsamt at siggja likinda grindakniv. teimum, ið Trinnanda hand- verksmentanir Bárður Jákupsson Vit hava trinnanda týðandi handverksmentanir í Føroy- um, ið gera okkum til nakað serligt ímillum onnur fólk: Tøting, bátasmíð og knivs- smid. Tøtingin hevur sum nevnt enn trygt undir føti. Glastrevjan trokar sum kunnugt viðin burtur, so ný- smíðaður bátur er rár sjón. Handverkið er til enn, men teir góðu bátasmiðirnir fækkast. Teir ungu kunnu teljast á einari hond, summ- ir ganga meiri ella minni arbeiðsleysir. Vandi kann vera fyri, at hendan hand- verksmentanin gleppur okkum av hondum. Feløg- ini Greipur, Naddoddur og Dvørgamoy hava til enda- máls at skapa áhuga fyri tí klassiska føroyska bátinum, hetta er so eitt ikast, ið vón- andi kann gera sítt. Ia stendur til við knivs- smíðinum. Onkur gamal smiður er á lívi enn, ið dugir at leggja stál í eggjarn. Men skal hendan mentan varð- veitast, má nakað gerast beinanvegin. Tað er í tókum tíma, at Heimavirkisfelagið og Fornminnissavnið nú gera smiðju klára í Hoyvík, soleiðis at skipast kann fyri skeiðum í knívssmíði. Einki er at ivast i, at mangir ungir menn hava hug at læra hetta tignarliga handverk. Gævi tad fer at eydnast at siggja rættiligar grindaknivar aft- ur. Stor undirtøka aftur hesaferð Sveinur Trøndarson A triðja sinni verður skipað fyri »Hendur & Hugflog« og sigast må, at åhugin fyri framsýningini er sera stórur. Hesaferð hava ikki færri enn 70 heimavirkarar og listhandverkarar boða frá, at teir fegnir vilja vera við á framsýningini, og teir eru býttir út á 43 básar. Av hesum eru tríggir út- lendskir framsýnarar - allir úr Íslandi. Tríggir føroyskir list- handverkarar vóru í Íslandi fyri stuttari tíð síðani og sýndu fram, tá teir høvdu sína framsýning, og teir komu aftur til Føroya við góðum royndum. Væl móttikin og áhugin fyri tí, tey høvdu at sýna fram var sera stórur. Eisini her heima er áhug- in fyri framsýningini sera stórur millum gestirnar. Talið á teimum vitjandi var nógv stórri í fjør enn í fyrra árið, og tað er vænt- andi, at upp aftur fleiri fara at leita sær í høllina á Hálsi, har framsýningin nú á triðja sinni heldur til. Og tað er einki logið, ti tað er ikki hissini arbeiði, sum liggur aftanfyri tað, sum verður sýnt fram. Tann gamli grindaknívurin umboðar við sínum eyð- kenda breiða blaði við tí langa sniðoddinum eina fat- an av eggvápni, ið er ser føroysk. Sambært våpna- søgumenn finst sniðið ikki aðrastaðni, hetta er ein før oysk uppfinning. Prýðið. ið lagt er í skefti og slíðrar messing, silvur ella perlu móður íbintræ ella ma hogni, ger knívin til listi handverk, men tað ðið á blaði, skefti og slíðrum ið ger grindaknívin til nakað serligt. Í mong ár hevur ti verri einki rættiliga smíðað føroyskt knívsblað verið at sæð. Á meginpartinum av teimum »erindaknivum nú eru at síggja. er blaðið av vanligum Mora-dolki tað sæst mangan týðiliga, at verksmiðjumerkið skundis liga er brýnt av. Skefti og slíðrar hanga saman av bostikki, ið spríkir út ímill- um skoytini. Sniðið hevur einki við grindaknív at gera, tandverkið er ikki nóg gott við øðrum orðum: Hetta er ikki heimavirki, vit kunnu vera errin av. Míni ráð ul sølubudirnar eru tey somu: Kannið gjølla eftir, um góðskan er í lagi. Bárður Jákupsson, leiðari á Listasavni Foroya Eg vist onga løtu i, at ein — eitt nú ferðafólk, og lyft før hægri handilsmentan hevði = oyskt heimavirki upp á tað kunnað skapað størri virð høga stødid ing og stórri áhuga ímillum — uppiborid ið tað hevur Æ TOYOTA YARIS "Eg veitt hvat mær dámar Rúmligur sum munandi størri bilar « Lågar bensinrokningar * *Hópin av plássi til ymsu neyðugu smálutirnar * Tú situr sera væl, hægri og meiri upprættur * Alt baksetrið kann skumpast aftureftir, soleiðis at beinplåss og vidførisrum kann tilpassast eftir torvi * Pláss fyri sjálvt storstu kuffertum Vegurin Langi-188 Hoyvik-Tif. 313040