mikudagur 4. august 1999síða 2

} Jan Møller ki Hammer agbjørt S. Hansen Blaðstjóri: 5 Eirikur Lindenskov Blaðfólk: Internet: www.sosialurin.fo Áki Bertholdsen, Turið Kjølbro Nemme meme hi Dagfinn Olsen John Johannessen Sveinur Tróndarson Eyðun ein Høgni r Oders NOR: Emil L. Jacobsen Jens Kristian Vang Álvur Haraldsen ri, uppseting: Sosialurin Bústaður: Argjavegur 26, Argir Postadr: Postsmoga 76, 110 Tórshavn Telefon: 311820 Telefax. 314720 e-mail: post &sosialurin.fo Prent: Dimmalætting | Oddagrein gav afturljóð Oddagrein Oddagreinin í Sosialinum leygardagin gav afturljóð. Logmaður ásannar, at nú má ein raðfesting gerast fyri tær mongu iløgurnar, sum landsstýrið annaðhvort hevur í um- búna at gera, ella sum landsstýrið partvíst er farið undir. Somuleiðis krevur landsstýrismaðurin í figgjarmålum, at ein raðfesting verður gjørd. Og hetta er tvingandi neyðugt, um vit ikki skulu enda í somu stoðu sum i åttatiårunum, tá bæði tær privatu og tær almennu iløgurnar vóru alt ov stórar, um vit samanbera við tjóðarúrtoku okkara. Tann einfaldi lærusetningurin hjá búskap- arfroðinginum, Keynes, var, at í tíðum við góðum konjunkturum kundi tað almenna halda aftur, ti tá gjørdi privata fyritakssemið ílegur. Øvugt skuldi tað almenna fremja útbyggingar, tá konjunkturirnir vóru lágir fyri á tann hátt at halda virkseminum uppi. Hetta er jú sára einfalt. Tað almenna skuldi jú havt orku at gjørt iløgur fyrst í nitiåru- num, tá meginparturin av privata vinnuliv- inum lá í andaleypi. Men tað almenna hevði partvíst brúkt alla sína orku í áttati- árunum til ótaldar - bæði lands og komm- unalar - ílegur, og noyddist í nitiårunum at brúka orkuna til at standa ímóti við og at rinda veðhald. At henda stoðan so aftur kemst av vantandi tilrættalegging, eini landplanlegging, sum raðfestir bæði kommunalar og landsætlanir, er ein annar Spurningur, sum er reistur á hesum stað í meiri enn 20 ár, men sum skal liggja á hesum sinni. Umframt at ásanna, at ein raðfesting fyri ílegur vantar, ásannar logmaður eisini, at figgjarlogin er hækkað í milliónatali, síðani <sjálvstýrislandsstýrið> tók við. Tað er, sum danskt dagblað hevur víst á, í and- søgn til endamálið at taka-fullveldi um eini tvey ár. A hesum stað er somuleiðis víst á ferð eftir ferð, at neyðugt er at skapa ein sjálv- berandi búskap, áðrenn Feroyar verða proklameraðar at vera eitt fullveldi. Um hetta fer politiska slagið at standa: Skulu vit hava fullveldi og eina skiftistíð, ella skulu vit gera avtalu um eina tillagingartíð, og tå hon er liðug taka fullveldi, sjålvstyri ella hvat barnið fer at eita. Í ollum forum er greitt, at nógvir samfelagstættir - t.d. sjúkrahúsverkið og pensjónsokið - eru ikki væl fyri hvat viðvíkur pening til rakstur. Harafturat vita vit, at verða bara eyka- játtanirnar framskrivaðar, hækkar fíggjar- lógin meiri enn hundrað milliónir krónur. Og tað ber foroyska samfelagið neyvan, í vinnuligu inntokurnar eru bart út ov smaal Sosialurin Viðmerking: Loftmidlalogin og Mannarætturin Hin 20. februar 1998 kom Løgtingslég um kringvarp v. m. í gildi i Føroyum. Tað mest forkunnuga við lógini var, at einkarrætturin hjá Útvarpi Føroya og SVF til at senda útvarp og sjónvarp varð tikin av. Einkarrættur og Mannarættur I øðrum londum, sum Før- oyar vanliga verða sam- mettar við, er longu langt síðani, at hesin einkarrætt- urin var tíkin av. At einkar- rætturin varð avtikin er eis- ini í fullum samsvari við bæði Mannarættindaryvir- lýsingina hjá ST og Europ- eiska Mannarættindarsátt- málan. Í hesum báðum skjølum er rættur hins ein- staka til frítt at siga tað hann vil, á tann hátt, og igjøgnum tann miðil hann hevur hug til, greitt staðfestur. Stødan fram til 20.02.98, tá UF og SVF høvdu einkarrætt á loftmidlaøkinum í Føroy- um, hevur sostatt verið í stríði við altjóða manna- rættin. Tí átti tað at verið gleðiligt, at nýggj lóggáva er komin á økinum Munur á loftmiðlum og ødrum fjølmiðlum Men hví yvirhøvur hava nakra serstaka lóggávu fyri loftmiðlagkið? Hetta kann tykjast margháttligt, tá eing- in líknandi lóggáva er fyri aðrar fjølmiðlar so sum dag- blød, vikublað og bøkur. Orsøkin er, at ein avgerandi munur er ímillum skrivaðu fjølmidlarnar og loftmiðlar- nar. Munurin er, at medan einki tøkniligt mark er fyri, hvussu nógv blød ella bøkur kunnu koma út um somu tíð, so er eitt tøkniligt mark fyri hvussu nógvir loftmidl- ar kunnu senda samstundis til sama økid. Hetta kemst av, at talið av sendirásum er avmarkað. Tøknilig styring er neydug Til tess at tryggja, at loft- miðlarnir ikki ørkymla sendingarnar, hvor hjá ødr- um, kann tí vera neyðugt við eini ávísari stýring. Til tess, at fremja hesa stýring, er neyðugt at onkur mynd- ugleiki hevur lógarheimild. Tí er neyðugt við serstakari lóggávu á loftmidlaøkinum. Lógin er ikki um tekni Tað løgna er, at Løgtingslóg nr. 22 frá 20.02.98 um kringvarp v. m. als ikki snýr seg um stýring á tí tøkniliga økinum, herundir tillutan av sendirásum. I $29, stk 4 í lógini stendur: "Loyvishav- arin skal sjálvur útvega sær frekvensloyvi frá avvarð- andi myndugleika." Tillutan av frekvensi (t. e. tað, sum eg havi nevnt sendirás), er eitt avgreiðslumál, sum liggur í hondunum hjá fjar- skiftisfyrisitingini. ...men um innihald Harafturímóti tykist Løg- tingslóg nr. 22 frå 20.02.98 um kringvarp v.m. at vera gjørd til tess at veita al- mennu myndugleikunum heimild til at stýra á tí inni- haldsliga økinum, te. spurningum um hvat tilfar kann vera sent og ikki. Lóg- in fyriskrivar, at útbreiðsla av kringvarpssendingum einans kann fremjast við loyvi frá ”loftmidlanevnd- ini". Hendan nevnd verður sett av landsstýrismanni- num í loftmiðlamálum, og telur 3 limir. Loftmiðla- nevndin kann veita fólki, sum søkja um hetta, eitt sendiloyvi. Hvat er eitt sendiloyvi? Í lógini stendur einki ítóki- ligt um nær sendiloyvi kann gevast, ella hvat eitt sendi- loyvi inniber. Men í $29 stk. 2 stendur, at sendiloyvi "kann takast aftur um so er, at treytirnar í loyvinum ikki vera hildnar.” Millum tær treytir, sum vera nevndar í lógini, er, at loyvishavarin sjálvur framleiðir sending- arnar ella keypir tær frá før- oyskum framleiðara. Ein onnur treyt er, at loftmiðla- nevndin skal hava útskrift av sendiskránni einaferð um mánaðin. Sum treyt fyri yvirhøvur at fáa loyvi er ásett, at um- søkjarin, yvirfyri loftmidl- anevndini, lýsir ætlaða pro- grammvirksemi, umframt at umsóknir skulu innihalda frágreiðing um ognarviður- skifti, leiðslu, fígging og enntá eina lýsing av sendi- og framleiðsluútgerðini. Herumframt verður heimila landsstýrismanninum í loft- miðlamálum at áseta nærri reglur um treytir fyri sendi- loyvum. Til samanberingar kann nevnast, at ein og hvør kann fara undir blaðútgávu uttan at spyrja nakran eftir. Hetta er fram- søgnarfrælsi Grein 19 f Mannarættind- aryvirlysingini hjá ST ljóðar soleiðis: ”Øll skulu vera fræls at hava sínar áskoð- anir og at bera tær fram utt- an forðan, og at søkja sær og breiða út vitan og hugs- anir igjøgnum hvønn boð- Jóannes N. Dalsgaard miðil, sum vera skal, og 6- heft av landamarki.” I grein 10 i Europeiska Mannarættindarsåttmålan- um stendur m.a. soleiðis: ”Ø hava rætt til framsøgn- arfrælsi. Hesin rættur fevnir um áskoðanarfrælsi og frælsi til at breiða út og taka ímóti boðum ella hugsa- num, uttan uppílegging frá almennum myndugleika og uttan fyrilit fyri landamørk - um." Lógin brýtur altjóða mannarættindi Tað ber til at staðfesta, at eitt sendiloyvi frá loftmidl- anevndini er eitt loyvi til, við ávísari sendiútgerð at senda eitt ávíst slag av til- fari, framleitt av ávísum (føroyskum) framleiðarum, við ávísari framleiðsluút- gerð. Eisini ber til at stað- festa, at landsstýrið hevur heimild til at taka sendi- loyvi aftur um nevndu åvis- ingar ikki vera fylgdar. Um samanborið verður við omanfyri nevndu mann- arættindargreinar um fram- søgnarfrælsi sæst tíðiliga og greitt, at kravið um, og treytirnar fyri at fáa, sendi- loyvi eru sólarklár brot á altjóða mannarættindini. Løgmadur birtir vón um bata Eftir stendur, at lóggávan fyri loftmiðlar í Føroyum framvegis stríðir ímóti al- tjóða mannarættindum, og sum tí er fullkomiliga 6- hóskandi í einum demokrat- iskum samfelagi. Tað må tí vera at vóna, at hendan lóg- in verður millum teirra, sum sambært Løgmansrøduni, skulu dagførast í verandi tingsetu. Hoyvík 03.08.1999 Jóanes N. Dalsgaard