leygardagur 7. august 1999síða 13

EYÐUN KLAKKSTEIN síðst í hesum mánaðinum, NR. 147 - 7. AUGUST 1999 tíðindablaðið = Kanningin liðug sidst í august Síðst í hesum mánaðinum verður kanningin av amerikanskum skjala- goymslum latin løgmanni Kanningin, sum føroyskir søgufrødingar hava gjørt i goymslum i Føroyum, Dan- mark og USA, verður liðug og tá verður hon latin An- Fegin — Eg eri glaður fyri, at Føroyar hava verið ein partur av tí felagsskapi, sum gjórdi av við gamla Eystureuropa, sigur Bjarni Djurholm, tingmaður hjá Fólka- flokkinum EYÐUN KLAKKSTEIN Nú tað er líkið út frá føroysku kanningini av skjalagoymslum í USA, at Danmark gav USA loyvi at verða hernaðarligt virkið í Før- oyum, uttan at føroyingar fingu nakað at vita um tað, hava fleiri av føroysku politikarunum hava vist sína misnøgd. Men tað er ikki i Fólkaflokki- num, at stóra misnøgdin er at finna. — Min samkensla liggur heilt greitt hjå NATO og USA, og eg eri gladur fyri, at Føroyar hava verid ein partur av ti felagsskapi, sum gjørdi av vid gamla Eystur- europa, sigur Bjarni Djurholm, tingmaður fyri Fólkaflokkin. Bjarni Djurholm setti fyrr í ár løgmanni fyrispurning um eina møguliga kanning av skjølum í Eystureuropa, nú skjalagoymslur í vesturheiminum eru endavendar fyri at finna fram til skjól, sum snúgva seg um Føroyar. Einki nýtt í tíðindunum á TV2 anningin í USA verður liðug um einar triggjar vikur, og lggmaður ætlar at leggja uppskot fyri tingið um at játta pengar til eina kanning eystanfyri eisini. — Eg havi als einki ímóti, at vit hava lagt landjørd til í verjuni av vesturheiminum, men eg haldi bara, at vit skuldu sjálvir at havt gjørt eina avtalu við NATO, held- ur enn at danir gjørdu tað fyri okkum, sígur Bjarni Djurholm. — Annars er einki nýtt í tíðind- unum hjá TV2, ti føroyingar hava altíð vitað, at amerikanarar vóru á stødini í Mjørkadali, og at teir høvdu við radarar at gera. Eg havi sjálvur vitjað í Mjørkadali fleiri ferðir, og tá hava danir sagt, at amerikanararnir passa seg sjálvar. finni Kallsberg, løgmanni. Eftir tað verður hon løgd fyri tingið, sum skal hava orðaskiftið um innihaldið í kanningini. ; Ta0 var Finnbogi Isakson, sum nú er løgtingsformad- ur, sum vegna Tjóðveldis — Eg eri uppvaksin í Kollafirði, og vit sóu niðan á Somfelli. Har vistu øll, at ein partur av fólkinum Djurholm. å herstødini véru danir og ein part- ur var amerikanarar. Bumbumál við ella uttan herstød Í blaðnum í gjár endurtók Kjartan Mørkøre, ein av forkemparunum i føroysku fridarrørdsluni i 80- europa. unum, at Føroyar vórðu bumbu- mál orsaka av amerikansku stød- ini í Føroyum. Hetta var eisini nakað, sum føroyska fridarrørdslan plagdi at føra fram i stríðnum móti her- stødini i Føroyum. Men Bjarni Djurholm tekur ikki undir við hesum pástandi. — Vit liggja soleiðis fyri her í oyum. Atlantshavinum, at stórur áhugi hevði verið fyri Føroyum í einum møguligum stríði, sjålvt um vit onga herstød høvdu. Okkara stra- tegiska støda hevdi tydning hjå bådum risaveldunum, vid ella utt- an nakra herstød, og tí er tað vid hann. síðuna av at siga, at vit høvdu flokkin legði uppskot fram á ting, um at gera ein kann- ing av leiklutinum hjá NATO-stødini í Føroyum undir kalda krignum. Tá fíggjarlógin fyri 1997 varð løgd fram á tingi, var skotið upp at játta pengar til kanningina. Tað var sam- tykt og í 1997 var farið í holt við kanningina. Ein arbeiðsbólkur, sum er mannaður við fýra limum, hevur gjørt kanningina — Eg eri fegin um, at vit hava verið við í verjuni av vesturheim- Limir í bólkinum eru Jóan Pauli Joensen, Jákup Thor- steinson, Jóannes Dalsgaard og Rúni Joensen, sum eisini hevur verið samskipari av kanningini. Søgufrødingar at hjálpa Arbeiðsbólkurin hevur fing- ið hjálp uttanífrá, fyri at leita skjól fram í goymslum í USA. Føroyingurin Sámal Trónd- um at Føroyar hava verið við í verjuni av vesturheiminum verið minni bumbumál, um vit hildu okkum neutral, heldur Bjarni vesturheiminum, og at tað vóru okkara vinir í vesturheiminum, sum høvdu stóð her í Fóroyum, inum, og at tað vóru okkara vinir í vesturheiminum, sum høvdu stød her i Føroyum. Og so kunnu vit eisini fegnast um, at vit vunnu stríðið móti tí gamla Eystur- ldeologiskt stríðsmál Bjarni Djurholm er ikki heitur fyri — Fyri meg snýr hetta seg meira um ideologi enn pengar. Vit hava verið partur av eini samfelagsskip- an, sum hevur havt fyri neyðini at verja seg. Og tá tú skalt verja borg, so fylgja nakrir vandar við, sigur — Tað einasta keðiliga í hesum at tosa um eitt møguligt endur- gjaldskrav móti dønum, um enda- liga frågreidingin, sum verður løgd fyri tingid í heyst, prógvar, at danir hava havt figgjarligan vinning av NATO-stødini i Før- Fg eri fegin um, at vit hava tingmaður fyri Fólkaflokkin máli er, at vit fóroyingar ikki sjålv- ir hava havt eina avtalu við NATO, tí tað heyði verið tað allarbesta. Bjarni Djurholm viðgongur, at kanningin, sum hann gjarna vil hava gjørda í Eystureuropa, eisini er ein ideologiskur spurningur. — Tað er upp á sítt pláss at fáa staðfest, hvønn leiklut eystanveld- ini høvdu í Føroyum, og hvat tey ur Johansen hevur saman við danska søgufrødinginum Torsten Borring Olsen verið í USA og leita eftir skjølum. Danski serfrødingurin var rådgevi hjå DUPI, tå tey gjørdu eina kanning av grønlendskum vidurskiftum fyri nøkrum árum síðani. Teir báðir hava staðið fyri hesum partinum av kann ingini, meðan limirnir í ar beiðsbólkinum sjálvir hava leitað í skjalagoymslum í verið við í verjuni av sigur Bjarni Djurholm, gjørdu fyri at ávirka føroyingar, sigur hann. Føroyum og i Danmark. Skjøl eru funnin fram ymsastadni, millum annad å Landsskjalasavninum, i landsstýrinum, hjá Fors varskommandoen og aðra- staðni. Kanningin verður drúgv, tá hon er liðugt skrivað Hon fer at liggja millum 300 og 400 síður, og tann parturin, sum er líkin til TV2, umfatar umleið ein fjórðing av samlaðu kann ingini Dani undir illgruna fyri at leka kanningina Danski søgufrødingur verdur lagdur undir at hava latid TV2 part av kanningini av amerikanskum skjalagoymslum Hann er einasti danin, sum hevur tikið lut i kanningini, sum nú er gjørð i USA og aðrastaðni, og nú verður Torsten Borring Olsen lagd- ur undir at hava líkið part av kanningini til donsku sjónvarpsrásina TV2 TV2 endurgav miku- kvøldid partar av kanning- ini, sum ikki er almenn enn, og rásin visti millum annað at siga, at danskir politikarar hava tagt fyri føroyingum, at teir hava givið amerikan- arum loyvi at hava herstøð í Føroyum — Tað verður trupult við vissu at staðfesta, hver hev- ur líkið kanningina til TV2, men illgruni er um, at tað er danski søgufrødingurin, eftir sum hann eisini hevur úttalað seg í málinum, sigur Rúni Joensen, sum hevur verið samskipari av kann- ingini. Vil finna lekan Rúni Joensen sigur, at limirnir í arbeiðsbólkinum allatíðina hava hildið fast um, at einki skuldi koma fram fyri enn lidna kanning- ini kom, men tað eydnaðist ikki -Nú ætli eg at kalla saman til fund í bólkinum fyri at royna at finna lekan, men tað verður trupult at staðfesta, sigur Rúni Joen- sen. Fyrr í ár hevði danska dagblaðið Jyllands-Posturin eina grein, sum snúði seg um nakað av tí sama, sum TV2 nú hevur havt frammi Tá vóru søgufrødingarnir, sum hava gjørt kanningina í USA, kelda hjá blaðnum. Torsten Borring Olsen starvast á universitetinum í Arhus. ek