týsdagur 10. august 1999síða 2

a Marknaðardeild: Jan Miiller Jonhard Hammer Dagbjørt S. Hansen Es lándanskov Blaðfólk: Internet: www.sosialurin.fo Áki Bertholdsen, Turið Kjølbro Dagfinn Olsen John Johannessen Sveinur Tróndarson Eyðun Klakkstein Hegni Mohr | ttarskrivari: Emil L. Jacobsen Myndamenn: Jens Kristian Vang Álvur Haraldsen ari, uppseting: SA tsk Argjavegur 26, Argir Telefon: 311820 Postadr: Postsmoga 76, 110 Tórshavn Telefax. 314720 e-mail: post Øsosialurin.fo Prent: Sosialurin Í Áhugaverd veljarakanning Oddagrein Tað er áhugavert, at Tjóðveldisflokkurin ikki bara heldur stoðuna, men sanniliga hevur framgongd í veljarakanningini, sum varð kunngjørd undan vikuskiftinum. Flokkurin fær meira enn ein fjórðing av ollum atkvoðunum og niggju tingfólk, um val hevði verið. Hóast tað gongur hinvegin hjá samgonguflokkunum, hevur samgong- an kortini meiriluta aftan fyri seg. Tað er skilligt, at Hogni Hoydal fegnast í viðmerking um úrslitið frá kanningini. Tað góða úrslitið kann flokkurin fyrst og fremst takka honum fyri. Hann er greiður, dugir væl at grundgeva fyri floksins politikki, er sakligur og heviskur. Onkur vil kanska siga, at hann er í so demagogiskur. Eisini »Sleppur« hann lætt enn, tí so lítið »kjøt« er komið á fullveldisætlanina. Afturímóti hava hvorki hinir bæaðir lands- stýrismenninir hjá Tjóðveldisflokkinum, ella fvormaðurin á tingi, markerað flokkin serliga heppið. Signar á Brúnni hevur ein heilan fovning fullan av ógreiddur málum, sum bíða eftir hansara avgerð. Og tað eru nogv, sum seta spurnartekin við, hvussu væl Karsten Hansen kláraði eld- dóp sín í lønarsamrådingunum í vår. Men hann er jarðbundin og virkar álitisskap- andi. At Sambandsflokkurin stendur seg væl er eina og aleina eini polarisering at takka. Flokkurin hevur hvorki eina greiða linju í ríkisrættarspurninginum ella í ðrum mál- um, og ofta tykist verandi tingmanning bara at vera eitt afturljóð frá eini farnari tingmanning, sum var meiri at sær komin. Tað man óivað tykjast svárt hjá Javnað- arflokkinum, sum storsta andstoðuflokki at hava víkjandi undirtøku - í andstøðu. Men eisini í Javnaðarflokkinum saknast ein linja. Eftir at hava tøvt, gjørdi hann fyri tveimum árum síðani stoðuna greiða. Hann vildi virka fyri eini sjálvstýrislóg, og hann markeraði seg rættiliga greitt undan valinum í fjør vár. Seinni sendi flokkurin út sína sjálvstýrisstevnu, sum elvdi til orðaskifti tá, men síðani hevur flokkurin nærum tagt sín egna politikk í ríkismáli- num burtur. Og orðaskiftið á tingi um dagarnar vísti, at flokkurin stendur spjadd- ur í hesum m li, oghevur lítið nyjugsandi at bjóða upp á í oðrum málum, sum skuldu havt týdning fyri flokkin. Mótvegis Tjóð- veldisflokkinum tykist Javnaðarflokkurin ikki trúgva upp á sín politikk og berjist ikki eldhugaður fyri honum. Floksleiðslan heldur óivað, at hon ger sítt ítarsta, men frá síðulinjuni er leikurin ikki nóg framá- rættaður. Liðið er ikki nóg væl saman- spælt, og einstaklingaavrikini ikki nóg heppin. Sosialurin Viðmerkingar: Logmansrgóan var sum eitt valupplegg Satt at siga so var tað við spenningi at eg setti meg at lurta eftir løgmansrøduni. Og í fyrstu atløgu skuffar hon ikki. Rødan er full av gyltum lyftum og bjørtum hugsjónum. Nakað sum eitt vælsmurt valupplegg. Batar verða lovaðir á snøgt sagt øllum økjum. Men nærlesur tå røduna, standa lyftini í leysari luft uttan itøkiligar ætlanir aftanfyri. Eg fari at ger viðmerking- ar til partar av tí, løgmaður fortaldi okkum í tí rað- fylgju, málini eru nevnd. Í sambandi við tann batn- aða búskapin heldur løg- maður, at tað er tí batnandi kappingarførinum fyri at takka. Her kundi eg hugsa mær at vita, hvar og gvussu kappingarføri er batnad. Tann batnaði búskapurin hevur tríggjar orsekir: Nógvur fiskur, høgir prísir og lág renta. Onga av hes- um orsøkum hevur sam- gongan haft ávirkan á. Hin- vegin fær arbeiðsfólkið ein yvir nakkan frá samgong- uni, tí sagt verður at kapp- ingarføri hjá vinnuni er versna í sambandi við tær síðstu lønarsamrådingarnar. Hvat skulu vit við eini vinnu, ið ikki megnar at gjalda lønir? Lønarlagid er lægri enn hjå øllum, vit samanbera okkum vid. Tað átti vinnumálastýrið at vita. Tað tykist beinleiðis at vera eitt problem hjá samgong- ini, at búskapurin er góður. Danir eru byrjaðir at rópa varskóg. Donsk blød skriva, at tær almennu útreiðslurnar eru eksploderaðar, síðan henda samgongan tók við. Løgmaður gevur bløðunum rætt , men hetta lesa vit ikki í løgmansrøduni. Sum eitt kuriosum kann eg nevna, at ein av teimum búskapar- frødingum, sum landstýri skal rådføra seg við, sær bjargingina fyri búskapi- num liggja í tí minkandi fiskiskapinum. “Stikk den!” Fidusina við at seta blokk- stuðulin á eina serliga játtan á fíggjarlógina ljóðar sum hokus pokus, men onkur annar man fara at gera meira burtur úr hesum. Nevnt verður at fiskivinn- an minkar vid 1%. Hetta man so verða í virði, ti fisk- iskapurin er minkaður við heilum 35% bara í ár, uttan at løgmaður nevnir tað. Falla prísirnir, sum vit ikki eru harrar yvir, so rýkur bú- skapurin. Men hetta hóskar ikki til eina so bjarta løg- mansrødu. Annars er at fegnast um tann góða og sunna vøksturin í alivinn- uni. Tunfiskaveiðan er nevnd sum ein alternativ veiða í altjóða sjógvi. Aðr- enn vit fara í altjóða sjógv at fiska, so eiga vit at gera okkum greitt, hvusssu leingi útlendskar manningar skulu manna 4 av 6 skipum i før- oyskum øki. Hetta er hóast alt okkara dýrasti fiskur. Tað tykir mær bakvent, at japanesarar og filipinarar liggja í føroyskum øki, meðan vit fara í altjóða sjógv. Fullveldisætlanin gongur sína jøvnu gongd. Fyrireik- ingin hevur , sum tað sæst, til endamåls at fáa størst møguliga undirtøku fyri ætlanini. Alt seinasta år var okkara flokkur undir hør d- um trýsti frá tjóðveldis- flokkinum, teir kravdu, at vit gjørdu teirra politikk til okkara, uttan at teir lótu nakrar sømdir ístaðin. Ann- að er, at fólkaflokkurin og gamla sjálvsstýri gjørdu loysingarpolitikkin hjá tjóð- veldinum til sín politikk. Men at krevja hetta av javn- aðarflokkinum í anstødu tykist í so framligt. Samgongan vil loysa, meðan javnaðarflokkurin ynskir størst møguligt sjålv- stýri í rikisfelagsskapinum. Samgongan kemur at sanna, at tað ber ikki til at byggja framtíðina á ein løtustemn- ing , sum ráddi á vári 1998, partvís skaptur av einari su- bjektivari sjónvarpssend- ing. Í samband við sjálvstýr- ismál , havi eg ein spurning til ein setning niðast á síðu 17. Nær hevur tann danska stjórnin sagt seg vera til reiðar at samráðast um eina varliga búskaparliga tillag- ing i tí førinum, at vit taka loysingina. Hetta mann vera ynskihugsan , eins og tå Høgni Hoydal skal skerja blokkin i 20 år eftir loys- ingina. Mær vitandi hava danskir politikarar bara tosa um 3 til 5 ár. Nei, tað verður ikki javnadarflokkurin men Høgni Hoydal, Bjarni Djurholm og aðrir sam- gongumenn, ið eiga til upp- gåvu at sannføra veljaran um , at loysingin er bjarg- ingin. Undir altjóða samstarvi verður fegnast um handils- samstarvið við ES. Og tað er kanska at fegnast um. Men eg hugsi, at talið er skeivt , tá ið sagt verður at 97% av handlinum við ES er fríur. T.d. kann eg nevna, at Havsbrún teknar seg fyri einum 10-12% av okkara útflutningi , og tær pilkaðu rækjurnar telja væl eisini við. So tann fríi handilin man liggja langt undir 97%. Pensiónsreformurin er blivin eitt "snik snakk" evni, sum alt annað , sum Helena Dam á Neystabø umsitir. Løgmaður mælir til, at løntakarin sjálvur rindar sína egnu pensión. Sum borgarligur politikari vil hann fritaka arbeidsgev- aran hesa skyldu. Hetta út- talilsi brýtur grundle ggjandi við tær arbeiðsmarknaðar- pensiónir, ið eru galdandi, har arbeiðsgevarin rindar bróðurpartin. Nú er so nógv tosað , at stundin er komin, at tingið fær at vita , um vit fáa eina solidariska ella eina egoistiska pensiónsskipan. Sambart pressuni gongur Als-skipanin eina ótrygga framtíð åmøti. Landsstyris- maðurin , sum fram um aðr- ar setur seg yvir løgtingid, kundi hugsa sær ein part av Als- fæðnum til at fíggja barnsburðargrunn. Eg vóni at hetta er ein líka stórur fusari, sum allir hinir fusar- arnir, hesin ráðaríki lands- stýrismaðurin hevur gjørt. Annars fari eg at spyrja samgonguna, nær brølara- Dan R. Petersen kvotan hjå Finnboga Arge er SL een Eg kann bara fegnast um, at Høgni Hoydal fråbodar ein styrktan norðurlanda- politikk, bæði í Útnorður- ráðnum og Norðurlandaráð- num. Tað er gleðiligt, at samskiftið millum parla- mentarikarnar og landsstýr- issíðuna skal styrkjast. Tí tað hevur kenst eitt sindur hugstoytt at hoyrt í pressuni, hvat = landsstýrismaðurin tekst við í ministarráðnum. Annars tykist mær logi, at Landsstýrið, leyst av full- veldispolitikkinum, arbeiðir við einum kravi um sjálv- støðuga umboðan í Norð- urlandaráðnum. Hetta merkir í verðuleikanum, at Hoydal ikki trýr uppá eitt sítt fullveldi. Tekur sam- gongan fullveldi „so fáa vit sjálvstøðuga umboðan uttan tær tingingar, ið nú skullu fara fram. Veiðuflotin skal endur- nýggjast uttan tó at sagt verður frá, hvussu ein nýggjur floti skal fíggjast. Endurnýgging er alneyðug, og bar tað til í 5-ti árunum, so skal tað eisini bera til í dag. Privatisering av postverk- inum eftir sama leisti, sum telefonverkið er fráboðað. Motivini fyri privatisering- ini av telefonverkinum vóru altjóða kapping. Væntar samgongan, at útlendsk fel- og fara at bjóða seg fram at bera postin út til Fugloyar og Mykenesar? At enda fari eg at takka An- finni Kallsberg fyri, at hann sparin okkum fyri tað reyp og sjálvforherligilsi, sum eykendi rødurnar hjá undanfarna løgmanni. Dan Reinert Petersen, tingmaður 15 ar síðani sorgarleikin við Toftasluppini »Onnu« Minningarhald í gamla kirkjugarði í Reykjavík Í vár vóru liðin 75 ár síðani >Anna< gekk burtur við innsiglingina til havnina í Grindavík í Íslandi. í hesum sambandi skipar Føroya Fiskimannafelag saman við Sjómannasamband Íslands fyri minningarhaldi við før- oysku fiskimannagravirnar í gamla kirkjugarði í Reykj- avík. Í hesum gravum eru jarðaðir teir, hvørs lík av »Onnu« vórðu bjargað. Teir, sum doyðu aftan á eldsvan- lukkuna við >Acron< í 1938 og Hans Jacobs Berg, sum doyði í 1926 aftan á at hava verið settur í land av >Falk- inum«. Minningarhaldid verður sunnudagin 15. august kl 10. Rødur verda væntandi hildnar av umbodum fyri fiskimannafelagøini i Før- oyum og Íslandi, umboði frå føroyska sjómansheim- inum í Reykjavík og um- boði fyri tey eftirsitandi. Kransar verða eisini lagdir á hesum trimum gravum. Aftaná verður luttakarar- nir bodni á føroysk sjó- mansheimið í Reykjavík til ein bita og ein drekkamunn, siga Føroya Fiskimannafel- ag og Sjómannasamband Ís- lands í tíðindaskrivi.