hósdagur 26. august 1999síða 8

8 tíðindablaðið NR. NBO105: 20GNSE 1999 Torshavnar kommuna er ikki før fyri at yvirtaka ansingargkið - Landsstýris- kvinnan i al- manna- og heilsu- málum skákar sær undan ábyrgd við at lata komm- unurnar yvirtaka ansingarøkid. Vit mótmæla staði- liga, at hetta hendir, tí vit ivast stórliga í, um kommunan eigur førleikan at yvir- taka hetta øki0 sum stødan er nú. Sum er fyristtur og umsitur hon ikki eftir galdandi lógum og kunn- gerðum, sigur Bryndis á Dunga, forkvinna í For- eldrafelagnum TURIÐ KJØLBRO at so striltið hevur gingið at minka um aksandi tørvin á stovnsplåssum til børn und- ir skúlaaldur i Tórshavnar kommunu, er, at skal eitt hvort nýtt setast á stovn, er ikki nóg mikið, at komm unan játtar pening. Landið sina tilsøgn og Hetta hevur 1 skilagóðum hugskoti, sum hevur havt til ega fleiri SKÁ harvið játtan 10 mongun geva mil yf it plåss, og ti hava fleiri kommunalpolitikarar i størstu kommununi i Føroy- um ikki dult fyri, at teir ynsktu okið yvirtikið Utspælið frá landsstýris- kvinnuni í almanna- og heilsumálum í summar ter kortini ikki at gera tað lætt- ari hjá kommununi at um- sita økid einsamalt. Verður ætlanin sett í verk, fer tað at kosta kommununi 15 nill. krónur meiri um árið at umsita okið einsamøll, og tá verður trupult at seta nak- að nýtt í verk. Felagið fyri Foreldur at småbørnum í Havn, ið síð- ani endurstovnan fyri tveimum árum síðani, hevur strongt á avvardandi mynd- ugleikar um at arbeiða meiri miðvíst við at útvega fleiri stovnsplåss, er sera Onøgt við ikki at vera spurt eftir í hesum sambandi. - Hóast kommunan fegin vil yvirtaka barnaansingar- ekið, loyva vit okkum at Tilvildarliga vald mynd Mynd: lvur ren ivast i, um hon hevur neyð- uga førleikan. Kommunan eigur, áðrenn hon yvirtekur eitt nytt øki, fyrst og fremst at seta seg inn i, hvussu ein almenn fyrisiting virkar vid hartil hoyrandi lógum og kunngerðum, sigur Bryndis á Dunga, forkvinna í For- eldrafelagnum. Aftur ein kæra Forkvinnan í Foreldrafelag- num vísir á, at Tórshavnar kommuna higartil ikki hev- ur megnað at fyrisitið eftir galdandi lógum, tá ið tað ræður um barna insingår- ókið. - Tá ið størsta kommunan í landinum haltar so illani í so máta, hvussu verður tá við hinum kommununum, spyr Bryndis á Dunga. Sum dómi vísir forkvinn- an í Foreldrafelagnum á, at hóast tað stendur beinleiðis í fyrisitingarlógini og í egnu samtykt býráðsins, at for- eldur eiga at fáa svar um, nær tey kunnu vanta pláss til børn síni, verður hetta ikki fylgt í umsitingint. Somuleiðis setti kommunan í fjør í gildi kontantstuðul til foreldur at børnum undir eitt ár og sum onga ansing høvdu, uttan at hetta var heimilað í lóg. Kommunala eftirlitið hevur aftur fingið kæru frá oreldrum, ið meta, at Tórs- navnar kommuna handlar uttan heimild. Henda kæran snýr seg um, at foreldur at »ørnum í dagrøkt hava fing- ið skriv um, at kommunan rækkar gjaldið i dagrøktar- skipanini fyri øll børn undir try år vid 30 prosentum og fyri børn eldri enn try år vid 5 prosentum. - Hetta verður gjørt hóast tað er ásett í kunngerð nr. 6 frá 25. jan. í 1995 grein 2, stk 2 um gjaldstreytir fyri dagstovnar og dagrøkt, at gjaldið skal vera tað sama fyri øll børn í eini dagrøkt- arskipan, sigur Bryndis á Dunga. Tillagingartíð Nevndin, sum tilevnaði ál- itið um nýggjan kommunu- bygnað í Føroyum, mælir til, at kommunurnar yvir- taka ansingarøkid men figg- ingin eigur at verða mið- savnað, og tí er neyðugt við eini tillagingartíð. - Hetta hava tey, ið hava gjørt álitið til Almanna- og heilsumálastýrið um barna- ansing, ikki tíkið atlit til. Ongar framrokningar eru gjørdar, sum taka hædd fyri bíðilistanum, har 400 børn standa. Vert er at leggja til merkis, at fleiri kommunal- politikarar hava gjørt við- merkingar til álitið, og flestu teirra ávara staðiliga ímóti, at barnaansingin verður løgd út til kommun- urnar. Givið er, at landsstyr- iskvinnan i almanna- og heilsumålum sleppur sær undan åbyrgd vid at lata kommunurnar yvirtaka ans- ingarøkid, sigur Bryndis å Dunga. Verður ætlan landsstýris- kvinnunnar sett í verk, letur ikki til, at Tórshavnar kommuna fer at hava møg- uleika fyri at útvega fleiri stovnspláss, sum hon annars ætlar. - Alitid vísir, at við ver- andi plássum íresta 15-20 mill. krónur. Kommunan hevur sostatt ongan møgu- leika fyri at halda tað, sum hon longu hevur lovað, nevniliga at útvega 30 ans- ingarpláss um árið, til trup- ulleikin er loystur. Og tá koma nýggi stovnurin í Vesturbýnum, keyp av set- húsum á Argjum til barna- garð, og nýggjar uppíbygg- ingar afturat. Alt í alt verður rokningin trý ella fýra fald- að. Vit kunnu bara spyrja, hvaðani pengarnir skulu koma, sigur Bryndis á Dunga. Foreldrafelagið mælir tí til, at barnaansingin verður verandi ein landsuppgáva sum stødan er nú. - Tað kundi kanska verið ein fyrimunur í framtíðini at lagt økid út til kommun- urnar at umsita, men við eini tillagingartíð. Viljin sær í øllum førum út til at vera stórri kommunalt enn lands- politiskt. Tað skal bara prógvast í verki. Barnagarðslóg áðrenn økid verður lagt út - Fyrr enn vit hava eina lóg, sum ásetur, hvat innihaldið skal vera á dagstovnunum í Føroyum, er tað sera vandamik- ið, at kommunurnar yvirtaka ansingarókið, tí vandi er fyri, at børn fáa ymisk námsfróðilig tilboð alt eftir, hvar tey búgva í landinum, TurIÐ KJØLBRO Eingin lóggáva er enn gjørd í Føroyum, sum ásetur, hvat innihaldið skal vera í dag stovnunum og dagrøktini í Føroyum. Hvørjir teir fys karmarnir å stovnunum ið skal gera eitt álit um hesi viðurskifti og sum síðani skal verða grundarlagið undir eini lóggávu um okið Fyrr enn hetta arbeiðið er fingið frå hondini, metir for- kvinnan í Føroya Pedagog felag. Carita Bjørklund, at tað er sera vandamikið at kommunurnar yvirtaka ans- ngarøkid Yvirtaka kommunurnar ansingarøkid áðrenn henda lóggáva er gjørd, er stórur andi fyri, at børn fáa ymisk nåmsfrødilig tilboð og ym iskar treytir alt eftir, hvar tey búgva í landinum. Ég skilji ikki rættiliga, hví kommunurnar skulu yvir- taka økid, áðrenn lóggávan er gjørd, og heldur ikki, hví tað skal hava sovorðnan skund. Bólkurin, ið skal gera álitið, eigur at fáa ar- beiðsfrið, og tá ið álitið er komið frá teimum, kunnu vit tosa um at leggja økid út til kommunurnar at um- sita. Høvdu vit eina lóggávu um innihald, dygd og góðsku á stovnunum, hvat minstamark er, hevði eg ikki stúrt fyri hesum. Nógv ógreið viðurskifti Vit kunnu spyrja, hvat tað sigur Carita Bjørklund, forkvinna í Føroya Pedagogfelag næsta verður. Skulu eldra- økid og kanska skúlarnir eisini leggjast út til komm- unurnar? Skulu kommunur- nar bæði umsita økini, hava eftirlit við teimum, figgja tey, og so framvegis? Før- oyar eru alt ov lítlar til, at eitt oki sum barnaansingar- økid verður lagt út til kommunurnar, sigur Carita Bjørklund - Ein annar spurningur í hesum sambandi er tær kommunurnar, sum eru illa fyri fíggjarliga. Vandi er fyri, at tær hava ongan møg uleika fyri at gera barnagarð hóast tørvur er á ti, um tær ikki hava møguleika fyri at søkja um stuðul. Tiverri hava vit sæð nøkur dómi um, at kommunur ikki hava havt ráð at rinda lønir til starvsfólk á dagstovnum. Um onkur kommuna kemur so fyri, stongir hon so stovnin ella hvat ger hon. Hvor skal veita trygd fyri, at tað ikki hendir, kunnu vit spyrja Forkvinnan i Føroya Ped- agogfelag metir ikki, at tað fer at ganga skjótari og lið iligari at útvega nygg stovnspláss, eitt nú í Tórs havnar kommunu, um kommunan einsamøll um situr økid. - I minum hugaheimi virkar tað soleiðis, at lands- og kommunalpolitikarar hava lyndi til at geva hvor øðrum skyldina fyri at einki hendir. Men verður ætlanin hjá landsstýriskvinnuni í al- manna- og heilsumálum sett í verk, eri eg bangin fyri, at einki hendir. Forkvinnan í Føroya Ped- agogfelag hevur áður vist á tørvin á at fáa ein barna garðslóg í gildi fyri allar Føroyar, eina lóg sum sigur, hvat innihaldið á stovnu num skal vera.