leygardagur 28. august 1999síða 2

É | NOmdobIn8I5 þ | Jan Jonhard Hammer John Johannessen Kristian Vang Dagbjørt S. Hansen Sveinur Tróndarson Haraldsen | A Eyðun Klakkstein uppseting: Telefax. 314720 Eirikur ov Blaðfólk: Høgni Mohr Sosialurin e-mail: post Øsosialurin fo Turið Kjølbro Emil L. Jacobsen Argjavegur 26, Argir Prent: Sosialurin Fiskur- frímerki - fót- bóltur - og tónleikur Oddagrein FOROYAR eru ikki bara fiskur, fótbóltur og frímerki. Tað sanna vit ikki minst í hesum dogum, har foroyingar gera seg galdandi úti í stóru verð á heilt oðrum okjum. Eitt av hesum okjum er tónleikur. Og var sólskinssogan í blaðnum herfyri um foroyskar tónleikarar, sum royna eydnuna í Kanada eitt, talandi domi. Sjálvandi skal ein ikki taka munnin og fullan og selja skinnið fyrr enn bjørnin er skotin. Men vit eiga at gleðast og fegnast um, at tað gongur væl og tann rætta vegin hjá okkara ungu tónleikarum, ikki bert her heima, men eisini úti í verð. Hesi fólk, ið eru skapandi og evnarik, eru eisini við til at „selja“ ella markn- aðarfora Foroyar og harvið eisini tað vit ann- ars liva av: fiski, frímerkjum, fótbólti osfr. HOAST vit kanska ikki hava traditiónir fyri miðvíst at ala upp professionellar tónleikarar, so má kortini sigast, at henda lítla tjóð hevur fostrað mangar frálíkar tónleikarar. Kortini er tað ein sannroynd, at tað enn restar nógv í at geva uppvaksandi ættarliånum og teimum virkandi tónleikarunum nóg góðar umstoður. Hetta hevur m.a. sína orsøk í, at okkara politikarar og myndugleikar hava ikki priori- eeterað tónleikaundirvísingina og hetta yrkið sum heild nóg høgt. Man hevur verið ov skjótur at hugsa, at hetta við tónleiki er bara nakað, sum hoyrir frítíðini og undirhaldi til, og tað er ikki nakað, sum tað almenna eigur at fara ov miðvíst inní, stuðla og byggja upp. Hvor bygd hevur jú sítt hornorkestur, sítt kór osfr. Og tað sýnist at fungera fínt. Tað vit sóknast eftir er, at tað almenna veruliga vísir tónleikinum ans og metir hann sum nakað sera týdningarmikið fyri hesa tjóð og hetta fólkið. Hvat líkist tað, at tað standa meira enn 700 born og ung á bíðilistunum til tónleika- undirvísing í hovuðsstaðnum! At born, sum eru innskrivað nú, fyrst sleppa framat, tá tey eru vorðin hálvvakin ella vaksin! TÓNLEIKUR eigur ikki bara at uppfatast og metast sum undirhald - sum nakað givið. Tónleikur er nógv meira enn tað. Hann er og kann verða ein týðandi partur av lívinum - av sálini - hjá hvørjum einstøkum menniskjað. Og hetta vita ikki minst tey, sum hava verið so mikið heppin at fáa undirvísing og koma sær víðari við tónleiki, og serstakliga tey, sum hava gjørt tónleikin til sítt yrki. Ikki oll kunnu hava tónleik sum yrki, men tess fleiri hava hann sum yrki og tess fleiri og betri und- irvísingartilboð vit hava, tess fleiri born og ung fáa umstødur til at uppliva tónleikin inn- anífrá. Nettup tí eiga okkara myndugleikar, ikki minst nú vit fara um eitt aldarskifti, at prioteritera tónleikaundirvísing nógv hægri. Og ein máti er at seta fleiri pengar av til endamálið. Burtur við bíðilistunum - gevið øllum børnum og ungum møguleika at spæla uppá okkurt ljóðfori og gevið teimum, ið hava hegni og gott musikkoyra umstoður at menna seg - tí teirra menning vil í síðsta enda slóða fyri, at onnur eisini sleppa at uppliva tónleika- heimin - innanífrá. , , Sosialurin Er hetta liður í eini fullveldisfíggjarlóg? Eru seinastu útmeldingarnar frá Karsten Hansen og Hel- enu Dam á Neystabø liður í fyrreikingunum til eina full- veldisfíggjarlóg? Skulu hart sperdu sethúsaeigaranir og tey smáu sjúkrahúsini gjalda fysta prísin fyri fullveldið? Hvat er ein full- veldisfíggjarlóg? Av góðum grundum vita vit ikki so nógv um, hvussu ein fullveldisfíggjarlóg kemur at síggja út. Fyrstu ferð vit hoyrdu um hetta fyribrigd- ið, var tá nýkosnið landsstýr- ismadurin í fíggjarmálum boðaði frá, at hann fór at fyrireika framløguna av eini fíggjarlóg. sum tydiliga skuldi vísa á, hvussu vit før- oyingar skulda húsast, tá vit høvdu fingið fullveldid. Gud havi lov fyri, at vit enn ikki hava sæð eina slíka, men tað er okkurt, sum bendir á, at ávísar fyrireikingar nú eru farnar í gongd. Sjálvur hevur hann boðað frá, at rentustuð- ulin til sethúsaeigarar skal skerjast, og nú kemur Helena Dam á Neystabø við boðum um, at skurðtilbúgvingin á smáu sjúkrahúsunum skal niðurleggjast. Rentustuðulin til sethúsaeigarar Eg minnist væl, at vit gjørdu broytingar í rentustuðuls- skipanini, meðan kreppan enn herjaði hetta land. Broyt- ingin var, at vit hækkaðu henda yvir nøkur år, og síðan avtrappaðu vit hann aftur yv- ir nøkur ár niður á tað stødid, hann annars frammanundan var á. Hetta var eitt tiltak fyri at hjálpa sethúsaeigarunum, tá inntókugrundarlagið knappliga sveik hjá so nógv- um. Og tað er eingin ivi um, at hetta hjálpti mongum, hó- ast ikki øll kláraði skerini. Nú er Karsten Hansen frammi við, at rentustuðulin skal lækka uppaftur meira, ti hann hevur ikki ta ávirk- an, sum hann eftir ætlan skuldi. Men áðrenn slíkar broytingar verða gjørdar, so eiga vit at fara aftur og finna orsøkina til broytingina. Hví kom hesin? Jú, fyrst og fremst fyri at hjálpa sethús- aeigarunum, serliga barna- familjunum við at seta fótur undir egið borð. Tí má ein broyting í rentustuðulsskip- anini samstundis avloysast av aðrari skipan, sum meira beinrakið hjálpir hesum set- húsaeigarum, meðan vit onn- ur kanska kunnu liva við eini lækking. Um tað einsamalt verður talan um eina lækking av rentustuðulin, so skal Kar- sten Hansen vita, at hann ongan stuðul fær frá Javn- aðarflokkinum. Men um broytingin samstundis inni- ber eina skipan, har barna- familjur og fíggjarliga hart raktir sethusaeigarar fáa stuðulin aðrar vegir, so kunnu vit tosa saman. Um hann henda vegin veruliga vil veita stuðulin til júst tey, sum mest hava hann fyri neyðuni, so er stødan ein onnur. So er tað sagt. Men tað er tó mangt, sum bendir á, at landsstýrismað- urin við hesi ætlan er farin undir fyrireikingarnar til eina fullveldisfíggjarlóg, og tí ætlar hann bert at skerja studulin. Tí verða sethúsa- eigararnir millum teir fyrstu, ið koma at merkja avleiðing- ina av einari fullveldisfíggj- arlóg, um Karsten Hansen og Tjóðveldisflokkurin fáa sín vilja. Tíbetur sær tað tó út til, at andstødan í hesum máli við hjálp frá atfinningarsomum fólkafloksfólkum kunnu forða hesi ætlan. Tey smáu sjúkrahúsini Og so hendi tað enn einaferð. Hógvarnir á sjúkrahússen- tralistunum hava nú í longri tíð ikki verið sjónligir, hóast vit væl vistu, at teir fram- vegis vóru har. Við Helenu Dam á Neystabø sum tals- manni leggja teir nú til brots og mæla til at lata skurð- deildirnar í Klaksvík og í Suðuroynni aftur. Orsøkin nú er, at vit hava ikki ráð at hava dupultfunk- tiónir, sum tað so fínt verður sagt. Og so sigur ein lækni í gjár, at infrastruktururin er vorðin so góður, at óneyðugt er við skurðdeildum á teim- um smáu sjúkrahúsunum. Men álvaratos. Er Suðuroy- arfjørdur vorðin styttri, er túratalið hjá Smyrli sett upp, er tyrlusambandið vorðið Hjartans tøkk øll somul Herdis M. Joensen Sørvågur | Tøkk | Eina hjartans tøkk vil eg hervid senda øllum tykkum sum vóru við til at gera | mær fødingardagin so hugnaligan. Takk fyri uppringingar, fjarrit, blómur, heilsanir og gávur bæði frá nær og fjar. betur, ella hvat er tað, sum ger, at lættari er at koma úr Suðuroynni til Havnar? Vit kunnu verða samd um, at fólkagrundarlagið fyri sjúkrahúsunum er lítið, men tað er fáa vit einki gjørt við her og nú. Tað er ein prísur, sum ein rakstur av einum oyggjalandið hevur. Hin vegin lysti meg at vita, hvussu nógv sjúkrahús vit fara framvið, um vit við bili við miðalferð koyra vestur- eftir úr Keypmannahavn í einar tríggjar til fýra tímar. Skulu vit tosa skilatos, so má tað vera meira perspektiv í, at vit gera brúk av teimum møguleikum, sum smáu sjúkrahúsini geva. Gerið heldur eitt arbeidsbyti, har vit fult út gagnnýta teir møg- uleikar, smáu sjúkrahúsini geva, soleiðis at hesi fram- haldandi kunnu geva íbúgv- unum á staðnum tann neyð- uga tryggleikan. Alt annað eru risaafturstig, sum skjótt og brátt forkoma trivnaði- num í útjaðaranum, sum frammanundan er út av lagi vánaligur av øðrum orsøk- um. Fyri einaferð skyld má eg siga, at eg eri so rørandi samdur við bæði Jógvan við Keldu og Páll Vang, og eg ivist ikki í, at vit verða nógv- ir, sum fara sláa manngarð um smáu sjúkrahúsini. Helena Dam á Neystabø segði í útvarpinum nú ein dagin, at vit hava brúk fyri politkkarum, sum tora. Jú, eg kann ikki annað enn vera samdur, men eg má tó skoyta uppí, at vit hava so sanniliga eisini brúk fyri poltikkarum, sum ikki bara tora, men eis- ini hava vit og skil. Um Helena Dam á Neyst- abg vil vísa sítt politiska dirvi, so kann hon hóskandi loysa trupulleikarnir, sum eru á Landssjúkrahúsinum, heldur enn at fara út og skapa nýggjar trupulleikar. Tú loysir ongar trupulleikar við at skapa nýggjar. Smáu sjúkrahúsini eru vælvirkandi, so míni ráð til num og í kirkjuni. jarðarferðina. TØKK Hjartaliga takka vit fyri sýnda samkenslu, tå ið okkara kæri maður, pápi, verfaðir og abbi SUNE Á LAVA andaðist og varð jarðaður. Tøkk fyri blómur, kransar og gávur. Tøkk til prestarnar Berg D. Joensen og Martin Restorff Jacobsen fyri góð orð í heiminum. kapelli- Tøkk til sangarar og tykkum, ið hjálptu til við Familjunnar vegna Anna Maria og børnini ] | | | Jóannes Eidesgaard ger viðmerkingar til kjakið um rationaliseringar í sjúrkahúsverkinum Helenu skulu vera, at hon gevur teimum arbeiðsfrið. Gloym hatta hugskotið ong- antíð ov skjótt. Og heldur tú áfram, so skalt tú síggja leik- ir. Nú eri eg ikki sakligur, fer Høgni Hoydal at siga Ivist onga løtu í, at soleiðis verður sagt næstu ferð vit lata blødini upp. Rentustuð- ulin til sethúsaeigaranar og niðurlegging av skurð- deildunum á smáu sjúkra- húsunum hava einki við full- veldi at gera, fer Høgni Hoy- dal uttan iva at siga. Men hann sigur so mangt, so tað kann hann so eisini siga. Vit onnur vita, at Kar- sten Hansen hevur hátt okk- um við eini fullveldisfíggj- arlég, og vit kunnu tí ikki annað enn rokna við, at hesi tiltøkini hjá Karsten og Hel- enu eru fyrstu stigini til eina slíka. Tey eru i løtuni við at leggja síðstu hond á uppskot- ið til komandi fíggjarlóg, so neyvan ríkur av ongum brandi í hesum féri. Hví skulu hesi tiltók fremjast, nú landskassin er á tremur, tá vit aðrir, meðan kreppan leikaði harðast á, enntá út- bygdu somu øki við ongum pengum? Vanligi føroyingurin ivast so ikki í, at fullveldið fer at hava ein prís. Er hetta ein forsmakkur? Vit kunnu ikki annað enn halda, at so er. Jóannes Eidesgaard