fríggjadagur 10. september 1999síða 2

Internet: www.sosialurin.fo Glottar hómast fyri javnrættindum Oddagrein Fólkaræðið virkar ikki, um ikki bæði kynini hava somu ávirkan á politikkin, segði ís- lendskur ráðharri, sum vitjaði í Foroyum fyrr í summar. Hon hevur í Íslandi staðið á odda fyri stríðnum um at vinna kvinnum storri ávirkan á politikkin. Við hesum í huga var tað sera hugvekj- andi, at NordFag-heiðurslenin fór til Turið Debes Hentze, sum hevur staðið á odda í javnstoðustríðnum í Føroyum. Tað er einki at taka seg aftur í, at nógv hava argast inn á Turið Debes Hentze - og at nógv argast inn á hennara sjónarmið um, at kvinnur og menn eiga javnbjóðis rættindi. Vit kunnu bert staðfesta, at For- oyar á hesum oki eru eftirbátur, borið sam- an við stoðuna í okkara grannalondum. Sum forkvinna í javnstoðunevndini gjørði Turið Debes Hentze vart við, at landsins kosnu menn og kvinnur brutu javnstoðu- lógina, tá fólk, tó serliga menn, vórðu vald i nevndir og ráð. Og hóast politikarar vistu hetta, so royndu teir at sláa hetta upp í glens - tí hetta hevði ikki so nógv upp á seg. Men tað gekk ikki. Nevndir og ráð máttu veljast umaftur, eftir at klókir, lógkonir menn í mánaðir høvdu kannað viðurskiftini - og komu til ta niðurstoðu, at lógin varð brotin. Men avleiðingar vóru ongar, og nógv fólk hildu, at hetta stríð var óneyðugt fjas... Á hesum stað skulu vit bara ynskja Turið Debes Hentze hjartaliga tillukku við heið- urslønini. Og áheitan okkara skal vera, at hon heldur fram við stríðnum - tí tað sæst nakað eftir, og ein hugburðsbroyting er á veg. Vit síggja eisini hetta stríðið í kirkjuni, har nakrir fáir menn royna at halda kvinnu- ligum prestum uttanfyri. Teir siga hetta við Halgubók í hondini - hóast veruliga endamálið mangan tykist vera, at teir fáu missa tamarhaldið, um fólkið í breiðastu merking kemur at merkja kirkjuna. Vit síggja eisini hetta stríð í mállæruni. Nógvir av okkara eldru málprofetum vilja ikki laga málið soleiðis, at óneyðugur kynsmismunur ikki verður gjørdur. Her eigur eisini nakað at verða gjørt, ti í roynd og veru er tað bakvent at kalla eina kvinnu ein mann - tá hon ikki er maður. — Jú, vit vita, at maður merkir menniskja, men vit kunnu akkurát tað sama kalla ein spaka fyri ein spaka og eina kvinnu fyri eina kvinnu... Sosialurin an Muller á Blaðstjóri: Eiríkur Lindenskov Jonhard Hammer Dagbjørt S. Hansen Blaðfólk: Aki Bertholdsen, Turið Kjølbro | Dagfinn Olsen John Johannessen Sveinur Tróndarson Eyðun Klakkstein | Høgni Mohr | Niclas Johannesen Postadr: Postsmoga 76, Myndamenn: Jens Kristian Vang 110 Tórshavn Alvur Haraldsen Telefon: 311820 vari, uppseting: Telefax. 314720 Etta e-mail: post & sosialurin.fo | Bústaður: Lýsingar: lysing &sosialurin.fo | Argjavegur 26, Argir Prent: Sosialurin J Viðmerking: Ansingarálitið er illa | greitt úr hondum Alitið um skipan av barna- ansingarøkinum er so illa greitt úr hondum, at hetta hevur ført til eitt fullkomi- liga óneyðugt kjak. Lands- stýriskvinnan í almanna- málum fer enntá so langt í hesum kjak! sum at siga, at Tórshavnar Kommuna í hesum máli blakar við runu. Hetta kann hon bara siga, tí hon hevur misskilt okkurt ella fyri at verja sín arbeiðs- bólk. Helena Dam á Neystabø má hava misskilt, ella verða misskilt, tå hon í samrødu vid Sosialin seinasta miku- dag sigur, at Tórshavnar kommuna ikki ynskir blokkstuðul frá landinum til barnaansingina. Hetta er íkki rætt. Tórshavnar Kommuna hevur ongantíð sagt, at hon ikki vil hava blokkstuðulin. Seinasta månakvøld við- gjørdi býráðið álitið um skipan av barnaansingarøk- inum, sum arbeiðsbólkur settur av landsstýriskvinn- uni í almannamálum hevur skrivað. Nidurstødan á bý- ráðsfundinum er, at vit taka fult undir við tankanum í álitinum um, at ábyrgd og umsiting av økinum skal leggjast út il kommunurnar. Men vit taka ikki undir við háttinum pengarnir verða býttir út eftir. Hátturin at býta út pengarnar er eftir okkara tykki fullkomuliga skeivur. I løtuni rindar landskassin 35 prosent og kommunur- nar 35 prosent av rakstri- num. Iøgurnar = rindar landskassin 60 prosent av og kommunurnar 40 pro- sent av. Hetta merkir, at landskassin nú rindar 56,6 milliónir til barnaansing. Landsstyriskvinnan i al- mannamålum vil nú í staðin gjalda hesa upphædd út til kommunurnar eftir einum lykli, sum gevur kommun- um, sum einki hava gjørt fyri barnaansing, heraklapp. Fíggjarligu avleiðingar- nar fyri Tórshavnar komm- unu, um vit brúka tól fyri 1999, eru at kommunan skal rinda út við 24 milliónir meira um árið til verandi skipan. Afturat hesum koma so útreiðslurnar til víðkan av skipanini. Býráðið er sjálvsagt sinn- að at samráðast um eitt greiðari uppgávu- og á- byrgdarbýtið á barnagarðs- økinum, men tá landsstýr- iskvinnan sigur, at býráðið ”blakar við runu", bara tí vit ikki eru samd við útspæli- num frá hennara arbeiðs- bólki, er trupult at byrja samráðingar. Býráðið ynskir eina heildarloysn = viðvíkjandi uppgávu- heimildar- og á- byrgdarbýti á almanna- og heilsuøkinum. Tá tann loysnin er funnin ber til at tosa um fíggjarliga býtið millum land og kommunur. Tað er møguligt, at tølini venda ein annan veg, tå 10 figgingin av eldraøkinum verður løgd út til kommun- urnar. Hinvegin vita vit heldur einki um, hvussu tann skipanin fer at síggja út, ei heldur um hon kemur. Skal tað verða rudduligt, mátti tað verið enn ruddi- ligari at lagt fíggingina av báðum skipanunum út til kommunurnar í einum. At barnaansingarálitið ruddar upp á fleiri økjum í senn, so sum landsstýris- kvinnan sigur, er torført at fáa eyga á. Arbeiðssetning- urin hjá arbeiðsbólkinum er týðiligur, hann er í fýra punktum, sum gll viðgerða fígging av barnaansingar- økinum, har framgongur tað týðiliga, at fíggjarstóðið skal takast út frå 1999 tølu- num. Hetta hevur Tórshavn- ar kommuna tikið til eftir- tektar, og vænta vit ikki, at landið fer at gjalda meira fyri barnagardsøkid, enn tað ger í dag. Tí arbeiða vit útfrá sjálv at koma at gjalda alla komandi útbyggjan av øki- num. Men at átaka okkum 24 miliOnir ella helst meir omanå er ein sera stórur bita at gloypa. Í samrøduni við Sostalin sigur landsstýriskvinna, at tey eru farin undir at fyri- reika eina barnagarðslóg. Tórshavnar kommuna hev- ur fyri langari tíð síðani gjørt hetta. Í politiska mål- setninginum, sum Tórs- havnar kommuna samtykti i 1996, (Alitið: Børn og ung sí. 21) stendur: At komm- unan vil virka fyri, at barn- agardsøkid gerst kommun- alt burturav, og at føroysk barnagarðslóggága verður gjørd. At hetta endiliga kemur á dagsskránna hjá landsstýriskvinnuni í al- mannamålum, og vónandi gerst veruleiki, kunna vit bert fegnast um, og vil Tórs- havnar kommuna sjálvsagt verða við til at virka fyri, at hetta gerst veruleiki við góðum innihaldi og á ein fíggjarligan rættvísan hátt. Latið okkum tí setast saman at tosa um tingini, so málið verður loyst á besta hátt. Elin Lindenskov, býráðslimur í Havn Viðmerking til reinvasking hjá landsstýrismála- nevndini í málinum um aliloyvi á Vatnsnesi Hví vóru juristarnir, báði tann hjá ákærdu og hjá landsstyrismålanevndini, blivnir einigir um longu áðrenn kanningin fór i gongd, at sjålvt loyvið, sum málið snúði seg um, IKKI skuldi kannast, men bert ganga út frá at tað var í lagi? Var tað tí, at so vóru ákærdu fyrrverandi lands- stýrismenn, komnir til at svara uppá hví teir IKKI høvdu kannað málið? Men bert givið loyvi oman á loyvi, tí loyvi var givið frammanundan. Sum teir málbóru seg, tá víðari loyvir vóru givin? Her er upprunafeilurin! Men sum juristarnir fingu stungið til síðis. Ein kundi spurt, »hvør betalti teimum fyri at gera tað<. Hetta líkist avtalaðum spæli? Tað sær út til at her mang- laði vilji frá juristunum, sum landsstyrismålanevnd- in hevði til hjálpar, til at gera málið á rættvísan hátt. Ella eisini arbeiddi hann eft- ir boðum frá ákærdu? Tað tænti bert áhugamálinum hjá ákærdu, at ikki alt málið bleiv kannað, heilt frá byrj- an! Tað at kanna uppruna- loyvið, havi eg víst á ferð eftir ferð, men tað blívir ikki gjørt. Er tað, tí at tað tolir ikki dagsins ljós? Nidurstødan: Ongin er reinvaskaður, fyrrenn »alt« málið hevur verið Lesið eisini Sosialin á Internetinum www.sosialurin.fo vidgjørt! Målid likist ognartøku av nevnda vatni, og øll rættindi hjå porkeningum til vatni. Og hetta er enn IKKI vid- gjørt. Nær vil hetta »Kardi- nalpunkt< blíva kannað?? Vinarlig heilsan H. B. Danbjørg + Kunngjørt verður fyri ætt og vinum at kæri maður mín, pápi, bróður, abbi og langabbi okkara HARRY S. JOHANSEN vanliga nevndur Harry i sjúkrakassanum andaðist í heiminum mikudagin 8. sept., 78 ára gamal. Jarðarferðin verður úr Vesturkirkjuni sunnudagin kl. 14.00. Familjunnar vegna Emmy Tey, ið vilja lata blómur ella krans, kunnu ístaðin lata Reyða Krossi eina gávu