leygardagur 11. september 1999síða 18

Nr. 172 — 11. SEPTEMBER 1999 fóti við onnur framkomin lond. Tað er ein óreingiligur veruleiki, at donsk børn kunnu samanberast við børn í Venesuela, tá talan er um lesiføri. Ti er tað ikki nóg mikið at siga, at vit halda, at børn- ini kunnu læra okkurt nýtt og spennandi. Kunnu tey tað, so skulu vit undir øllum vera før fyri at prógva tað fyrst, og síðani av- gera, at júst tann spildurnýggja lærugreinin er hin mest umráð- andi, og at tað sostatt ikki er neyð- ugt, at børnini duga so væl at lesa, sigur ein avgjørdur Egelund, ið eisini heldur tað vera tiltrongt at spyrja, um tað er í lagi, at donsk børn ikki skikka sær serliga væl longur. - Tú kemur inn í flokkin, og har sita nakrir næmingar í tjúkkum jakka og við beinunum uppi á borðinum og kalla teg reyvara, og gera púra greitt, at teir ikki ætla sær at flyta beinini av borðinum. Hetta er alt ov linligt og lætt, og tað eru lærararnir, ið sjálvir hava biðið um hetta, eins og teir hava biðið um, at næmingarnir koma ov seint í skúla - lærararnir koma jú alt ov ofta sjálvir darlandi ov seint, sigur Egelund, sum í hesum sambandi heldur tað vera eins umráðandi, at lærarar eru væl klæddir. Líkjast lærararnir ótrivavætt- um, ja so gera næmingarnir tað eisini, heldur hann fyri. >Tær góðu dygdirnar< Egelund er púra vísur í, at tann »fesjuta og ófantaliga líkasælan< í danska fólkaskúlanum júst er eitt serligt danskt fyribrigdi. Hóast norðmenn og sviar eisini kenna tað, er tað ikki so eyðsýnt har, heldur Egelund. — Hetta er ókent t.d. í Finnlandi, Bæ — Eg noyði: og høvdu týskarar borið seg so- leiðis at: ja so vórðu teir blakaðir úr skúlanum við brestin; lærarar og næmingar í ein dunga..! Nei, eg skal siga tær, vit eiga at taka tað góða, ið til ber at finna úr farnum tíðum; tær góðu dygdirnar. T.d. haldi eg, at børnini ikki eiga at fara inn í flokshølini, fyrr enn lærarin er komin; og kemur lær- arin seinni, ja so eiga tey at reisa seg upp, eins og tey skulu reisa seg, kemur onkur fremmandur á vitjan. Summir starvsfelagar siga hetta vera tað kølsvarta afturhald, men tað haldi eg als ikki.! — Hetta er at vísa hvørjum ødr- um virðing, eins og tað gevur fólki frið at arbeiða, sigur professsarin í nåmsfrødi, og leggur dent á, at skúlin kortini ikki skal gerast kúg- andi, køvandi og merktur av júkan uppí saman og treytaleysum lýdni — Argumentið hjá mótstøðufólk- unum er, at »børnini eiga at sleppa at menna seg sjálvi, og at lærarin ikki skal ráða. Lærarin skal sáa sjálvseggjan í børnini«, sigur Ege- lund hermandi, og heldur áfram. — Hóast eg sjálvur sigi, at lærar- in skal ráða, so haldi eg at næm- ingarnir skulu hava stórt frælsi innan teir karmar, sum eiga at vera, skal frálæran rigga eftir ætlan. Lærarin skal seta nøkur endamál, og gera eina ætlan, ið skal stuðla uppundir endamålini. Síðani skal hann bera so í bandi, at ætlanin verður framd. Hetta er »at ráða< í mínum hugaheimi, sig- ur hann, og skoytir uppí. at før- oysk børn tykjast sær sera dåmlig og fólkalig. Skelkada gentan Flestu føroyingar, ið Niels Ege- lund hevur hitt, eru kortini vaksn- ir; og teir hevur hann hitt bæði i sambandi vid flúgving og lærara- háskúlan. Og serliga eina ferðina, tå hann møtti einari ungari kvinnu, minnist hann serliga væl. — Eg helt fyrilestur á lærara- háskúlanum. Beinavegin sá eg, at ein dama sum sat í fremstu rød var føroyingur; hon var í mor- reyðari troyggju! Eg heilsaði uppá hana aftan á fyrilesturin, og eg helt hana vera stak fitta. Hetta var í september, og stutt eftir fór eg aftur at flúgva við Atlantsflog. Avegis til Føroya kemur flogtern- an út í stýrihúsið, og sigur, at ein bilsin genta umborð spyr, um tann Niels Egelund, sum hon júst hevði hoyrt tosa í hátalarunum umborð, var hin sami Egelund, sum eisini var sålarfrødingur. Flogternan hevði svarað jåttandi, og gentan spurdi, um hon kundi sleppa at »At skula flúgva til Føroya, og vera púra greiður yvir, at meldurhvirlur eru í gkinum yvir Føroyum, at tað regnar illa, og vøllurin er hålur; tá er neyðugt at vísa hvør dugur er í tær, og tað sigist ikki frá kenslunum í tílíkum løtum.« heilsa uppå meg. Forfarda konu- fólkið kom síðani fram i stýrihús 10, og ålvarsom spurdi hon meg: Er tað tú, sum situr har og stýrir..? Ert tú vísur í, at tú ert førur fyri hasum tú situr og ger..? Eg bað hana sissa seg og koma fram at seta seg. Men hon segði, nei takk. Hon helt tað vera burtur úr vón og viti, at eg, seinast hon hevði hitt meg var sålarfrødingur og professari, men at eg nú sat her og skuldi royna at lenda einum stórum flogfari i Føroyum. Okkurt mátti vera spinnandi galið, helt hon... Alvarsamur noyddist Egelund at greiða henni frá, at leiðslan í Atlantsflog neyvan hevði givið honum »lyklarnar« til eitt flogfar, sum kostar yvir 100 mió. krónur, og lagt lívið á knøppum 100 menniskjum í hendur hansara, um so var at hon ikki metti mannin megna uppgávuna til fulnar. — Gentan skilti meg umsíðir; men hon noktaði framvegis at sita hjá mær undir lending, minnist Egelund hugsanarsamur. BA€146 er best Stórur munur er á at vera pro- fessari í sernåmsfrødi, og at vera flogskipari. Spurdur um, hvørja persónliga gleði hann fær i arbeið- um sínum, gerst Egelund eygna- fjarur. Hugurin lættir sær á; hann hugsar um flúgving... — At fara buldrandi við eini 40 tonsum eftir flogvøllinum við 130 míla ferð, lætta sær á og lotu seinni hanga í leysari luft yvir skýggjunum í erva; tað er ætrúligt Somuleiðis at skula flúgva til For- oya, fullgreiður yvir, at meldur- hvirlur eru í økinum yvir Føroy- um, at tað regnar illa og vøllurin er hálur; tå er neyðugt at vísa, hvor 19 at flúgva eisini, og tað vita og skilja tey á læraraháskúlanum, sigur Niels Egelund, professari og flogskipari dugur er i tær, og tað sigist ikki frå kenslunum í tilikum løtum, sigur hann, og fegnast um flog- farið hjá Atlantsflog, ið hann sigur vera fyrimyndarliga gott til enda- málið at lenda í Fóroyum.. BA 146e-flogfarið hjá okkum er nógv betur til hetta endamálið enn Boing 737, sum Maersk flýg- ur við til Føroya. Okkara flogfar hevur fýra smærri motorar, og teir svara aftur beinanvegin tú setur á teir. Ein stórur fyrimunur liggur í hesum, tá tú hongur yvir Sørvågs- firði í ringum melduri og ferðin broytist við jøvnum millumbili. Harumframt hevur tað týdning, at veingirnar ganga á skák úr erva og niður, tí hetta veingjasniðið hevur við sær, at flogfarið er nógv lættari at stýra. Tað, sum er allar- best við okkara flogfari er kort- ini, at undirstellið er so sterkt, at í roynd og veru ber til at klamsa flogfarið til jarðar, gerst tað neyð- ugt, sigur Egelund. Meira bit í flúgving Flogskiparin og professarin er ikki í iva um, hvat er meira spennandi, at flúgva, ella at halda sálar- og nåmsfrødiligar fyrilestrar At standa og tosa um sálar frødiligt åstødi einar 6 tímar er roynd og veru ikki spennandi. Betur dámar mær at halda stuttar fyrilestrar: tá kann eg av álvara gera burtur úr mær, eins og eg geri undir flúgving Eftir ein slíkan fyrilestur, tá ein triðingur av áhoyrarunum situr og hålvgrætur í illsinni, og hini sita og gána eftir mínum hugsanum, kann eg væl fáa somu kenslu, sum tá eg flúgvi. Hóast meira bit er í flogferðslu enn í námsfroði serliga