týsdagur 28. september 1999síða 2

Rumbul í samgongu - spæl fyri gallaríi? Oddagrein ÆTLAÐA aðalorðaskiftið um Hvítubók og framtíðarstoðu Foroya, sum skuldi vera í tinginum í dag, verður av ongum. Ella rættari, tað er flutt til ein annan dag. Mogu- liga hósdagin. Orsøkin sigst vera tann, at uppleggið frá landsstýrinum til fundin er ikki liðugt og síðani tann, at legmaður hevur verið í New York og hevur tí íkki havt stundir at vera við til at gera upp- leggið til aðalorðaskiftið. HETTA er so bert ein partur av orsøkini, sigst. Hin eru tey úttalilsi, sum framstand- andi persónar í samgonguni eru komnir fram við í seinastuni. Eitt nú hevur fíggj- arnevndarformaðurin sett fram sum eitt krav, at tað sæst aftur á komandi fíggj- arlóg, at Foroyar skulu til at taka fullveldi. Tvs. hann vil hava eina fíggjarlóg, har úteiðslurnar ikki vaksa, heldur hinvegin. Hesum tekur fíggjarmálaráðharrin ikki so tungt. Hann kallar samgongufelagan í figgjarnevndini fyri óseriosan og sam- bandskan. SJÁLVANDI hava politikarar í samgonguni loyvi til at vera ósamdir. Men her er talan um so grundleggjandi ósemju sum snýr seg um sjálva fíggjarlógina og fullveldið, at hetta eigur ikki at fara aftur við borð- inum. Ahugavert verður at frætta, hverja stoðu løgmaåur hevur í hesum, og fáa vit at síggja, hvussu langt hansara diplo- matisku evni rokka. Velur hann at stuðla seg til figgjarmålarådharran ella sín parta- mann i figgjarnevndini? Møguliga er tað m.a. hetta, sum greida skuldi fåast å å samgongufundi i gjår. VIT kunnu í hvussu er staðfesta, at sam- gongumenn eru ikki samdir um fullveld- isætlanina. Kanska logmaður fara beint teir á kósina aftur, áðrenn aðalorðaskiftið. Kortini meta vit úttalilsini hjá Bjarna Djur- holm so mikið prinsipiell fyri fólkaflokkin, at tað skal vera logið, um tjóðveldisflokk- urin og fólkaflokkurin fara at tosa við eini tungu, tá aðalorðaskiftið verður. ÁHUGAVERT verður eisini at hoyra, um og hvar samgonguflokkarnir og javnaðar- flokkurin kunnu metast millum sjálvstýr- islóg og fullveldi. Formaður javnaðarfloks- ins sigur, at javnaðarflokkurin bara gongur við til semjur, sum liggja innan fyri ríkis- felagsskapin. Logmaður sigur, at hetta kann tulkast á ymsan hátt. Nú fáa vit so at síggja. Mong eru tey, sum nú bíða spent eftir aðalorðaskiftinum - og hvat útspælið verður frá landsstýrinum. Og um úttalilsini hjá Bjarna Djúrholm bara eru spæl fyri gallariinum? Sosialurin Jan Múller + Blaðstjóri: Eiríkur Lindenskov Marknaðardeild: Jonhard Hammer Dagbjørt S. Hansen Blaðfólk: Aki Bertholdsen, Turið Kjølbro Viðmerking: Dagfinn Olsen John Johannessen Sveinur Tróndarson Eyðun Klakkstein Hegni Mohr Niclas Johannesen Yngd: Jákup Mork n: | Postadr: Postsmoga 76, Jens Kristian Vang | 110 Tórshavn Alvur Haraldsen | Telefon: 311820 Utgevari, uppseting: | Telefax. 314720 — Sp/t Sosialurin ! e-mail: post &sosialurin.fo Bustadur: Lýsingar: lysing€ sosialurin.fo Argjavegur 26, Argir Prent: Sosialurin Aftursvar til Høgna Hoydal I Sosialinum leygardagin 18. september 1999 er stór yvirskrift: Høgni Hoydal skelkadur, av ti at formad- urin i størsta fakfelagnum i landinum skal brúka ósann- indi í royndunum at fáa fólk at venda sær frá fullveldis- politikarunum Eg haldi, at flest allir før oyingar hava lagt til merkis, at nidurlagid hjá Høgna Hoydal mótvegis teimum, ið ikki eru samd við hann og hansara flokk, verða løgd undir, at tað, tey skriva og siga, er ósannindi. Tað er ikki bara undirritada, ið verður løgd undir at siga ósatt, men allir teir politisku floksformenninir, ið hava eina aðra hugsan um full- veldi enn Høgni Hoydal, síga Osatt. Sjálvt um teir búskapar- frødingar, ið hann sjálvur setti at skriva Hvítubók, siga, at tá blokkurin verður tikin burtur, versnar livifót- urin, vit fáa arbeidsloysi, lønarlækkan og fråflyting, so roynir Høgni Hoydal at burturvisa hear avleidingar, ið koma at raka fólk okkara. Man má síggja veruleikan í eyguni og greiða Føroya fólki frá, at loysing kostar. Tað sigur seg sjálvt, at tá 1 milliard krónur fer úr bú- skapinum, sæst tað aftur fíggjarliga. Hví ikki vera sannførur og siga sum er? Heimarøktin Eg sigi ikki satt, tå eg vísi á sparingar innan Heima- røktina. Høgni Hoydal kann fara út og spyrja tær heima- hjálpir, ið vórðu uppsagdar vegna sparingar, ella hann kann fara til tey sjúk og eldru, ið hava brúk fyri hjálp. Spyr, hvussu nógvar tímar tey fáa í heimahjálp, og hvussu nógvir tímar eru spardir burtur hjá hesum fólkum Høgni Hoydal kundi eis- ini hugt eftir, hvussu nógv av jåttanini til heimarøktina fer til umsiting. Tað skerst heldur íkki burtur, at innan heilsuverk- 10, ið er niðurpínt, eru ikki nakrir sjónligir batar, tvørt- urímóti. Tað, tú hoyrir innan heilsuverkið, er sparingar: vit hava hoyrt um deildir, ið talan hevur verið um at lata aftur, vit hava hoyrt um, hvussu starvsfólkið innan heilsuverkið hevur átalað tær nógvu skerjingarnar øll hesi seinastu árini. Pensiónir hækkaðar Høgni Hoydal sigur, pensi- ónirnar eru hækkaðar mun- andi. Ja, vidbøturnar hækk- aðu 61 krónur um mánaðin fyri hvønn pensiónist 1. jan- uar í ár, og 149 krónur-í hækking skal eitast at vera prístalsregulering, = men henda regulering skuldi sjálvandi verið fleiri ferðir 149 krónur. Hvat heldur Høgni Hoydal, samgongu- limirnir høvdu sagt til 200 krónur í lønarhækkan i stað- in fyri tær 9-10.000 krón- urnar, teir fingu í lønar- hækkan um mánaðin fyrr í ár? Hvat so pensiónirnar koma at hækka komandi ár, vil tíðin vísa. Tað, landsstýriskvinnan í almannamálum segði um pensión, kann síggjast í svari hennara til fyrispurn ingin, hon fekk á tingi um ætlanina við framtíðar pen stónsskipanini í Føroyum. Svarið var so gott, at Oli Breckmann fór upp á ting- sins rødarapall og takkaði henni fyri svarið, tí hetta var tað, ið Fólkaflokkurin heyði ynskt í nógv ár. Meiri nýtist ikki at siga um hatta málið nú Karensdagar og sjúkradagpeningur Viðvíkjandi karensdøgu- num og sjúkradagpening- askipanini skal eg enn eina ferð vísa á, at tað er ikki ein sáttmálaspurningur, men ein løgtingslóg. Skulu ar- beiðsgevararnir gjalda kar- ensdagarnar, skal tað gerast við einari løgtingslóg. Tað eru bert undanførslur, tá Høgni Hoydal sigur, hann er ímóti, at politikarar blanda seg ov nógv upp í arbeiðsmarknaðin, tað hev- ur einki við karensdagarnar at gera. Takið teir av, so allir løn- takarar eru líka stillaðir fyri lógini. Men tað er altíð lættari at Ingeborg Vinther nýta umberingar fyri at sleppa undan at taka støðu i einum máli. Formaðurin í størsta fakfelag í landinum torir enn at siga sína mein- ing, eisini at taka eina stóðu, sjálvt um tað ikki altíð verð- ur so væl upptikið, tó uttan at nýta ósannindi, sum Høgni Hoydal førir fram. Men tiveri sær ikki væl út fyri demokratiið, tå eing- in má ditta sær at hava aðrar hugsanir frammi enn tær hjá Høgna Hoydal, uttan at tey fáa eina skolu fyri og aðra eftir. Sær ikki væl út fyri skrivi- og talufrælsi í fram- tíðini. Enn hava vit henda møguleika. Nýtið hann! Tórshavn tann 25. september 1999 Ingeborg Vinther EI Eftirkanningin Nú hevur landsstýrið sett fótur í spenn, lagt allar árar út fyri at fáa fatu rá skjølum og ymsum tilfari bæði úr USA og Danmørk, fyri at fáa greiði á tilgongdini í Føroyum undir krígnum kalda eftir seinna heimsbar- daga. Út er komin bók við heit- inum »Føroyar í kalda krignum«. Ivaleyst er hetta áhugaverdur lesnaður hjá teimum, ið kanna søgu og søgufrødingar. Fyri vanliga mannin á gøtuni hevur bók- in tó neyvan tann stóra áhuga. Tó eitt skal vera nevnt ið fólk tá høvdu stór- an áhuga í, varð, at NATO gjørdi oyggjavegin dnan til Sornfelli. Arbeiðið við oyggjarvegin, sum tá var komið í naggatódn, varð byrjað longu í 30 árunum. Ein onnur kanning, ið vanlig fólk hava nógv stórri áhuga fyri er »horvna kann- ingin<. Tað er kanningin sum skuldi koma í samband við viðurskiftini, áðrenn og aftaná búskaparskrædlið mikla 1980-1992, sum elvdi til størsta sorgarleik i Før- oya søgu i nyggjari tíð. Fólk mátti flyggja frá húsi og heimi, misti alt tey áttu og standa stórliga skuldar- bundin enn í dag. Megin- parturin av hesum neyðar- dýrum flýddu til Danmark- ar. Um hetta mundi varð uppskot inni á tingi um, at ein óheft, óvildug nevnd skuldi setast at kanna tey búskaparligu og politisku viðurskiftini í nevnda tíð- arskeiði og koma við eini niðurstøðu. Uppskotið varð felt á tingi. Ístaðin varð samtykt, at ein tingmanna- nevnd skuldi taka sær av málinum. Hetta er óhoyrt, ivaleyst eindømi í øllum framkom- num londum og sera før- oyskt. - Tingmenn, ið sjálvir høvdu verið við til at stýra landið út av eggini búskap- arliga, skuldu nú kanna seg sjålvar og síni egnu mistøk. Nú eru fleiri ár liðin og neyvan frættist meira um hetta. Onkur av somu ting- manning ið vóru á tingi tá, sita enn á høgum tingsessi, tó nú fyri dupulta løn. ið hvarv Spell var, at vantandi kanningin ikki kom í tókum tíma, so at allir fróðingarnar ið gjørdu >hvítubók< og føroya fólk kundi kunnað seg um, hvussu ikki skuldi farast fram á »sjålvstyris- leið<. Tað hevði verið áhugaverdur lesnaður og nógv meira viðkomandi fyir føroya fólk, enn ådurnevnda bók um kalda kríggið. Tað er mannminkandi fyri landsins kosnu menn, ikki tora at vísa reint flagg og greiða føroya fólki nå- greinliga frá tilgongdini, ið hjartaliga. Tøkk Øllum tykkum id syndu okkum hjålpsemi og sam- kenslu tå ið kæra kona og móðir okkara ANNA POULSEN gjørdist sjúk, doyði og varð jarðað, takka vit Fyri tey avvarðandi Páll, Erland, Aksel og Gunnar førdi til stóra búskapar- skrædlið. Tað eigur og skal føroya fólk fáa at vita, alt annað er ódemokratiskt og undir alt lágmark. Ein ófrættakensla stingur seg upp í barmi, tá hesir menn vilja hava loysing og leggja allar árar út, fyri at náa hesum máli. Tórshavn, tann 25. sept. 1999 Eiko Apol