týsdagur 5. oktober 1999síða 4

4 tíðindablaðið 5082 NR. 188 - 5. OKTOBER 1999 Als frætti um kanning í sjónvarpinum: - Í lagi at vit verða kannað út í æsir Ak! BERTHOLDSEN Vit hava onki ímóti, at vinnumálastýrið er farið at kanna ALS út í æsi Karin Kjølbro, formaður i stýrinum fyri ALS sipar til orðini hjá Finnboga Arge, vinnumálaráðharra, í fimm aranum mikukvøldid um. at hann heyði biðið umsiting ina kanna ALS „úr erva”, sum hann tók til Karin Kjølbro, formaður í stýrinum fyri ALS, sigur, at stovuurin veit onki um eima slíka kanning. Men hon leggur afturat, at vinnumálastýrið er væl komið at kanna stovnin, all- an sum hann er Hon heldur tvørturim6ti, at tað hevði verið gagnligt, um øll aðalstýrini i lands- stýrinum støðugt settu ljós- kastaran á almennu umsit- ingina og kanska komu við uppskotum um åbøtur. Vit tola væl, at verða tikin fram í dagsins ljós. Men eg vil tó skoyta upp í, at tað heyði verið ein fyri- munur um vit vitstu av, at vit verða kannað —Vit eftirmeta okkum sjålvi alla tíðina. Tað eru Ld. ikki nógvir almennir stovn- ar, sum geva eitt blað ut, sum viðgerð og ummælir stovnin, og har vit gera vart við trupulleikar. Men tað ger ALS Hon vísir eisini á, at í fjør bleiv tað 2,6 milliónir bíl- igari at umsita ALS, enn tað var frammanundan. Eitt amboð Annars fýlist styrisformad- urin á, at ætlanin at gera eina kunngerð fyri fiska- virkisskipanina, má vera fullkomiliga misskilt. Sjónvarpið var m.a. á Toftum og bað um viðmerk- ing til ætlanina at avtaka fiskavirkisskipanina - Men tað hevur ongantíð verið upp á tal. - Ætlanin er tvørturim6ti at fåa fiskavirkisskipanina i eina fasta legu og at geva starvsfólkunum á ALS eitt amboð at umsita hana við, og til at hava eftirlit við henni við. Arbeiðsmarknaðurin eigur ALS I fimmaranum nevndi landsstýrismaðurin eisini, at hann ætlaði at taka lógina fyri ALS upp til viðgerðar og kanna eftir, um nakrar broytingar skuldu gerast. Tað helt hann var neyð- ugt, tá ið sjálvt tey, sum arbeiddu í ALS, ivadust í, hvat ALS var, um tað var ein trygging, ein økismenn- ingarskipan ella ein sosial skipan, og um tað var ein almenn skipan, ella ikki. Sjálvur ivadist hann ikki í, at ALS er ein almenn skipan. Men har er Karin Kjølbro ósamd. - Tað er ongin ivi um, at at partarnir á arbeiðsmarkn- aðinum eiga ALS og ognir- nar hjá skipanini. Hon vísir m.a. á, at tá ið botnurin fór undan bæði landinum og ALS, var tað ógvuliga umráðandi, bæði hjá landsstýrinum, ráðgev- andi nevndini og IMF, at skott var ímillum ALS og tað almenna. Tí mátti ALS Tað er ongin ivi um, at tað eru partarnir á arbeiðsmarknaðinum, sum eiga ALS sigur Karin Kjølbro, nú landsstýrismaðurin í vinnumálum sigur, at ivi hevur tikið seg upp um, hvat ALS er fyri ein skipan sjálvt læna pening fyri at fíggja útgjaldini. Men stýrisformaðurin sigur, at hon skilur, at tað er nú, ímeðan ALS eigur pen- ing, at politiski áhugin fyri skipanini er kyknaður aftur. Hon leggur tó afturat, at tað, sum hon skilur við ætl- anini hjá Finnboga Arge, er, at tað er ein roynd at de- finera ALS. Men tad er ongin ivi um, at tad eru partarnir å ar- beidsmarknadinum, sum eiga ALS. — ALS var eitt sveina- stykkið hjá pørtunum á ar- beiðsmarknaðinum. Tí tað er ikki ofta, at arbeiðs- marknaðinum megna eitt so munagott tiltak sum hetta Tosa um inngjald og útgjald Stýrisformaðurin sigur, at nú komandi fíggjarætlan skal leggjast, fer ALS sjálv- andi eisini at viðgera spurn- ingin um at hækka inngjald- ið og at lækka útgjaldið. Røddir hava verið frammi um at hækka útgjaldið upp í 90% av eini arbeidaraløn. Karin Kjølbro sigur, at verður útgjaldið' hækkað, má ALS gera sær greitt, at kravið um konsolidering verdur munandi hardari enn tað verður vid 70% útgjald- ið. — Harafturat kemur, at frá fyrstan tíð hevur tað verið eitt aðalmál, at stuðulin úr ALS má ikki verða so høgur, at tað tekur hugan at finna sær arbeiði, frá fólki. — Somuleiðis skal tað eis- ini viðgerast um inngjaldið til ALS skal lækkast. — Men eitt aðalmál hjá ALS er at styrkja skipanina fíggjarliga, so at hon slepp- ur undan at læna pening til forbrúk. —Vit vita av royndum, at mangla pening, mugu vit sjålvi útvega hann, ti úr landskassanum fåa vit onga hjålp, sigur Karin Kjølbro. Teir røsku skulu hava meiri i løn enn hinir Moguleikin fyri eini nyggjari, slóðbrótandi lønarskipan fyri handverkarar er nærri nú, enn hann hevur verið fyrr Aki BERTHOLDSEN -Teir handverkarar, sum tíma at arbeiða og sum vilja eftirútbúgva seg. skulu hava betri løn, enn teir, sum ikki tíma so væl Hetta er kjarnin í eini nýggjar! lønarskipan, sum kanska ikki er so langt burt- ur á føroyska arbeiðsmarkn- aðinum Í ollum fórum er størsti handverksmeistari í landin- um, Tórshavnar Skipa- smiðja, og Havnar Hand- verkarafelag samd um, at lønarskipanin, sum nú er, við eini fastari timaløn, hvussu víkir og vendir, er óheppin og læsir báðar part- ar alt ov fastar. Eftir sáttmálanum hækk- aði timalønin hjá handverk- arum 1. oktober. Samstundis skuldi fyrsti yvirtidarsatsur lækkað úr 40% niður í 35% afturat vanligari timaløn. Men av tí, at arbeiðara- feløgini gjørdi eitt so gott Ein nýggj lønarskipan fyri handverkarar er kanska ikki so langt burtur. Tann sum er, er ov stirvin, halda bæði handverkarafeløg og meistarar lønarhål í samráðingunum í vár, hevur meistarafelagið gjørt av av bjóða handverk - arum størri lønarhækking enn såttmålin segði. Hetta gjørdi meistararnir, ti annars bleiv munurin å eini arbeidaraløn og eini handverkaraløn so lítil, at stúrt varð fyri, at tað fór at taka áhugan frá ungum fólki at fara í læru. Men samstundis hava handverkarafeløgini í Havn, á Tvøroyri og í Vági noktað limum sínum at arbeiða yvir fyri minni enn 40% afturat vanligari timaløn. Vilja hava avriksløn Leidslan i Tórshavnar Skipasmiðju, hevur áður greitt frá í Sosialinum, at hon heldur, at tað er skeivt at trýsta såttmålalønina upp. — Skipasmiðjan kundi heldur hugsað sær at havt eina lægri såttmålaløn og so ístaðin lønt handverkarum eftir ti, teir avrikadu. Og nú, lønirnar fóru upp 1. oktober, hevur samband verið ímillum Havnar Handverkarafelag og Tórs- havnar Skipasmiðja, sum er størsta arbeidsplåss i land- inum fyri handverkarar. Eyðfinn Petersen, for- maður í Havnar Handverk- arafelag sigur, at hann er samdur við leiðsluni í Tórs- havnar Skipasmiðju í, at lønarskipanin, sum nú er, ið eini timaløn, ið virkar sum ein mestaløn, er sera óhepp- in. So leingi, vit hava ta lønarskipan vit hava, við eini fastari timaløn, ger tað, at vágin liggur bara hjá ar- beiðsgevarunum. Og tað verður hann noyddur at byrgja rættiliga nógv uppfyri, tá ið hann roknar eitt tilboð út. Tí ein ávís óvissa er altíð, og gongur tað ikki at halda tíðina, verður ofta talan um nógva yvirtíð, og kanska dagbøtur omaná. — Men við eini nyggjari lønarskipan, har handverk- arar verða løntir eftir avriki og kvalifikationum o.s.fr., fer vágin at liggja hjá báð- um pørtum. Tvs, at gongur arbeiðið illa, fáa handverkarar heldur ikki so nógv burturúr. Gongur tað hinvegin væl, fáa handverkarar tað meiri í løn. Eyðfinn Petersen sigur, at verður vágin lagdur á báðar partar, verða báðir partar noyddir at vísa ábyrgd. — Men tað fer so at bera til, at lóna dugnaligum og røskum handverkarum betri, enn íeir eru løntir nú. Tó leggur Eyðfinn Peter- sen dent á, at talan má altíð verða um eina sámuliga minstuløn. — Vit halda, at ístaðin fyri at trysta minstulønina upp, eiga vit at finna eina aðra skipan við eini lægri minstuløn, men við ymsum ískoytum ístaðin. — Tí tað forðar fyri, at virkið kann betala teimum handverkarum, sum tíma at arbeiða beri løn. Eyðfinn Petersen sigur, at Havnar Handverkarafelag tískil ikki er so áhugað í, at minstulønin hjá handverk- arum hækkar so nógv. Og nú størsti meistari í landinum dregur á sama borðið, heldur hann, at tað eru góð útlit fyri, at verulig gongd kemur á at kollvelta lønarskipanina hjá hand- verkarum. Eftir, hvat skilst, kann tað koma uppá tal, at byrja við skipsasmiðjuum. Men ein nýggj lønarskipan skal sjálvandi gerast í sam- svari við álitisfólkið, leggur Eyðfinn Petersen afturat.