týsdagur 5. oktober 1999síða 23

| NR. 188 - 5. OKTOBER 1999 Viðmerking: Árinið á vinnurnar tíðindablaðið av minkandi rikisveitingum Eg vil byrja við at takka fyri ositivu vidmerkingarnar ) greinirnar, eg havi havt bløðunum tveir teir sein ) samhuga, fólk hava vist er i sambandi vid at mini rsónligu viðurskifti h end viðgjørd samstundis Eg vil øvid til at frødast lógv ymisk bús viðurskifti hava veri gjørd sakliga í tjakinum í bløðunum í seinastuni leiri hava verið við í tjak mum um buskaparvøkstur in, vinnuligar møguleikar, »uskapargongdina i løtuni 'g eisini onnur viðurskifti 1ava verið vidgjørd. Eftir míni meting hevur tjakið í øtuni eitt stórt virði fyri samfelagið, óansæð um vit velja at minka um ríkisveit- ingarnar ella ikki. Serliga tí tjakið er við til at vísa á trupuleikar og møguleikar í búskapinum, sum vit kunnu nýta í komandi árum Arinið á vinnurnar av at ríkisveitingarnar minka Av tí, at tað ikki er gjørligt i einari stuttari gjøgnum- gongd at lysa, hvørjar av- leiðingar tað fær fyri hvønn einstakan persón í samfel- agnum, at ríkisveitingar minka, vil eg í staðin her geva eina stutta lýsing av, hverjar avleiðingar tað fær fyri einstóku vinnurnar, og so kann hvor einstakur meta um, hvørjar avleiðingar tað fær fyri viðkomandi. Fyri at lýsa avleiðingar- nar heilt, er neyðugt at vita, hvussu long skiíftistíðin verður og eisini hver bú- skaparpolitikkur = verður Tel #298 31 95 40 Fax +298 31.75 41 Alt innan prentluti førdur, meðan rikisveiting unar minka. Tá henda vitan 1ålv KKI Cr tók I lØtun verður eið út frá, at KIÍt istidin er umleið 10 til 20 og búskaparpoliukkurin er strammur, bæði við spar neum á alt budgetti við Á ) Vinnur, ið merkja ringu árinini og fremst frá sparingunum á almennu budgettunum og inntøkufremjandi tiltøkum Sparingarnar merkja upp- sagnir av starvsfólkum og eisini minni íløguvirksemi og nýtslu. Skatta- og av- gjaldshækkingarnar raka fólk í øllum vinnunum, við tað at tøka inntøkan minkar. Bæði hesi viðurskifti hava ring árin á innlendska eftir- spurningin, sum minkar. Hetta hevur eina minking í byggivinnuni við sær og samstundis verður handils- Vinnan eisini rakt av hesum Um vit hyggja at hvørji størv, ið verða rakt, so er tað fyrst og fremst fólk í almennu umsitingini og í handilsvinnuni. Hetta er fyri ein stóran part størv, ið eru sett av konufólkum. Sostatt er lítil ivi um at tað fyrst og fremst verða konufólk, ið merkja ringu árinini Minkandi eftirspurning- urin eftir arbeiðsmegi hevur vanliga bæði lønarlækking- ar og fólkaflytingar við sær. Vinnur, ið ikki merkja nógv Ein vinna, ið neyvan kemur at merkja nógv til minkandi ríkisveiting, er fiski vinnan. Starvsfólkini í I vinnu eru lønt vid hýrum. sum eru jørd t eftir brutto Ila nettosáttmála. Tað hes ur víst seg, at hó kiftan b tt seg. T.d. broyttust hýrupartarr kk imun góðu 80'unum og heldur IKKI eimum tron 90 u m. Sum dómi kann nevi st at hýrupartarnir í salt fiskatrolarunum hava verið Obroyttir síðan fyrst í 70'u num við einum hýruparti á 17 ( 27%. Tískil má væntast, at hýrupartarnir heldur íkki broytast, um ríkisveitingin minkar. Hetta merkir sjálv sagt, at kappingarførid í hesi vinnuni heldur ikki batnar og harvið, at um vinnan hevur trupuleikar við at endurnýggja flotan í dag, so hevur hon eisini somu trup ulleikar við minni ríkisveit- ingum. Tó eigur at verða við merkt, at fiskimennirnir sjálvsagt eisini mugu rokna við, at teirra skattur hækkar og eisini, at minstalønin væntandi minkar, av tí at hon er sett eftir såttmålaløn ini á landi Ein onnur vinna, ið vænt andi heldur ikki broytist nogv, hóast hon kemur at fáa ágóðan av, at lønarlagið er lækkað sum avleiðing av minkandi ríkisveitingum, er flakavinnan. Henda vinnan er í løtuni við at broytast móti eini støðu, har hon aut- omatiserar raksturin og tí- skil roynir at avmarka talið av starvsfólkum. Um løn- arlagið lækkar, so vil kapp- ingarførid og eisini úrslitið av rakstrinum hjá hesi vinn- ul NK het h ra raksturi > KK tandi, at fólk ð 1 ør Y K nna nytt starv í nes : Innan er ei ' m heldur ikk ni I vid at { tórt av broyttum o1ð Vi er í løtuni í stórum vøkstri og merkir hetta, at fleiri fáa innan vinnu. Væntandi heldur vøksturin áfram í nøkur ár fram í tíðina, men vinnan hevur náttúrligar avmark ingar tá oll nytilig pláss eru uppbrúkt. Tó hevur talan verið um at royna at ankra aliringarnar á opnum havi Hetta er sera áhugavert og vónandi eyðnast hetta, so leiðis at ein framhaldandi vøkstur kann henda innan hesu vinnu. Hetta hevur tó lítið við minkandi ríkisveit- ingarnar at gera og sam stundis er alivinnan ikki ar beidskraftsintensiv, so neyvan koma nógv nýggj arbeiðspláss her star hesi Tó eigur at vera viðmerkt it Vinnan eisini er farin und ir at góðska fiskin meiri enn áður, hetta kann skapa nek ur arbeiðspláss, og her kann betra kappingarføri gera ein mun Vinnur, ið fáa fyrimun Nakrar vinnur kunnu fáa fyrimun av betraða kapp ingarførinum, sum kemur av lægra lønarlagnum. Her er serliga talan um vinnur, ið lata vørur og tænastur til primeru vinnurnar. Primeru vinnurnar í Føroyum eru fiskivinnan, flakavinnan og alivinnan Hóast primeru vinnurnar ikki vaksa nógv, so er hugs- andi, at hjávinnur hjá hesum vinnum vaksa. Her er talan um vinnur, sum kunnu vinna marknaðapartar frá útlendskum fyritøkum inn- an somu vinnu T.d. kann hugsast, at talan er um vinnur, ið framleiða útgerð til alivinnuna, flaka vinnuna og fiskivinnuna Ella um vinnur, sum gera eina tænastu fyri hesar vinn ur, t.d 1 1 1 konsuientar o.1 Hutningsfyritøkur, Møguleikar at hjålpa vinnum, ið fáa fyrimun Fyri at skunda undir vøkst urin í temur innunum. 10 stovnar, ið bæði hjálpa hes um vinnum beinleiðis, t.d við at granska í tøknuligum viðurskiftum og eisini 6 beinleiðis við at finna nýggjar hættir at troyta til fongið í fiski- og alivinnuni soleiðis at eftirspurningurin eftir nýggjum amboðum 0.1 innan hesar vinnugreinir veksur Samanumtikið Samanumtikið kann sigast, at væntandi fara minkandi ríkisveitingar at hava ym iskar avleiðingar á ymisku vinnurnar. Tó er neyvan ivi im, at vinnur, har konufólk væntandi tI Verða harast raktar, meðar starvast 1 dag. tøknuligar vinnur, sum lata tól og vitan til primeru vinn irnar koma at vaksa Minkandi eftirspurning ftir kvinnuligu beiðsmegini fer uttan iva at urin € al hava somu avleiding, sun vit sóu í 60'unum, nevn liga, at ungu kvinnurnar flyta av landinum. Hetta hevur í longdini við sær, at burðartalið gerst minni og við tí demografisku broyt ing í pensiónsaldrinum, sum vit vita um, fer at henda í tey komandi 30 árini, so vil hetta merkja, at forsorgar- byrðan gerst tyngri enn hon er í dag Avleiðingin á bústaðarmynstrið Almenni sektorurin liggur í dag serliga í Tórshavn, sama er galdandi fyri hand- ilsvinnurnar. Tískil er lítil 23 ngunun SK ejaldshækkti nøkurlunda líka Sjálvt um tað tatt er Torshavn, sum ver rakt fyrst, so er hetta neyvan galdandi í longdini. Vænt andi vil vinnulívið fra haldandi flyta til Tórshavn, soleiðis at privata vinnuli ið fer at vaksa í Tórshavn. meðan vinnulívið runt um aðrastaðni i Føroyum fer at vaksa minni ella beinleidis minka. Hetta er i øllum føri tað, vit síggja hendir í øØr- um londum Sostatt er tað | væntandi bert i fyrsta umfari, at vinn- ulívið í Tórshavn verður rakt, meðan tað fyrst og tremst er vinnlívið uttan fyri Tórshavn, sum merkir av leiðingarnar á eitt sikt Sindur 1ONgT Fyrivarni Fyrivarni eigur altíð at vera UuKin fyn metingum um emma Hetta er agt eisini galdandi fyri hesa, sum eg havi lagt fram framtíðar gongd 1 sjan her. Avleiðingarnar av minkandi rikisveitingum eru nært tengdar at bæði longdini á skiftistíðini og eisini politisku avgerðunum í skiftistíðini. Hesi viður- skifti eru ikki kend og tískil er sera ringt at meta um av- leiðingarnar Vónandi hevur onkur við merkingar til metingarnar Magni Laksáfoss Búskaparfreðingur. Lesið eisini Sosialin á Internetinum www.Sosialurin.fo