mikudagur 6. oktober 1999síða 2

Internet: www.sosialurin.fo Jan Múller Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov Marknaðardeild: Jonhard Hammer Dagbjørt S. Hansen Blaðfólk: Áki Bertholdsen, Turið Kjølbro Dagfinn Olsen John Johannessen Sveinur Tróndarson Eyðun Klakkstein Hegni Mohr Niclas Johannesen Yngd: Jákup Mork Myndamenn: Postadr: Postsmoga 76, 3 Jens Kristian Vang 110 Tórshavn | Álvur Haraldsen Telefon: 3 : 2 | ri, - elefax. | HE 1 ge e-mail: post Q sosialurin.fo | Bústaður: Lýsingar: lysing€sosialurin.fo | Argjavegur 26, Argir Prent: Sosialurin | Kvettlíknandi framferð? Oddagrein ÓLI Jacobsen og Birgir Danielsen hava havt greinar í bløðunum um loysingar- ætlaninar hjá samgonguni. Báðir hava skýrt ætlanina at vera »kvettliknandi«. Atli Dam var meira bersøgin í 5-aranum her í heyst, har hann segði við Hogna Hoydal, at teir ætladu at lumpa føroy- ingar til loysing. Politiskt kvett ella kvett- royndir er ikki nakað vit kenna til á okkara leiðum. Okkara parlamentariska skipan og siðvenjur átti at verið so mikið sterk at slík málnýtsla ikki átti at komið fyri uttan frá politiskum vargum. TÁ ið nú tríggir fyrrverandi lóggevarar - hvor úr sínum heraðshorni - gera vart við spurningin, er tó neyðugt at varnast eitt sindur. Taka vit nú foroysku lógar- skipanina, so er løgtingid lóggevandi. Landsstýrið er umsitingarvald hjá løg- tinginum, ger kunngerðir og umsitur landsins lógir í tráð við tingsins vilja. Hugtakið >tingsins vilji< hoyrist ofta, tá ið ivi er um lógartekstir. Vit minnast skipa- málini og lógargrundarlagið har. Tá var umrøddi vilji ofta frammi. LOGTINGSVAL er í minsta lagi 4. hvort ár. Tá leggja flokkar og valevni tey mál fram, ið teir/tey vilja virka fyri tað næsta valskeiðið. Tey, sum koma á ting fara so til verka við lógararbeiðið og lóggeva um alt møguligt. Her tykjast ikki vera avmark- ingar. Men her eru avmarkingar í, hvat eitt løgting kann gera í einum valskeiði! LÆRDIR av royndum so hava okkara forgangarar í lóggávuarbeiði avmarkað tær heimildir, ið eitt løgting hevur. Hettar er gjørt í stýrisskipanarlógini. Hon er samtykt av 2 løgtingum við vali ímillum og má sostatt vera úrslit av viljanum hjá 2 tingum. Sambært hesi lóg kann einki einsamalt ting fremja atgerðir hvorki so ella so, ið ger, at okkara stýrisskipan broytist. Fullveldisætlanirnar hjá Tjóð- veldisflokkinum hava við sær, at hendan lóg verður burtur í meldrinum. HON kann ikki blíva burtur ella avtakast, ti ein avtøka av lógini er tann mest um- fatandi broytingin ið er og ein broyting skal samtykkjast av tveimum løgtingum. Tað sigur lógin. Alt annað er lógarbrot. Um ein roynir at »by-passa« lógina við nøkrum ekspert uttalilsum, so leypir ein bukk um demokratiið og tveir løgtings- viljar. Og tá er orðafellið >kvettlíknandi framferð< knappliga ógvuliga nærver- andi og virðingin fyri demokratiskum spælireglum lítil. Sosialurin Viðmerking: Aftursvar til Hera Mohr og Meinhard Andreasen Hetta er so annað lesara- brævið hjá tær til mín. Hví tey verða skrivað skilji eg ikki, tá tey ikki viðgera tað, eg havi skrivað. Eg tími heldur ikki at fara at illgita um tað. Eisini gleðir tað meg, at tílík skriving er við at fara í søguna. Tað er stuttligt og lærurikt, at kveldið fyri, áðrenn eg fekk Sosialin, har títt sein- asta lesarabræv stóð, ringdi ein vinmaður búsitandi í Danmark til mín og læs brævið hjá tær fyri mær av internetinum. Hann helt mál- ið verða mikið skemtingar- samt og læs upp úr bókini »Bevingede ord«, har eisini hatta við omelettini stóð. Hann lovaði at senda mær eina tílíka bók, so vit vóru nøkunlunda á sama stødi. Nå, skemt til viks. Eg loyvdi mær at siga, at tað var Franco, hann var jú hin stóri generallissimus, havi eisini sæð tað upp á prent, tók tað eisini eins og vit siga Chur- chill vann kríggið. Havi enntá sæð, at onkur hevur hildið, at tað vóru tíðinda- fólkini, sum sjálvi komu við tí. Hetta passaði so frálíka væl sum felagsnevnari fyri alla støðuna í Spaniu og fór um allan heimin. Tú sigur, at tað var Queipo de Liano y Serra generalur, sum fyrst brúkti orðingina fimta kol- onnaå. Men nu skalt tu bara hoyra: Enn ein vinmadur min ringir og spyr um eg havi lisið bókina hjá Hugh Thomas: The Spanish Civil War. Pelican Books. 1974. Hesin góði Thomas skal vera av mætastu søgumonn- um í Spanska Borgarkrígn- um, og hvat sigur so hann. Ja, hann gevur tær ikki rætt, tí hann sigur á s. 402, at tað var Emilio Mola Vidal, gene- ralur, ið fyrst segði tey kendu orðini. Nú kundi eg eisini enda við einum kendum la- tínskum setningi, onkrir vilja sleppa framat, men tað sleppa teir ikki. Hetta er longu meir enn ríkiligt. Góði Meinhard Andrea- sen, ættaður úr Fámjun! Bara nøkur fá orð til títt bræv vil mín í Dimmalætt- ing. Nei, kuldi hevur ongan- tíð plágað meg, og tá ið eg var ungur dámdi mær væl kropsligt arbeiði. Ikki eru tað meir enn gott hálvt ár síðan, vit báðir tosaðu um, hvussu gott tað var at vera í Íslandi. (Vit vóru ikki við sama skipi). Við trolarunum gingu vit seks og seks, og har var eingin pos at vaska sær í, men eg havi eisini roynt tað við einum førsoykum skipi. Ja, tú lærdi til skipara, eg til lærara. Eg kendi tá, at tað var ein stór avgerð at taka, men at hon var røtt. Hevdi hugsað um, at læra til skipara eins og tú. Minnist ikki nú um tú sigldi sum skipari, men eina tíð koyrdi tú hýru- vogn. Hatta er lívið. Eisini segði eg tær tá, at eg vann so mikið á sjónum, at eg átti fyri alla læruna. Tá vóru heldur ikki tær stóru stuð- ulsskipanirnar. Aja, eg meini tað, men hetta verður ov fjákut. Um nakar av teimum yngru lesur hetta, veit eg ikki, men soleiðis var ofta skrivað og tosa, tá ið eg var ungur, hetta er við at fara í søguna. So eg takki tykkum báðum fyri, at tit minna okk- um á eitt sidsøguligt fyri- brigdi, sum nú er um sýn. Fullveldið kann ikki reinska okkum fyri allar syndir, men tílíkt prát verður tað tíbetur ikki stundir til. Enn ein grund fyri at velja fullveldið. 30.9.99 Steinbjørn B. Jacobsen Fullveldið — uttan selar og reim. Ríkisfelagsskapurin — við selum og reim — sjálv- andi! Nú kom hon, tann nógv umtalaða og leingi væntaða, ið skal geva svar uppá allar spurningar. Eg má nevna, at ein gerst meira ríkisfelagsskaps hug- aður við at lesa bøkurnar. Tað er galdandi niðanfyri- nevnda. Og vónandi onnur eisini. Somuleiðis verður við 7 tumma seymi sligið fast, at teir flokkar, ið hava skýrt Sambandsflokkin fyri at koma við ræðumyndum, nú mugu ásanna — um teir eru nakað verdir - at tær bert eru sannar og helst undirmettar. Tí Hvítabók vísir heilt ná- greiniliga, at hvert einasta orð, vit hava ført fram um fullveldi hevur verið rætt - tó um ásannast skal, at vit helst hava verið ov bjart- skygdir í okkara metingum um processina, ið samgong- an enn hevur ætlanir at fremja. Dømir úr hvítubók: Um ríkisveitingin minkar, kann væntast: minni almennur sektorur, minni privat tæn- astuvinna, vaksandi arbeiðs- loysi, fráflyting; lægri løn. Hækkandi skattir. Virðislækking av føstum ognum. Samstundis sum húsa- Skuld o.a. lutfalsliga økjist, um lónin minkar. T.v.s. fleiri missa hús og heim. , Eisini er komið fram, at livistødi lækkar 24 % - um fullveldið verður valt! Hvussu nógvar føroyingar ber tilfeingi í Føroyum: Tað hevði verið ynskiligt, at Hvítabók vidgjørdi eina meting hjá framstandandi buskaparfrødingum um, at Føroyar bert hava tilfeingi til 20000 føroyingar. Um full- veldið vil gera at 25000 før- oyingar ryna av landinum. Tå hetta tal er nevnt fyri stuttari tíð síðani, heyði verið rímiligt at metingar vóru gjørdar um, hvussu stóra frá- flyting vit kunnu vænta fer fram — um fullveldisætlanin verður framd, sum uppruna- liga ætlað. Fullveldið verst: Tjóðveldið hevur nú í 50 ár tosa um at kvetta. Ein frymil í Hvítubók sýnir, at um rikisveitingin verður burtur eftir einum árið — fara Føroyar fallit við brest- in! At tjóðveldisfólk nú ikki orka at hoyra orðið kvetting, ið hevur verið teirra horna- steinur í 50 ár, er væl skilj- andi. Ríkisfelagsskapurin — nógv best: Um harafturímóti ríkisvei- tingin verður varðveitt, sam- stundis sum væl verður stýrt figgjarliga, so gevur tað Før- oyum nógv bestar fíggjarlig- ar karmar at mennast undir. Tað vísir Hvítabók. Ríkisfelagsskapurin er so nógv tann besta loysnin fyri føroyingin — bæði nú og í framtíðini . Tað vísir Hvítabók greitt. Og Føroyar fáa eisini eitt reint 11-tal figgjarliga í løt- uni. Afturímóti hesum mun- Tríggir fuglar yvir Tvøråbygd Tríggir fuglar flúgva yvir heimbygd teirra og teir síggja syrgjandi, ung og gomul tey gráta, og ynskja teirra dreingir aftur men tey vita ikki, at teir enn liva Teir liva, tí at teir eru í minnum og hjørtum hjá teim, ið elskaðu teir Hann kallaði teir heim, og teir máttu fara men í minnunum eru teir her altíð Teir tríggir fuglarnir syngja men eingin hoyrir song teirra og teir síggja eina bygd, tyngda av sorg og fridarliga av sakni Spakuliga byrjar aftur ein dagur og teir triggir fuglarnir fyrireika seg teir fyrireika seg til eina langa ferð til eitt undurfult stað. Fuglarnir breiða teirra veingir út og fara á flog, upp í móti einum bláum himli teir líta niður á heimbygd teirra og gleða seg til ta stund tá teir opna eitt portur av perlum og lova øllum teirra kæru inn. Henda yrking er ognað avvarðandi hjá teimum trimum, ið doyðu í ferðsluvanlukkuni. Durith í Homrum Hvítabók - eitt vælsignilsi fyri sambandið ar eitt førkøla fullveldi lítið. Tað er bara veruleikin! Men tað er jú tað, ið vit altíð hava sagt vit í Sambands- flokkinum! Við Rikisfelagsskapskvødu Marjus Dam, løgtingsmadur