hósdagur 7. oktober 1999síða 2

Internet: www.sosialurin.fo Eirikur Lindenskov Marknaðardeild: Jonhard Hammer Dagbjørt S. Hansen laðfólk: i Bertholdsen, Turið Kjølbro Dagfinn Olsen John Johannessen Sveinur Tréndarson Eyðun Klakkstein fa Mohr Ni Johannesen Yngd: Jåkup Mørk Postadr: Postsmoga 76, nn Vang 110 Tórshavn eir Telefax. 314720 Sosia ppseting: e-mail: poste sosialurin.fo Bústaður: Lýsingar: lysing€ sosialurin.fo Argjavegur 26, Argir Prent: Sosialurin Innskot og annað gott Oddagrein NEYVAN finst nakað, sum foroyingar eru so samd- ir um, sum hetta við foroyskum sendingum í sjón- varpinum. Hvussu oftani hoyra vit ikki fólk „gremja“ seg um, at tað eru ov fáar foroyskar sendingar í sjónvarpinum. Og vit hava eisini hoyrt leiðslu og nevnd siga aftur og aftur, at hetta við foroyskum sendingum er nakað, ið verður prioriterað hægst. So kann ein spyrja, hvat slag av foroyskum send- ingum.T.d. er Dagur og Vika ein føroysk sending. Tað fólk hugsa um er helst fyrst og fremst nakað mentanarligt og siðsoguligt ella rættari, tilfar frá okkara vanliga gerandisdegi TA so okkurt gott er hava vit lyndi til at taka tað sum eina sjálvfylgju. Vit líkasum duga ikki nóg væl at virðismeta tað, sum vit leingjast eftir og meta hogt. Tí vilja vit her geva sjónvarpinum eitt herðaklapp fyri sendingar sum Innskot og Basalt. Hesar báðar seinastu um rithovundan Alexandur Kristiansen og Kate Sanderson, sum starvast á uttanríkisdeildini í Tinganesi. At fylgja skaldinum í Fuglafirði var bæði áhugavert og hugvekjandi. Tú fær eina kenslu av, hvussu ríkt land okkara er. Hóast vit bert eru 45.000 menniskju, so eru her so mangir einstaklingar, sum skapa nakað. Send- ingin í Sjónvarpinum herfyri um listamannin Ingólv av Reyni var ein perla í so máta, og gævið al- mennu Foroyar tvs. okkara politikarar góvu slík- um gætur og vóru við til at fáa hatta sjónvarpið á figgjarlógina. Vit tosa ju um mentan og um at kunna bæði varðveita og menna tað, sum er so livandi og skapandi. At kunna geva hetta aftur til komandi ættarlið hevur eisini ómetaliga stórt virði. INNSKOTIÐ hesaferð var eisini áhugavert, tí „off- urið“ reisti mangar sera áhugaverðar og relevantar spurningar. Eitt nú hví vit foroyingar vilja dylja sum mansmorð, at grindadráp er ein partur av okkara mentan men nakað, sum vit ikki ætla at sleppa. Mentan og orðaskifti eru tey ting av somu sek. Tey hoyra saman. Tí er tað bæði rætt og gott, at vit fáa foroyskar sendingar í sjónvarpinum, sum viðgera hesi evni. UTVARPIÐ er farið undir nýggjar sendingar í vetur og ein teirra snýr seg um komandi stórmál so sum ríkisrættarligu stoðuna og oljuna. Sjónarmiðini hjá Eyðuni Andreassen og Hermann Oskarsyni vórðu áhugaverd. Meira av hesum. Útvarpið er ideelt til orðaskifti. Ti undrar tað mangan, at tað ikki verður gjørt meira burtur úr júst hesum tátti í UF. Her átti at verið pláss fyri alternativum kjak- sendingum, har tit antin fara út við mikrofonini ella heinta inn fleiri fólk. Hetta er ein hendigarrík tíð og eisini ålvarslig. Ti eigur ikki minst almenna kjakið at fáa høgan prioritet í UF. TA hetta er sagt, vilja vit endurtaka, at bæði SVF og UF eiga at koma á fíggjarlógina. Tá hugsað verður um, hvussu stóran týdning flest allir for- oyingar halda hesar miðlar hava fyri okkum sum fólk og tjóð, so er tað ikki rætt, at teir skulu fara út á tann annars avmarkaða lýsingamarknaðin at figgja sín rakstur. Hetta rakar teir skrivandi midl- arnar, sum eisini mugu hava eitt tilverugrundarlag. Bloðini eru ikki og skulu ikki beinleiðis á figgj- arlógina, tó at tað almenna her eins og í okkara grannalondum átti at stuðlað eitt nú útbering. Hetta er ikki annað enn náttúrligt, tá hugsað verður um, at bloðini eisini hava eina samfelagsligu uppgávu at rokja. At ÚF nú eisini er farið at fáa fyritokur at sponsorera sendingar er við til at máa stoðið undan bloðunum. Sosialurin Als-rættindi og skyldur Í sending í sjónvarpinum nam Rúna Sivertsen við eitt evni, sum hevur upptikið útróðrarmenn nógv, líka síðani lógin um arbeiðs- loysisstuðul kom í gildi. Teir eru og hava altíð verið ónggdir við at gjalda inn í eina skipan (í summum før- um tvær ferðir) og hava ongan rætt til at gera nýtslu av henni. Her tosi eg sjálv- andi um teir útróðrarmenn, sum sjálvir eiga og reka sín- ar bátar. Meginfelag Utróðrar- manna hevur nú gjøgnum sín sáttmála virka til at út- róðrarmenn, sum vera bidn- ir umborð á bát, arbeiða undir skipaðum viðurskift- um, bæði hvat viðvíkur løn- arsatsir og uppsagnartíðum. Tað ber tí væl til at staðfesta nær arbeiðsloysi tekur við. QOðrvísi er statt við tí sum eigur bátin, og tað er líka- mikið um hann er einsa- mallur á báti ella rekur hann saman við øðrum sum t.d. íognarfelag. Tá skulu av- gerandi broytingar gerast í ognarviðurskiftunum, áðr- enn arbeiðsloysi verður staðfest. Ein útróðrarbát stingur tú ikki uttan víðari í lumman, og húsagangurin verður ikki brúktur uttan alt annað er uppgivið, tí per- sónliga panti fylgir við. Eg veit ikki hvat semja kundi fingist um nær ein útróðrarmaður er arbeids- leysur, men í lógini um mánaðarligan minstafor- vinning dettur inntøku- trygdin burtur, tá brutto- veiðivirði fer niðurum 9.000 kr. um mánaðin síðstu mánaðirnar. Sostatt er partvíst vinnu- loysi tá longu staðfest, og inntøkutrygd fellur burtur, men hvat er so millum part- víst vinnuloysi og arbeiðs- loysistrygging? Einki? I ALS-lógini var tikið fyrivarni fyri eitt av okkara elstu vinnum, fiskavirking, men vinna sum er líka gom- ul er útróðurin. Vegna Meginfelag Utróðrarmanna Chris Jan Michelsen Reytt ella gront Síðani bókaróðin hjá fullveldisforlagnum kom út, hevur ein av hvítu lygn- unum verið, at føroyingar varðveita øll rættindi eftir loysingina Tað er í dag neyvan nakar tjóðveldismaður, sum siglir úti í heimi við grónum passi. Tá tað ræður um at vinna sær pengar og at for- syrgja sínum næstringum, velja oll sjálvsagt reyða ES- frælsið fram um grøna før- oyska ófrælsið. Tað var undanfarna lands- stýri við Sambandsflokkin- um á odda, sum tryggjaði føroyingum møguleikan at fáa tað reyða ES-passið. Tað reyða passið tryggjar okk- um frælsi. - Frælsi at virka í øllum ES, frælsi til út- búgvingar og arbeidsmøgu- leikar, og frælsi at verða virdir uttanfyri ES. Eftir ótaldar øldir við kriggi og stríði hvør móti øðrum, eru evropearar at enda vorðnir sameindir í einum ríkisfelagsskapi, nevndur ES. Baskarar og finnar hava í dag somu borgararættindi, og bæði bulgarar og kekkar, eins og estar og polakkar ynskja sær I Føroyum liva vit í eini heilt serligari tíð. Hvítabók og annað tilfar er komið út, og hevur tað fingið nógva umtalu. Vit standa við eitt vegamót, har vit skulu velja hvønn veg, vit skulu ganga, og tí loyva vit okkum at koma við eini áheitan um at biðja fyri landi og fólki. Vit minna á orð Paulusar, har hann á- minnir um at biðja fyri teimum, sum eru sett at ráða í landinum tað sama. Teir einastu, ið vilja hava minni frælsi og ynskja at reisa tjóðskaparmúrar, með- an onnur bróta landamørk niður, eru føroyingar - ella í ollum fórum teir føroying- ar, sum í verki vilja fylgja tjóðveldisætlanini. Tá Vestindisku Oyggjarn- ar og ísland fóru úr ríkinum, mistu donsku ríkisborgar- arnir har sín danska ríkis- borgararætt. Teir íslending- ar, sum tá livdu, varðveittu tó ávís rættindi, sum skuldu galda restina av æviskeiði teirra. Hesin rættur er tryggjaður í donsku grund- lógini, men í dag eru tó næstan eingir íslendingar eftir, sum eiga hesi rættindi. Samgongan hevur enn ikki tora at gjørt føroying- um greitt, hvor stødan verð- ur við ríkisborgararættind- unum, um fullveldisætlanin gerst veruleiki. Hvítabók viðgongur, at merkið bert verður vundið á ST-stong- (1. Tim. 2, 1-2). Latið okkum m.a. biðja fyri: * Landsins yvirvaldi * Viðgerðini av Hvítubók og øðrum tilfari og å- skoðanum hesum viðvíkj- andi * Samráðingarritinum * Samráðingunum við donsku stjórnina. Latið okkum biðja um, at Gud heldur hondina yvir okkum, so * at svik ikki verða framd ina, um vit siga frá okkum ríkisborgararættindini og reyða ES-passið. Men sleppa vit sum ein- staklingar sjálvi at selja? Hvørja stóðu fara tey at hava, sum vera búgvandi í Føroyum, men ikki vilja lata ES-passið frå sær? Hverja stóðu fara ungdómar og sjómenn okkara úti í heimi at hava? Greitt er, at ES-passið ikki kann latast føroyskum fullveldisborgarum. Greitt er eisini, at danir noyddust at áseta í grundlógini, at ávísir fremmandir borgarar kundu nýta sama rætt sum danskir borgarar. Men vit hava eisini fingið at vita frá gogunum og logunum hjá Høgna Hoydal, at ongin grundlógarbroyting fyri okkara skuld kemur uppá tal! Føroya løgmaður má siga okkum, hvør skipan verður galdandi viðvíkjandi ríkis- borgararættindunum hjá Bon fyri framtidarstødu * at farið verður vísiliga og skynsamiliga at, og * at úrslitið má verða til fólksins besta. Latið okkum, eins og Jesus gjørdi í Getsemane, leggja niður okkara egna vilja, og okkara egnu ynski, og biðja um, at Guds vilji skal ráða. Fríðtór Tórshavn Tummas Jacobsen, Fila- Debes, Rhema, føroyingum undir fullveld- inum. Sleppa vit at varðveita reyða frælsið, ella verða vit noydd at taka við tí grøna ófrælsinum? Heðin Mortensen løgtingslimur delfia, Torshavn Jabjørt Thomsen, Deo Gloria, Klaksvik Pauli Høj, Keldan, Skåla- fjørdur Dånjal å Dul Jacobsen, Ev- angeliihúsið, Tórshavn Dániel Petersen, Unidos en El, Kollafjørður Svenning av Lofti, evan- gelistur i Brødrasamkom- uni Bønarketan v/Dånial Gaardlykke, Saltangarå Frank Jacobsen, Tórshavn Solo