hósdagur 7. oktober 1999síða 30

30 tíðindablaðið Nr. 190 - 6. oktober 1999 Vinnur og fakfeløg í einum sjálv } } g d EK s % | S Så i )ejø H 4 Í S { Í g € } ikk ð ið HO SE roð K € ås k 3 ( IK og býtis k 5 o e po SK g SIIK wbeiði einstaklingar } OX Verkamanna- rørslan i dag Verk ørsk KK; Í ) nógvar sigrar og bøtt I ev k Men vit mugu Í yt tt i g at stoðir grund SKUIÍU stød )stæ i K k sum I) yt SÍS tt stættastríð millum eimspartar. Vit vita væl, at KKåTr TIK esturhermur Vit ein f iv børnum og ødr n eysum undir ræð gum umstødum fyri onga øn, og at altjóða fyritøku 'g vit i vesturheiminum fáa ung burturúr. Gjógvin llum rík og fåtøk økist í vørjum og vit vita, at okk- ara breyð er annans deyð Skrivstovuveldi og fíggjarheimur stýra Og hvat gongur fyri seg í vesturheimi? Sam erður alt metra tor flestu eru í dag sum onkusvegna av ye børsinum og løgnum n og þureukr: tisk anum, sum skulu lunum malandi einfalda myndin av ar- beiðarum og kapitalistum er kki so einføld longur Tak bara ES. Bóndur og "nn gang a kravgong lles fyri at varð n studaing úr teim im. Hesti KASSAT HSSja ajupt inn 1 em verða styrd po HEISKL ski storu Kass skrivstovu di. har bert lummalykt obbyistunum lýsa krinun elg hjå un ecysun ir hirt heima hjá okkum sjålvum? Vit vaknadu vid kaldan mattu asanna r vøkstur, ettt ostyrt amt og ein Ostyrdur fíggjarheimur ikki skaptu tt rættvíst og burðardygt samfelag. Hjá okkum hava tey veikastu sum ikki eina- ferð borið byrðarnar, og náttúran og umhvervið hava bert verið vekur orð. Vit polinkarar mugu taka á- byrgdina, og tað er nú vit skulu tryggja eina aðra gongd Alment og privat er spurningurin um it og privat eisini vorð- in meira gomul ideologi enn veruleiki. Tí almenna — tað sum vit oll hava rætt til tørvar eitt fleksibult og og sjålvregulerandi v innulív. í skapar inntøkur til A agið. Har hu: eflog og virk- sur hjá einsti akling um, og loka Isemfal- loyvi at menna V nnui n tad ívinum tørvar hin- almenna til at útbúgving, sam- og samskiftiskervi, arðar, vØggustovur, sjúkrahúsverk, eftirlit og krøv til umhvervi og : At summi eru al- nassarar meðan ru produktiv, er ein mynd, sum altíð hevur verið Øll vinnufeløg og fakfel- øg ásanna eisini í dag, at til tess at menna eitt vælferð- arstødi, krevst útbúgving, gott arbeidsumhvørvi, trivnadur og samstarv. Hetta eiga vit politikarar eisini at ásanna og lata arbeiðsmark- naðin finna loysnir støðugum Greiðar linjur og avtalur Higartil hava ongar greiðar linjur verið millum tey rætt indi og mál, sum verða av talað á arbeiðsmarknaði num og so politiska stýring av vinnulívi og vælferðar trygd á arbeiðsmarknaði num. Í valárum og góðum árum verður gjarað út úr landskassanum, og í verri árum kunnu rættindi takast aftur. Tí mugu skipanir og karmar avtalast, sum áseta, hvor leikluturin og ábyrgdin er hjá pørtunum á arbeiðs- marknaðinum, og hvat kommunur, løgting og landsstovnar skulu taka sær av Kreppan er ikki av Kreppan i Føroyum er ikki ils ikki funnið akra vardandi im trupulleikunum, sum elvdu til kreppuna Náttúran og altjóða gongdin hava verið okkum til vildar Og gjarkreppan hevur, sum tær altíð gera, reinsað nakað út Men tað er nú vit skulu stoypa grundina til tey før- oysku húsini, sum vit ynskja at lata okkara eftir- komarum. Tað er nú vit skulu strekkja kjølin til eitt skip, sum megnar at hvíla í sær sjálvum, sigla á heims- høvunum og leggja at hjá heimsins fólkum Men vit hoyra tað longu nú. Ahh, tað var bert eitt lítið mistak. Orsakað okk- um. Nú gongur betri og so skulu vit bara halda fram, har vit sleptu í 80'unum. Vit hoyra populismuna grógva allastaðni. Nú skulu vit gera tað gott aftur, sum vit tóku frá tykkum undir kreppuni. Vit eru garanturin fyri ti sol- idariska. Tá yvirskot er í kassanum gjara vit út, og tá tað so gongur galið aftur? Ja, tíverri tit. So mugu tit aftur vísa samfelagssinni og lata tykkum skerja. Hendan hugsanin hoyrist hvønn dag, og tå er onki í veruleikanum vunnið. av. Vit hava loysn á Varðandi loysnir Fann stóra avbjóðingin hjá okkum er at skapa varðandi loysnir. Fyrsta stigið er at taka tað fullu og heilu á- byrgdina av okkara landi og samfelag. Til tess at skapa eitt samhaldsfast og virkið samfelag ber ikki til at hava eina skipan har ábyrgdin og ræði liggur aðrastaðni. Og tað ber ikki til at fáa varð- andi loysnir, tá vit billa fjøldini inn, at onkur annar skal gjalda fyri okkara væl- ferð. Tann grovasta niður- geringin av arbeidarafjøld- ini er at billa fólki inn, at teirra pension verður goldin år danska statskassanum. At teirra sosiala trygd, heilsu- Føroyum verk og útbúgving verður goldin av øðrum. At tað eru tilvildarligir = politikarar, sum hava skaffað tykkum pensionina Sjålvandi hevur hvør tann einasti løntakari i hesum landinum goldið fyri sín aldurdóm og fyri sína væl- ferð. Tað var jú hendan á- sannanin, sum varð grund- arlagið fyri arbeidararørsl- uni kring allan heim. Tað var uppgerðin við hugsan- ina um, at tað var ein góðs- eigari ella ein verksmidj- ueigari, sum átti lívið í ar- beiðsfólkinum At býta lagkøkur Hvussu skulu vit nakrantíð fáa eitt rættvíst býtið av virðunum í hesum sam- felag, tá vit billa fólki inn, at tað er henda víðagitna lagkøkan, sum kemur inn á borðið aðrastaðnifrá, ið er grundarlagið fyri vælferð- ini? Tað er at spæla fallit, tá vit ikki kunnu semjast innanhýsis um at býta virð- ini, men fara niður á Christ- iansborg at biða um trygd fyri okkara veikastu. Og vit vita, at tá kappast verður um at býta hesa lagkøkuna sundur, so er tað tann sterk- asti sum vinnur. Vit tora ikki at skapa eitt rættvíst býtið innanhysis, men billa fjøld- ini inn, at teirra vælferð og solidariteturin liggur í danska statskassanum. Hetta er tann veruligi sorg- arleikurin í Føroyum. Samhaldsfesti Tað snýr seg um at skapa eitt samfelag, har samhalds- festi ikki verður útrópt av rødarapallum og rokningin send til Danmarkar. Sam- haldsfesti má liggja í øllum liðunum í samfelagnum. Spurningin um rættvisa løn og tryggar pensiónsskipanir eiga at loysast varðandi. Tað eigur ikki at verða eitt stórt stríðsmál annaðhvort ár. Eftir mínum tykki hava fak- feløg og vinnufeløg ein heilt avgerandi leiklut i at tryggja hesa gongdina móti einum nútímans, sjálvberandi væl- ferðarsamfelagi í Føroyum. Feløgini á arbeiðsmarknaði- num eiga umframt at tryggja rættvísa løn, sátt- málar og pensiónsskipanir — t.v.s. spurningin um být- ið av virðunum — at hava ein minst líka aktivan leik- lut í spurningin um, hvussu virðini verða skapt. At hava meiningar, ætlanir og met- ingar um umvørvisvernd, stovnsrøkt, útbúgving o.s.fr. At hava eitt greitt boð uppá ein vinnupolitikk. At vera við at seta dagsskránna fyri, hvussu vit skapa virðini best í hesum landinum, og hvussu økini í Føroyum aft- ur kunnu mennast vinnu- Høgni Hoydal, landsstýrismaður i sjálvstýrismálum liga. Lívslong útbúgving Stóra avbjóðingin í dag er at økja um okkara førleika, at ogna okkum vitan og lívslanga útbúgving. At hvor einstakur hevur ávirk- an á sítt arbeiði — á tað sum hann ella hon framleiðir og hevur ávirkan á sínum ar- beiðsplássi. Avbjóðingin er at skapa fleksiblar vinnur sum ikki byggja á tað gamla ídnaðarsamfelagið við ein- státtaðum samlibandsar- beiði. Avbjóðingin er at kunna umstilla seg og fram- leiða soleiðis, at vit ikki út- pína náttúruna Føroyar kunnu vera fyrimynd I Føroyum hava vit eftir mínum tykku allar fortreytir fyri ikki at lata søguna end- urtaka seg. Vit liva í einum lítlum samfelag, har tað ikki eiga at vera anonymar og blindar kreftir, sum stýra samfelagsgongdini. Vit vit oll, at trivnaðurin og menn- ingin hjá øllum fakbólkum og vinnu skapar framtíðina hjá okkum øllum. Vit vita øll, at tá okkara skip koma fullastaði til lands er tað til gagns fyri okkum oll, at vit fáa sum mest burturúr. Vit vita, at tað er bert arbeiði og samstarv, sum skapar framburð. Vit vita, at stórir møguleikar og tilfeingi kunnu triytast afturat. Vandin hjá bæði fakteløg- um, vinnufeløgum og pol- itikarum er at vera sum hundurin, ið rennur eftir einum bili. Hann goyr og roynir at glefsa eftir hjólu- num. Hann er í vanda fyri at verða yvirkoyrdur, um bilurin snarar eitt stig til høgru ella vinstru. Og pro- jektid er dømt til at mis eydnast. Loysnin er sjålv- andi at vera við til at stýra bilinum og at hava fótin á speedaranum, koblingini og á bremsuni. Høgni Hoydal Lesið eisini Sosialin Internetinum www.Sosialurin.fo