fríggjadagur 8. oktober 1999síða 10

10 tíðindablaðið Nr. 191 - 8. oktober 1999 Rabarba, krigskorres- ondentur og fjakkari Sosialurin hevur hitt leiktjóran Eyðun Johannessen, ið næsta ár tekur við starvinum sum listarlig- ur leiðari hjá Leikpalli Føroya. Hetta er liður í arbeiðinum at seta á stovn tjóðleikpall. Lesið um leikstjóran, fyrsta fóroyska yrkisleikara, ið var næstur í raðnum at taka við familju fyritókuni, men ikki bleiv businessmaður, men valdi showbusiness DAGFINN OLSEN Eyðun Johannesen situr i hugnaliga køkinum i barna- heiminum vid Heygsbreyt Tað sum tey fyrr í hvussu er róptu „Rabarbukvarter- ið“. Eyðun er rabarba og føddur i 1938 Hetta var avbyrgt um- hvørvi. Kom ein oman i- móti Tórsgetu, so var ein Uppi á Heygs- var eitt stórt runudíki g so lógu træðirnar uttan- fyri. Her búði eitt blandað uttanfyri breyt Drykkjumenn og frelst fólk Her var ein, ið tey róptu 3 F Dagblaðið hevði høvdu tilhald nærhendis. Har sum Kommunuskúlin er nú høvdu teir barakkir og samkomuhús. - Teir vóru ein partur av tí at vaksa upp her. Hesi „kríggini“, ið vóru ímillum bøfressar og rabarbur . Ofta vóru avgerandi stríð í brekkunum her. Eg slapp tó sjáldan at vera vid, minnist Eyðun Tá rabarburnar bardust við børn úr øðrum býling um, sat Eyðun í stovuvind- eyganum og eygleiddi og í dag plagar hann at siga, at hann var eitt slag av krigs korrespondenti, tí hann skrivaði og teknaði í vind eyganum Ensk showbizz Ensku hermenninir høvdu yvirtikið Sjónleikar húsið til undirhald og dans Ofta komu fólk úr enskum sjónleikalívi og showbusi- Tá krupu Eyðun og onnur ofta niður í kjallaran har at lurta Nakað ersini ness v ti eg tå upp livdi hevur óivað gjørt sítt til, at áhugin fór tann vegin, sigur Eyðun. Men sjónleikur var tó ikki ókendur í familjuni. Abbi Eyðun var navnframið Kristin í Geil, ið var ein av høvudsmonnunum í sjón- leikalívinum í Havn. Business - Í grundini, so skuldi eg farið uppí business. Pápi mín og pápabeiggjarnir og abbi høvdu virki her í Havn, sum kallaðist Niels Johann- essens Efterfølgere. Tad lå likasum í hesum , efterfølg- ere”, at tå eg var elsti sonur elsta sonin, so var tað eisini eg. Men í kreppuni í fimti árunum fór virkið á heysin Eg var longu tá farin at hava áhuga fyri ymsum ødrum, enn handli, so eg eri spardur fyri at koyra nakað á heys- in, sigur Eyðun Johannes- sen. Eyðun var millum yngstu reftirnar í Sjónleikarhúsi- num eftir kríggið og har tos- aðu tey, ið vóru har tá, um at menna sjónleikin og at skapa betri umstødur. Hetta gav Eyðuni íblástur á áræði. Millum tey vaksnu í Sjón- leikarhúsinum tá vóru Will- iam Heinesen, Frazer Eyst- uroy, Oskar Hermansson, Knút Vang, Poul Arni Jo- ensen og G. L Samuelsen. - Menn úr ógvuliga yms- um politiskum hornum, minnist Eyðun, ið sjálvur fór at lesa til sjónleikara í 1956. Hann fekk ferðalegat og fjakkaði í Pólandi og Týsklandi og vitjaði leikhús har. At spæla apukattur Eyðun duldi sum mans- morð, at hann ætlaði at lesa til sjónleikara. Tað var ikki hildið at vera nakað, um ein ikki las til prest, løgfrøding ella gjørdist fiskimaður. Eyðun minnist einaferð, at kokkurin á einum strand- faraskipi spurdi, hvat hann tókst við. Eyðun svaraði, at hann tókst við sjónleik, men hesin vildi vita hvørjum hann livdi av. Hesin segði seg ikki skilja, at ein kundi liva av at spæla apukattur. - Tað var helst soleiðis fólk hugsaðu og tey, ið høvdu ans fyri leiki, sum seriøsari listagrein, hildu Føroyar vera ov litlar til slíkt, sigur Eydun, sum tó minnist, at foreldrini studl- aðu. Eyðun greiddi fyrst abba sínum, handilsmanninum, frá sínum ætlanum. - Hann var eitt sindur ser- stakur. Var áhugaður í jazz- og bluestónleiki. Tað var sjáldsamt fyri ein gamlan havnarmann. Hann las eis- ini torgreiddar bókmentir. - Men abbi segði einki at byrja við, men eftir eina viku segði hann, at hann kendi ein, ið heyði klárað seg væl og vunnið pening uppá hatta, nevniliga Mar lon Brando, flennir Eyðun Johannessen. - Eingin spenti bein fyri mínum ætlanum, men tað var meira av egum huga og eldhuga, at eg kom at fáast við sjónleik, sigur Eyðun. - Í grundini, so skuldi eg farið uppí business. Pápi mín og pápabeiggjarnir og abbi høvdu virki her í Havn, sum kallaðist Niels Johannessens Efterfólgere. Tað lá líkasum í hesum efterfølgere ", at tá eg var elsti sonur elsta sonin, so var tað eisini eg. Men í kreppuni í fimtiárunum fór virkið á heysin. Eg var longu tá farin at hava áhuga fyri ymsum ødrum, enn handli, so eg eri spardur fyri at koyra nak- að á heysin, sigur Eyðun Johannessen Mynd: Jens Kristian Vang Leikstjóri Í 1961 kom Eyðun at starv- ast í Sjónleikarhúsinum sum leiðari og í dag metir hann, at tað meira var tann vegin, at hann bleiv leik- stjóri. Eisini høvdu tey ymisk skeið Har komu yngri kreftir við, t.d. Elin og Kári Mour- itsen, Olivur Næs, Laura Jo ensen, 10 enn eru vid Tå véru tvey ættarlid i húsinum og hetta var bæði gott og ringt. Men tá kom dik á hugsanirnar um at fáa eitt sjónleikarhús burturav I sekstiårunum var Eyðun fulla tíð í Sjónlekarhúsi- num, leikti, smíðaði leikpall og stjórnaði. Frá 1970 til 1973 var Eyðun burtur og hesa tíðina vóru politikarar, ið settu pening av til leik. Heimafturkomin fekk Eyð- un starv sum sjónleikaráð- gevi. Ferðaðist nógv og setti leikir upp fyri ymsu feløgini á bygd. Eisini byrjaðu menn at skriva leikir, t.d. Jens Pauli Heinesen, Steinbjørn B. Jacobsen og Olavur Mic- helsen. Grima I 1976-77 vard fyrsti yrkis- leikbélkur í Feroyum, Gríma, settur á stovn og tey settu sær fyri at vera ein ferðandi = leikhópur við heimstað í Havn. Einki fast tilhaldstað var, men tey leigaðu seg inn í Sjónleik- arhúsinum. I 1979 fekk Eyðun åheit- an um at søkja starv sum rektari vid sjónleikaraskúl- an í Århus og hann fekk starvið. - Tað var eitt sindur sárt, men tað var stór avbjóðing og eisini eitt herðaklapp. Gríma var eisini í fíggjar- ligari trongstødu. Vit vóru fimm og fingu tað ikki at mala runt, so ein mátti sig- ast upp. Hesum sluppu vit so undan, við tað at eg fór, hóast eg kanska var millum drívandi kreftirnar. Men Grima er til enn og eigur Oivad lut i, at onnur hava fingið sær sjónleikaútbúgv - ing, metir Eyðun. - Í dag er tað mansømu- ligt og vit eiga í dag ein hóp av dugnaligum leikarunum, sigur Eyðun. Fekk hottanarbrøv Fólk vóru ymisk á máli um hetta við yrkisleiki. Summi stuðlaðu og komu til leikir Onnur mettu, at hetta fór at forkoma áhugaleikinum.