hósdagur 14. oktober 1999síða 15

DS eN 1 1 | ESS Nr. 195 - 14. OKTOBER 1999 tíðindablaðið 15 út at koyra Norrøna Forlagið og Bilasølan Norrøna Bilasølan Norr- øna fer undir virki sítt seinast í fýratiárunum. Hesum navninum varð langt lív lagað við ymisk- um eigarum heilt fram í nítiárini. Petur Háberg og Jens Chris- tan Christiansen vóru svágrar. Petur var giftur við Hjørdis Nessaa og Kissa við Sufiu Nessaa. Undir krig- num fóru teir undir bókaút- gavuvirksemi og settu á stovn Norrøna Forlagið, hvørs endamål var at geva ut bøkur og annad tilfar å føroyskum. Teir hildu til í húsunum hjá Johs. Olaus Joensen, ið stóðu á grundini sum For- oya Banki í Niels Finsens- gøtu er bygdur á. Í somu húsum sum Leif Mohr fór undir sítt virksemi í 1935. Seinni varð forlagið flutt oman í Kristnastovu, niðri í Gongini. Petur Háberg ar- beiddi hjá P/F Tór, hjá Jens av Reyni, sum helt til í Kristnastovu, og Kissa ar- beiddi hjå Hans Joensen. Báðir høvdu fulltidarstarv við síðuna av. Bøkur ið Norrøna Forlagid gav ut Eftir kriggid kom bókin »Bumbur yvir Føroyar« út, ið er ein lýsing av óhugna- ligu hendingunum undir krígnum. Í bókini skriva fleiri høvundar um, tá flog- før sleptu bumbum yvir tær ENSKIR . AMERIKANSKIR RUSSISKIR og FRANSKIR STANDARD ATLAS PLYMOUTH CHRYSLER WILLYS OVERLAND MOSKWITCH VOLGA SIMCA PERSONBILAR STATION-CARS MINIBUSSAR SJUKRABILAR BRANDBILAR JEPPAR LASTBILAR Lýsing í telefonbókini i 1962 BILAR Bilasølan NORRØNA Niels Finsensgøta 15 (Føroya Bankahusini) . Box 54 Telefon 2050 - 2025 Reykjavik i 1955. Petur og Hjørdis Háberg fóru saman vid børnunum vid ferðamanna skipinum hjá DFDS, Dronning Alexandrine. til Íslands vid bili í 1955. Aftan á bilinum, ið er ein Standard 10, er eitt skelti við navninum Føroyar, so eingin skuldi ivast í hvaðan tey komu ymisku bygdirnar og skip- ini. Í august 1945 kom bókin hjá Erlendi Patursson »Før- oysk Búreising<, ið vóru nakrir fyrilestrar, hann helt í ungmannafelagnum Oyggjaframa í 1944. Seinni sama árið, í oktober, kom bókin »Føroysk Stjórnar- mál<, sum eru fyrilestrar sum Erlendur helt í Oyggj- aframa í 1943 og greinar úr blaðnum Búgvanum, blaðið hjá uttanlandsføroyingum. Báðar hesar bókurnar eru sera åhugaverdar, tá hugsað verður um, at tær eru skriv- aðar beint eftir kríggið og áðrenn folkaatkvøduna 14. september í 1946. Yrkingarsavnid >Morien- do< hjá J. H. O. Djurhuus kom í 1944. Bókin >Nakrar nýtsluplantur< eftir H. ær- entsen og J. M. Kjeld er um Tórshavn handil við plantunum, kaffi, te, kakao, sukur og tubbak. I fimmtiårunum gav for- lagið út bøkur hjá Peturi Håberg, nevndar »Skattur- in«, ið vóru handbøkur hjá skattaborgarunum. Har var svar til fleiri av spurningu- num um, hvat ið loyvt er at draga frá í skatti. I 1954 kom fyrra bókin »Søgur um sangir< hjá Pet- uri Háberg, ið er um anda- ligar sangir. Bókin er um hendingar og tilburðir, ið hava ført til, at fólk hava skrivað sangir undir bæði góðum og ringum umstød- um. Bilasølan Norrøna Við endan av fyratiårunum fóru teir at innflyta bilar úr Onglandi. Á fyrstu lýsing- unum er navnið »Norrøna«, seinni bleiv tað »Bilasølan Norrøna«, tí navninum varð langt lív lagað við ymiskum eigarum, heilt fram í níti- árini. Sambandið við Bretland Var gott, og fyrstu tíðina var innflutningurin av bilunum beinleiðis. Teir byrjaðu við at selja Standard bilar og umboðaðu eisini aðrar bretskar fyritøkur. Teir størru Standard Van- guard vóru nógv seldir sum hýruvognar, teir høvdu rættgear og heila sofu framman og vóru rúmligir bilar til fimm ferðandi um- framt føraran. Standard 8 og 10 vóru smærri persónbilar, teir vóru tó mest seldir sum vør- ubilar til handilsfyritøkur, og nevndust teir Standard 10 Van. Seint f fimmtiårunum flyta teir skrivstovuna nið- an í nýggja Føroya Banka- bygningin í Niels Finsens- gøtu, so nú vóru teir aftur á somu grundini, sum virk- semi byrjaði. Tá Nordisk Diesel A/S í Myndaeigari: Hjørdis Háberg Keypmannahavn frættu, at Bilasølan Norrøna influtti Standard og Triumph bein- leiðis úr Onglandi, gjørdu teir vart vid, at Føroyar hoyrdu undir teirra søluøki. Eftir tað komu bilarnir úr Danmark, og tá komu onn- ur bilmerkir hjá Nordisk Di- esel afturat, so sum fransk- ir Simca, russiskir Mosk- witch og Volga, og ame- rikanskir Plymouth. Bilasølan Norrøna hevði onki verkstad, men høvdu avtalur vid onnur bilverk- stød um at gera eftirlit og tænastuveitingar fyri teirra kundar. Teir høvdu umbods- mann fyri Eysturoynna i Søldarfirdi. Tað var Rosing Rasmussen, sum hevði lært til bilsmid hjå Wenzel Pet- ersen i Havn. Eftir kriggid byggir hann ein bilverkstað i Søldarfirdi. Rósing Rasmussen hevði fleiri søluumboð og seldi bilar fyri Bilasøluna Norr- ønu og gjørdi allar tænast- uveitingar fyri teir. Hann stóð eisini fyri innkeypi av eykalutum til goymsluna, ið var heima hjá Kissa í Brekkugøtu í Havn. Seinni fer Rosing at inn- flyta bilar sjålvur, so sum Studebaker, ið vórðu inn- fluttir beinleiðis úr U. S. A. I 1963 koma teir fyrstu Toy- otabilarnir, og í 1965 koma Scania bilarnir. I 1965 gevast Petur Hå- berg og Kissa at selja bilar, og Reimar Isaksen, ið hevði Akkumulatorvirkið Monty vid Grønlandsvegin, tekur yvir Bilasøluna Norrønu. Keldur: Hjørdis Håberg Rosing Rasmussen Brian Hague, Winchester Fra bilernes lømmelalder v.Mogens H.Damkier Kissa vid åir og vøtn v.Jens Chr.Carlsson Samkomublad Ebenezers Bøkur, ið Norrøna Forlagið gav ut Bøkur, ið Petur Håberg gav út Skrivad og lagt til rættis | = Magnus Gunnarsson RS á Jens Christian Christian sen, vanliga nevndur Kissa, vard føddur i Havn tann 27. juni 1916. Hann gekk í kommunuskúla num í Havn, men fór longu úr skúlanum 12 ella 13 ára gamal. Hetta var kanska ikki so nógv a egnum vilja, men heldur ti, at umstødurnar kravdu tað. Påpin, Jóhan Christi ansen (Hannemann). gekk burtur í 1928 á veg til Onglands við fiski, og tå var ikki annað at gera hjá Kissa og eldra bróð- urinum Eli, enn at fara út at arbeiða. Kissa fór fyrst í urmak- aralæru hjá urmakar Arge, men urtøkan var ikki nóg stór fyri til húskið, ið mist hevði forsyrgjaran. Tí gavst hann við læruni og fór at starvast í handlinum hjá Hans Joensen. Har var hann næstan øll árini frå uml. 1930 til 1963. Í hesum sambandi tók hann ymisk handilsprógv á kvøldskula. Hann var við til at stovna Barna- hjálpargrunnin saman við svågrinum Petur Håberg, ið fekk hugskotið undir krígnum. Í fyrstani var ætlanin, at grunnurin skuldi veita stuðul til børn, ið høvdu mist pápan á sjónum, men so komu Standard 8 og 10 Tá fyrstu truplu árini eftir kríggið vóru av, komu fleiri nýggj bilsnið á marknaðin, eitt nú Stan- dard 8, ið ikki var arvaliga tyngdur av ótíðarhósk- andi forfedrum. Verkfrødingarnir = hjá Standard høvdu sett sær sum mál at vinna á týsku Folkavognunum. Prísurin hevði alt at siga, ti var Standard 8 ein skravað út gáva, har møguleiki var at keypa ymiska útgerð eftir tørvi. Bilurin var lítil og rúm ligur til fýra fólk, hevði fýra hurðar og var einans 3,6 metrar langur. Motorurin var 4 cyl Kissa (1916-1996) og Fia Christiansen (1907-1994) Jens Chr. Christi- ansen - Kissa teir eftir. at tey børnini kanska ikki vóru tey ein astu, ið vóru illa fyri. Eis ini har påpin, sum tá van liga var forsyrgjari, var deyður ella var avlamin og ti Oarbeidsførur. So av ratt var. at oll neystødd børn kundu fåa hjålp Teir, sum stovnaðu Barn- | ahjálpargrunnin vóru Jens Christian Christiansen (Kissa). Pet ur Håberg, Ludvík Breck mann, Gunnar Mohr, ið var skrivari í býráðnum, og Karstin Petersen, sum arbeiddi á skrivstovuni hjá Jens av Reyni Kissa fór undir at reka handil sjálvur í 1963 Klædnahandilin hjá Kissa, í Torsgøtu, sum er ein partur av býarmyndini í Havn. Kissa varð serliga kendur sum sílaveiðu- maður og var ein av und- angongumonnunum i Føroya Sílaveiðufelag. Tær flestu friløturnar å yngri árum brúkti hann við tráðuni. Eitt annað av frítíðarítrivum hansara var frimerkjasavningin, og har varð hann mettur sum ein rættuligur kapa- sitetur. Kissa andadist 14 des- ember 1996, 80 åra gam- al. 1942 800 ccm, seinni fingu teir 950 ccm og skiftu navn til standard 10 Innan vóru teir sera ein faldir, men har var tað, ið brúk var fyri. Síðurútarnir vóru skjótirútar. ið skuldu førkast aftur og fram. so rútavindarnir ikki tóku ov nógv pláss í hurðunum Standard 10 vórðu í Danmark samansettir hjá VS Nordisk Diesel, har dygdin var å høgum stødi Teir mekanisku lutirnir høvdu staðið sína roynd. og verksmiðjan var tann fyrsta, ið gav 12 mánaða trygd uttan mun til, hvussu nógvar kilometrar bilurin hevði koyrt md]