týsdagur 9. november 1999síða 4

4 Sær rættiliga svart út hjá tíðindablaðið S Bel mr Nr. 213 - 9. NOVEMBER 1999 føroysku flakatrolarunum Tað eru nú greið- ar ábendingar um, at toskakvot- an í Barentshav- inum verður skerd heilt mun- andi komandi ár. Hinvegin kunnu eini 100.000 tons meiri fiskast av makreli AKI BERTHOLDSEN Tað er stórur vandi fyri, at tað næsta ár verður eitt rættiligt bakkast hjá teimum stóru, føroysku flakatrolar- unum, sum royna eystan- fyri Ti nú eru rættiliga stór útlit fyri, at komandi ár verða kvoturnar hjá teimum munandi skerdar. Hetta er greitt, eftir at tann ráðgevandi nevndin hjá ICES hevur havt fund í Keypmannahavn. Ráðgevandi nevndin hev- ur fund tvær ferðir um árið at viðgerða støðuna hjá stovnunum undir ICES. Um várið eru tað stovn- arnir undir Føroyum, Is- landi, umframt svartkjaftur, norðhavssild 0.2., sum er til vidgerdar Og å heystfundinum eru tað so stovnarnir eystanfyri, í Norðsjónum, Biskayavik- ini, vestanfyri Bretsku Ak! BERTHOLDSEN J.F.K. Trol í Klaksvík er eitt av feløgunum, sum hevur stóran á huga í kvotunum í Barentshav- inum við tað, at tey hava flakatrolararnar = Skála- berg og Sundaberg Tað eydnaðist ikki at fáa orðið á sjálvan reiðar- an, Hanus Hansen. Men á J.F.K. Trol sigur Jákup Sólstein, sum eisini er formaður í Føroya Reiðarafelag, at tað sær ógvuliga dapurt út, um tað, sum ráðgevandi nevndin hjá ICES sigur, verður tikið 100% til eft- irtektar. Sjålvur ivast hann ikki í, at talan verður um ein munandi niður- Tað er onki at ivast í, at kvoturnar í Barentshavinum verða munandi skerdar komandi ár, ella komandu árini. Og tað fer at raka teir stóru flakatrolararnar sera hart. Í lótuni er kvotan 480.000, men hon verður nógv lægri komandu árini Oyggjarnar, umframt makr- elurin, sum stóða skal takast til. Munandi niðurskurður — Á fundinum var staðfest, at stovnarnir í Barentshav- inum eru rættiliga illa fyri nú, ikki minst toskastovn- urin, sigur Hjalti í Jákups- stovu, stjóri á Fiskirann- sóknarstovuni, sum júst er afturkomin úr Keypmanna- havn av fundinum í ráðgev- andi nevndini hjá ICES. Hann vísur á, at Noreg og skurð í botnfiskakvotuni í Barentshavinum. Men hann væntar ikki, at kvotan verður skorin so nógv, sum ICES, sigur skal til, fyri at byggja stovnin skjótt uppaftur. Noreg og Russland hava sett sær fyri, at gýtingar- stovnurin av toski í Barents- avinum ongantíð skal fara niður um 500.000 tons. Men ICES metir hann bara til 250.000-300.000 tons. Skal gýtingarstovnurin byggjast upp aftur á 500.000 tons uppá eitt ár, kunnu ikki meiri enn 110.000 tons fiskast næsta år - i mesta lagi. Men skal menningin drýggjast yvir trý ár, kunnu Russland hava sett sær fyri at bera so í bandi, at gýt- ingarstovnurin ongantíð kemur niður um 500.000 tons. --Men stovnsmetingin, sum nú er gjørd, vísir, at stovnurin er ikki meiri enn 250.000-300.000 tons. Tvs, at hann er 200.000 - 250.000 tons minni, enn londini bæði hava ásett at vera minstamarkið. Ráðgevandi nevndin hjá ICES hevur so víst á, hvussu nógv kann fiskast, Klára seg ikki við minni kvotu enn nú Verður kvotan minni, verður neyðugt at geva flakatrolarunum aðrar møguleikar 260.000 tons av toski fisk- ast í Barentshavinum kom- andi ár. Í ár er kvotan 480.000 tons. Formaðurin í reiðarafel- agnum sigur, at hann hevði varhugan av, at stødan var vånalig. Men at tad var so ringt, grunadi hann kortini ikki. Hann sigur, at hann vænt- ar ikki, at nidurskurdurin verður so stórur, sum ICES nevnir sum ringasta føri. --Men hann ivast ikki í, at niðurskurðurin verður stór- ur. Og tað fær álvarsligar avleiðingar fyri teir før- oysku flakatrolararnar, tí kvotan, sum teir hava er avgjørt á minstamarkinum, sum er. I år er botnfiskakvotan um tad skal eydnast at byggja gýtingarstovnin upp aftur á minstamarkið uppá 500.000 tons. — Og har er nidurstødan, at skal tað eydnast at menna gýtingarstovnin upp á 500.000 tons uppá eitt ár, ber tað ikki til at fiska meiri enn í mesta lagi 110.000 tons komandi ár, sigur Hjalti í Jákupsstovu. — Men skulu trý ár brúk- ast til at menna stovnin í, kann kvotan verða 260.000 tons komandi ár. hjá føroyingum í Barents- havinum 15.000 tons, og tey eru býtt sundur ímillum teir fimm trolararnar, Skála- berg, Sundaberg, Enniberg, Vesturvón og Akraberg. — Kvotan kann ikki verða minni. So verður hon skerd, fara teir avgjørt ikki at klára seg. Tí hóast kvotan í ár er á minstamarkinum, hevur prísurin verið so avbera góður, at tað er ikki vænt- andi, at hann fer uppaftur komandi ár Tvs, at verður kvotan skerd - og verður hon enntá skorin so nógv, sum útlit eru- verður neyð- ugt at skipini sleppa at fiska okkurt annað fyri at fáa rakstur í. Men hvørjir møguleikar- nir kunnu vera, veit hann Ongir adrir møguleikar Hann sigur, at eisini hinir stovnarnir eystanfyri eru rættiliga illa fyri. Bæði hvat hýsu og upsa viðvíkur, verður mælt til munandi niðurskurðir. Og bæði kongafiskurin og svartkalvi eru so illa fyri, at mælt verður til at tað slett ikki verður fiskað av honum yvirhøvur, uttan tað, ið verður fingið sum hjáveiða í samband við annan fiski- skap Samanumtikið merkir ikki. Nú er tað ein spurning- ur um politiskar samráð- ingar ímillum Noreg og Russland, sum gera av, hvussu stórar kvoturnar verða. Annars heldur hann, at føroyingar hava ein trumf, og tað er svart- kjafturin. — Russarar hava stóran áhuga í okkara svartkjafti, men hava teir onki at lata afturfyri, kunnu teir held- ur ikki vænta nakað ser- ligt frá okkum. So alt í alt er tað eisini ein samráðingarspurning- ur ímillum Russland og Føroyar, sum verður av- gerandi fyri, hvussu stød- an verður í Barentshav- inum. Norðmenn eru mangan skuldsettir fyri at lækka føroyskar kvotur prosent- vis, tå i heildarkvotan lækkar, men tad hevur gingið meiri strilti at hækka hana aftur. Men tað heldur Jákup Sólstein hevur rættað seg nú, so akkurat tí stúrir hann ikki so illa fyri verð- ur langtíðaravleiðingin av eini kvotalækking nú. hetta, at verður fiskiskap- urin eftir toski skerdur so munandi, sum útlit eru til, eru ikki møguleikar at fara í annað fiskari eystanfyri ístaðin. Stovnarnir yvirmettir Stjórin á Fiskirannsóknar- stovuni sigur, at tað eru fleiri orsøkir til, at útlitini fyri fiskiskapi í Barents- havinum brádliga eru blivin so døpur. — Tað er ongin ivi um, at stovnarnir hava verið yvir- mettir hesi seinastu árini. — Ein grund til tað er, at umstødurnar at gera so neyvar = stovnsmetingar, hava ikki verið so góðar, sum tað átti at verið. — Eitt nú sluppu norð- menn ikki í russiskan sjógv at gera kanningar í eini tvey ár. Stórur niðurskurður Fara russarar og norðmenn at halda fast um málsetn- ingin um, at gýtingastovn- urin av toski í Barents- havinum skal varðveitast á 500.000 tonsum, verður tal- an um ein rættiliga stóran niðurskurð í kvotunu. Tí í ár er toskakvotan í Barentshavinum 480.000 tons. Spurningurin er bara, hvussu skjótt londini seta sær fyri at byggja stovnin uppaftur á 500.000 tons. So er tað spurningurin, hvørjar avleidingarnar verða fyri føroysku flaka- trolararnar. Tað er ongin ivi er um, at skerjingin verður stór. Men spurningurin er eis- ini, hvussu myndin verður í longdini. Ti føroyingar hava leingi funnist hvassliga at norð- monnum, fyri at verða rask- ar skerja føroysku kvotur- nar eystanfyri prosentvís, tá ið heildarkvoturnar verða lækkaðar. Men hinvegin hevur tað gingið nógv meiri strilti at fáa tær føroyska partin hækkaðan aftur, tá ið heild- arkvotan hækkar aftur. 100.000 tons afturat Sær tað svart út í Barents- havinum, er stødan heldur frægari hjá makrelinum. Nidurstødan er, at stovn- urin av makreli er hampiliga væl fyri. Kortini heldur ráðgevandi nevndin, at veiðitrýstið er heldur høgt. — Tað kemst mest av, at londini eru ikki samd um eina felags, hvussu fiski- skapurin skal stýrast. M.a. eru Føroyar ikki heilt eru komnar upp í sam- starvið við ES og Noreg, sum strandaland. Men harafturat ger tað seg galdandi, at russarar fiska makrel uttanfyri 200 fjórðingar og sum hjáveiði undir Fóroyum. Tilsamans elvir hetta til, at veiðitrýstið er eini 20% ov høgt. Men tilgongdin er so mikið góð, at hóast mælt verður til at minka veiði- trýstið, heldur nevndin, at kvotan næsta ár kann hækk- að 100.000 tons, so at hon verður 605.000 tilsamans, sigur Hjalti í Jákupsstovu.