leygardagur 6. november 1999síða 2

Internet: www.sosialurin.fo Jan Sr : Blaðstjóri Eiríkur Lindenskov Marknaðardeild: Jonhard Hammer Dagbjørt S. Hansen Aki Bertholdsen, Turið Kjølbro Dagfinn Olsen John Johannessen Sveinur Tróndarson Eyðun Klakkstein Hegni Mohr Ni Johannesen Yngd: Jákup Mork Myndamenn: Postadr: Postsmoga 76, } Jens Kristian Vang 110 Tórshavn | Álvur Haraldsen Telefon: 311820 í , uppseting: Telefax. 314720 | Sosialurin e-mail: post & sosialurin.fo | Bústaður: Lýsingar: lysing &sosialurin.fo | Argjavegur 26, Argir Prent: Sosialurin Takk, men nei takk Oddagrein Nú nýtist Tjóðveldisflokkurin ikki longur at ákæra Javnaðarflokkin fyri at mála ræðumyndir um full- veldi. Vit hava fingið ræðumyndina svart uppá hvítt frá Caragata bólkinum. Almenni sektorurin skal minkast, sum í sjálvum sær ikki nýtist at vera negativt, um man fer eftir tí illa virkandi toppinum fyrst. Caragata áltið sigur eisini at almannaveit- ingar, so sum arbeiðsloysisgjald og pensiGnir, skulu minkast. Okkum lysti at frætt hvussu nógv teir hovdu ætlað, at pensiónirnar skulu minka. Hesin bólkur er í sjálvum sær eitt sindur login. Hvor hevur verið og fingið hendan bólkin til For- oyar? Tað eru ikki júst hesir menn, ið fylla forsíð- urnar í búskaparligum tíðarritum. Er tað Oli Breck- mann og Fólkaflokkurin, ið hava fingið teir til Foroyar, ella er tað embætisverkið í Vinnumála- stýrinum, ið hevur funnið hesar menn? Gongur umsitingin og ikki minst Tjóðveldisflokkurin við til bert at nýta ideologiskt heftar serfroðingar sum m.a. hava New Zealand sum sína stóra fyrimynd? New Zealand hevur skarað framúr við at hava stóran vøkstur í ójavna seinastu árini. | New Zealandi fekk man fyri fyrstu ferð í nýggjari tíð ein undirklassa, tá umfatandi liberaliseringarnar vóru framdar í áttati og nitiårunum. Arbeiðsloysið vaks samstundis sum man minkaði almannaveitingar, og harvið fekk man ein part av fólkinum, ið gjørdust sera illa fyri. Gaman í, ein partur av fólkinum gjørdist nógv meira múgvandi av somu liberali- sering. Spurningurin er bert um vit ynskja ein undirklassa í Foroyum. Tað gerst úrslitið, um landið rullar trygdarnetiå saman undan fólki. Hvat er t.d. hent í ár í New Zealandi? Frá januar til julí í ár fluttu sambært The Economist 22.500 fólk úr New Zealandi til Australia at leita sær eftir arbeiði. New Zealand er ikki so stórt land, at slíkt ikki merkist. Fólkatalið er 3,6 milliónir, og fráflytingin verður, um gongdin heldur fram yvir 1% í ár. Privatisering er tað stóra gandaorðið. Onkur fjøl- miðil nevndi skálafjarðasiglingina sum eina priv- atisering, ið ikki var framd. Ein skipan, har landið betalir gildið við einum millummanni, ið skúmar flotan, er fólkafloksprivatisering - eingin váði og eingin innovatión. Landið betalir undirskotið í einari slíkari sokallaðari privatisering og privatir fáa yvir- skotið. Kanska ætlar Fólkaflokkurin at gera sum við bretsku jarnbreytunum. Utyvir at tokini tykjast at hava trupult við at halda seg á skinnarum í Bretlandi, so hava eftirkanningar víst, at jarnbreyt- irnar vórðu seldar langt undir rætta virðið. So kenna vit Fólkaflokkin aftur. At forera úr lands- kassanum hevur altíð ligið væl fyri hjá hesum flokki, vit kunnu bert hyggja at ílegustuðulinum. Tá Finnbogi Arge í SVF segði, at Caragata bólkurin vísti á ymsar gongdar leiðir, so er hettar ikki rætt. Bólkurin vísir bert á eina leið, nevniliga ta nýliber- alistisku leiðina, ið Thatcher stóð á odda fyri í åttatiårunum. Hver kemur at sita við sviðið soð, um ein slíkur Thatcher politikkur verður gjøgnum- førdur? Tað er lætt at svara uppá. Vit kunnu bert fara til Bretlands, har tað eru tey veiku, sjúku og illa útbúnu í samfelagnum sum sita við sviðið soð. Tað eru nógv fólk í Bretlandi, ið ongantíð fáa ráð at keypa sær sína egna íbúð, fyri ikki at tala um egin hús. Bretar tosa um eina minstuløn uppá á leið 40 krónur (netto á leið 30 krónur). Vilja foroy- ingar hettar? Svarið til Caragata álitið eigur stutt og greitt at vera: Takk, men nei takk! Sosialurin Tað stóra mistakið Orðafloymurin frá lands- stýrismanninum í fullveld- ismålum tekur ongan enda. At kalla í hverjum blað hevur hann úttalilsir, við- merkingar ella samrødur. Men sum tíðin líðir, so sæst at hann einki serligt hevur uppá hjarta, uttan at endur- taka tey fiksu politisku hug- skotini um fullveldi. Ein onnur mynd teknar seg um hvussu hann argumenterar. Tað snýr seg um at brúka “"positiv" orð um fullveldi- sætlanina alla tíðina: Søgu- ligur møguleiki. Einki at ræðast. Skipað loysing. Stórt tak. Forovar kunnu vera fyrimynd. Sjálv- bjargni. Frælsi. Minka stuðulin í varligari tillag- ing. Fólkaræðislig avgerð. Skilagott samstarv við Dan- mark. Løgin viðmerking Herfyri hevdi hann eina sera løgna viðmerking i Sosialinum (nr. 185), sum hann kallaði “Tað stóra tak- ið". Hugmyndina, sum liggur í yvirskriftini, mátti eg seta í samband við van- liga orðafelli “Taka lógva- tak saman", men eisini við “Tað stóra lopið frammå”, sum Mao dróg kinesararnar igjøgnum i fimtiårunum. Hetta seinna er kanska 6- rættvist at siga, um tú bert hyggur at yvirskriftini. Men í ollum tí, sum landsstyris- maðurin uppá gott eitt ár hevur skrivað og sagt, har liggur hesin tendensur í tankagongdini. Stór tak, ella stórt lop. Nú er tað loysing! (Javel, “skipað", “einki at vera bangin fyri“, “varliga"). Alt annað kann bíða. ØL sjónarmið um samfelagið verða seld ella goymd burtur, tí "tå vit hava fullveldi, kunnu vit klára alt”. Eingi itøkilig argument Nevnda viðmerking er ser, tí har er einki nýtt, har eru eingi argument. Tað er ein generel viðmerking til orð- askiftið sum heild, nú Hvít- abók er komin.Og her kem- ur tað sera løgna inn, tí tað sær ikki mætari út, enn mað- urin heldur, at hesi heftini longu hava broytt tað føroyska samfelagið og ta politisku støðuna frá grund- int. Eg siteri: “Orðaskifti... hevur havt lyndi til at fara aftur í gaml- ar skotgravir.” “Ongin orsøk skuldi ver- ið til gamalt stríð, ti við Hvítubók er komið eitt sak- ligt grundarlag á borðið" “Tann størsti trupulleikin er helst, at dottid verid aftur í gamlan partapolitikk.” “Um tað bert snýr seg um at verja sína egnu borg..." “...kroysta hvønn annan inn í løgnar básar fyri at verja sítt territorium. ” Eg noyðist at spyrja: Heldur maðurin, at Hvíta- bók hevur, ella átti at havt, avtikid munirnar og kapp- ingina millum millum flokkarnar? Flokkar um- boða samfelagslig áhuga- mál. Men kanska heldur hann eisini, at við Hvítubók eru ikki longur nakrir mót- setningar millum klassar ella stættir í Føroyum. Eru arbeiðs- og fiksimenn ikki longur lønarbeidarar, sum bert hava sína egnu arbeiðs- evnir á at líta? Tey negativu orðini Legg merki til orðalagið! Her snýr taðseg um tey, sum EIRIKUR LINDENSKOV Hósdagin vóru 219 bilar í Havn steðgaðir av løg- egluni í grein 13 kanning- unum, sum verða gjørdar í kjalarvørrinum av lykt- akanningunum hjá Ferðslutrygd. Av teimum 219 bilu- num vórðu 39 bilar skriv- aðir - t. v. s. at førararnir á teimum fáa einan »heilsan« frá løgregluni - eina bót! 29 fingu bót Brotini á ferðslulógina vóru hesi: 20 høvdu ikki ljósini í lagi. 24 nýttu ikki trygdar- belti 13 nýtu skeivt 12 høvdu ikki koyri- kortið uppi á sær Í manglaði nummar- plátuna Í hevði ikki dekkini í lagi tokuljósini ikki taka undir við tí “stóra lopinum frammå”. Her koma øll tey negativu orðið framm: Gamlar skotgravir. Gam- alt stríð. Dottið verður aftur í gamlan partapolitikk. Kroysta inn í løgnar básar. Heldur maðurin, at hann við Hvítubók hevur avtikið allar mótsetningar í samfel- agnum, bæði sosialar og politiskar? Og at bert onkur býttlingur dettur aftur í part- apolitikk? Heldur hann, at sambandsmenn ikki skulu vera sambandsmenn longur, tí Hvítabók er komin? Skulu onnur sleppa sínum sosialistisku = hugsjónum, bert tí at Tjóðveldisflokkurin eingi sjónarmið hevur, uttan hetta eina: Fullveldi. Væntar hann at kapitalistarnir í Fólkaflokkinum ikki hava somu áhugamál í dag (nú Hvítbókin er komin), sum í fjør ella fyri 10 árum síðani? Um so er, so er hatta pol- itiskur naivitetur, sum eing- in - og eg endurtaki: Eingin - leidandi politikkari i Før- oyum fyrr hevur vist. Held- ur eingin leiðandi tjóðveld- ispolitikkari! Skava øll hesi nógv slitnu "positivu” orðini burtur av hallelujatosinum um full- veldi. Skava å sama hått øll tey "negativu” orðini burtur, sum hann brúkar um and- støðuna. So stendur ikki bert á jóvnum, so er full- veldisplanurin hjá tjóðveld- ismonnum ein tóm gass- ballón, sum stendur at bresta. Endurtøka av snaraðum sannleikum og hålvum lygnum Eg kann ikki nerta vid alt, sum stendur í hesi løgnu viðmerking. Men tvey ting eru í grovara lagi. Lands- stýrismaðurin sigur millum annað, at fyrimyndin hjá honum er tann danskt -is- lendski sáttmálin frá 1918. Javel, men samstundis hev- ur hann eisini sagt, at eru 50,001 % fyri fullveldinum í Føroyum, so verður tað fullveldi! Eg spyrji: Hvussu var við setningum í sáttmál- anum um atkvødu-prosent, og um ja-procent? doyði og varð jarðað. Tøkk Hjartaliga tøkk fyri synda samkenslu, tå id kæra mamma, omma, langomma og vermamma okkara BIRTHE HELENE OLSEN Familjunnar vegna Ingibjørg, Marjun, Karin og Jåkup Rikisveitingar ótryggar, sigur hann Hetta er eisini ein løgin pá- standur, og nakað argument fyri hesum finnst íkki. Blokkurin, sum avloysti re- fusiónsskipanina, er ætlaður at figgja tær $9-yvirtøkur, um véru gjøgnumførdar. Hann hevur verið púra sta- bilur síðani, - eisini meðan kreppan gjørdi at skattainn- tøkur og mvg minkaðu brádliga. Tað einasta, sum ger blokkin ótryggan, tað er hesin landsstýrismaðurin sjálvur. Og hvor hevur sagt at vit “vit kunnu byggja bú- skapin” á blokkin? Búskap- urin er í fyrsta lagi privata vinnulívið. Blokkurin fíggj- ar ein triding av landshús- arhaldinum. Og tað er ikki tað sama. Verður tað full- veldi, so verður eingin til- lagingartíð uppá 15-20 ár. Mítt boð er, at hon verður 3-4 ár. Besta loysnin Nakað annað er so, at tað helst er ynskiligt at minka um blokkin, og at arbeiða fram móti størri sjálv- bjargni, politiskt og búskap- arligt. Men tað kann saktans gerast uttan nakað fullveld- is-lop. Eg meini, at besta loysnin - og tað er ein loysn sum sigur sjålvbjargni+trygd- møguleikar - er ein loysn við víðgongdum sjálvstýri í ríkisfelagsskapinum. Tað skal vera eitt sjálvstýri, har teir samfelagsligu spurning- arnir koma í fyrstu rød, og ikki eitt skarvslop út í óviss- una. Rolf Guttesen 1.11.99