leygardagur 20. november 1999síða 12

12 tíðindablaðið Nr. 222 - 20. november 1999 Svinoy er og verður besta staðið á jørð Jukim Olsen og konan, Elsebeth Mær hevur dámt sera væl í Havnini, og mær dámar framvegis væl her Tað kennist so fjálgt at ganga í høvudsstadnum, og tað er hugaligt at hitta nógv fólk. Men tað hevur ongantíð verið nakar ivi í mær, og tað er einki duls mál, at eg eri svínovingur og kenni meg sum svínay ing. Og tað verður ongar tíð óðrvísi. Har úti var eg barn í tríati árunum, og har mentist eg í hending arríku krigsårunum, tá tíggju solddtar hildu til har úti, og tá útróðurin var so nógvur, at okkurt summarið róðu tíggju ella ellivu bátar út, staðfestir Jukim Olsen, sum í morgin verður sjeyti Mynd: Jens Kristian Vang Hóast hann hevur ferðast so at siga kring allan knøttin, hevur búð í hóvuðsstaðnum stórra partin av lívinum og hevur arbeitt kring stórsta partin av landinum, so kennir hann ongan iva um, at hann er svínoyingur JOANNES HANSEN Hann er ein partur av byar- myndini i høvudsstadnum Vit siggja hann til gongu i midbynum ella i SMS Hann heilsar upp á fólk, steðgar á og prátar. Hann vitjar ofta á landssjúkrahús- og røktar- tað hevur hann hann skrivar rdagsheilsur og worð í bløðunum. og hann hevur umvegis tele- fonina og í brævaskifti sam- band við num og á ellis heimunum altíð gjørt føding: minnif eina rúgvu av fólki, bæði kring oyggjarnar »g í útlandinun Tað er Jukim Olsen. sum vit tosa um. Í morgin fyllir nann sjeyti, og tey eru og tey flestu munnu komast við hann. Jukim er svínoy- ngur, og tey, sum ikki vita tað frammanundan, verða skjótt greið yvir tað, tá tey hoyra hann taka orðið eitt nú í Ebenezer, har hann hev ur havt sína dagligu gongd. síðani hann kom til Havnar sjónvarpinum hevur nn onkuntíð greitt frå iligum og sidsøguligum durskit Svínoy. og ta Niels J Are il, fann 2 nt fleiri ufélkum, var Jukim Olsen framúr góður at siga frá um Svínoynna og um nógv av tí, sum er farið fram í Svín- oy og kring oynna. Hóast Jukim stórra partin av lívinum hevur búleikast aðra staðni enn á fødioynni, so er dialektin klokkuklår, og onkur hevur tikið til, at hann tosar meiri svínoyar- mál, enn nakar annar svín- oyingur ger — bæði teir, sum búgva aðra staðni, og teir fáu, sum framvegis búleik- ast har úti Mær hevur dámt sera væl í Havnini, og mær dám- ar framvegis væl her. Tað kennist so fjálgt at ganga í høvudsstadnum, og tað er hugaligt at hitta nógv fólk Men tað hevur ongantíð ver- ið nakar ivi í mær, og tað er einki dulsmál, at eg eri svín- oyingur og kenni meg sum svínoying. Og tað verður ongantíð ødrvisi. Har úti var eg barn í tríati árunum, og har mentist eg í hendingar- ríku krígsárunum, tá tíggju soldátar hildu til har úti, og tá útróðurin var so nógvur, at okkurt summarið róðu tíggju ella ellivu bátar út, staðfestir Jukim Olsen, tá vit heilsa uppá hann, ynskja honum tillukku við føding ardegnum og í sama sam bandi líta eitt sindur aftur eftir. Fyri nókrum árum síðani lótu Jukim og konan, Else- beth, ið er dóttur Ellu og Andrew Sloan, sum í fleiri enn hálvt hundrað ár ferð- aðist kring oyggjarnar sum trúboðari, hús í Svínoy. — Og mær dámar onga- staðni so væl sum úti í Svín- oy. Náttúran, fólkið, minn- ini, søgan, ja alt lívgar meg, åsannar fødingardagsbarn- 10. Nogvir felagir Málið, innlitið og evnini at bera vitanina fram hevur virkað við til, at tey eru so sera mong, sum kenna Juk- im. At fødingardagsbarnid kennir eina so ógvuliga stóra rúgvu av fólki kemst m.a. av, at arbeiðsdagurin hevur verið saman við so mongum. Tá hann í 1946 fór til skips, var reiðsskapurin snøri, og tað var í sjálv- drátti. Skipið æt Bjørgvin, sum syðradalsmenn áttu. Hjalmar Joensen var skip- ari, beiggi hansara, Símun, var annar av bestimonnu- num, og har vóru fleiri aðrir syðradalsmenn við. Polo var stoltleikin hjá svínoyingum, og sum skips maður fekk Jukim akkurát um endan á Polo tíðini. Hann mynstraði við henni í 1951, ið var síðsta árið hjá Símuni hjá Póli sum skipara og Edvardi hjá Símuni Júst sum bestamanni við Polo. - Har vóru menn ymsa staðni frá í landinum við. Vit róðu út við bátum í Grønlandi, og eg var á báti saman við Edvardi og Pedda úti á Hædd, sum vit svínoyingar róptu hann. Eg hevði ikki róð nakað serligt út við línu, og bæði hvat tí viðvíkur og so nógvum gðr- um eisini var tað læruríkt fyri meg at rógva saman við teimum báðum. Seinni var Jukim við Henry Mellemgaard í Svín- oy. Hann førdi 30 tonsaran Símun á Torkildsheyggi, sum hoyrdi heima á Toftum og seinni sluppina Suður- oynna, sum hoyrdi heima á Glyvrum, og áðrenn Jukim gjørdi av at fara upp á stýr- imansskúla, var hann við Norðlýsinum, sum Hanus hjá Amalju í Svínoy førdi, eitt várið róði hann út av Vestmanna við motorbáti- num Riddaranum, og so var hann við norskum skipi, sum m.a. royndi við kalva línu í Íslandi Eg hevði ikki nakran serligan livimåta miðskeiðis í fimti árunum. Tað gjørdi, at eg fleiri ferðir var á sjúkr- ahúsinum í Klaksvík. Læknastríðið var um at vera av. Halvorsen var farin av landinum, og tveir aðrir danskir læknar, Jarnum og Jordal, vóru í Klaksvík. Teir vóru báðir dugnaligir, og eg minnist, at Jordal helt fyri við meg, at eg átti at farið í skúla. Eg hugsaði ikki so nógv um tað tá, men seinni havi eg hildið, at hetta gjørdi hann, tí hann helt ikki, at tað fór at gagna heilsustøduni, um eg helt fram sum sjómaður, minnist Jukim aftur å. Ti før Jukim upp å styri- mansskúla i Havnini í 1956, og tå hann í 1959 hevði fingið skipsføraraprogv í Keypmannahavn, var hann eisini vorðin giftur við gent- uni, sum hann varð trúlov- aður við, meðan hann gekk upp á skúla í Havnini. Kring knøttin Longu í 1962 var skeiðið hjá Jukimi uttanfyri land- oddarnar lokið. Tá fekk hann kjans við Reyða Krossi, læknabátinum hjá hospitalinum. Har var hann í tvey ár, og frá 1964 og 32 ár fram ella til hann fór frá vegna aldur, var Jukim á Matrikulstovuni. Men ta stuttu tíðina, sum hann sigldi úti í verðini, sum tað plagar at verða tikið til, ferðaðist Jukim víða og hitti nógv fólk, m.a. tá hann vitjaði í kirkjum og sam- komum í havnabýunum, sum teir komu í. — Mær hevur altíð dámt sera væl at hitta fremmand fólk og at læra tey at kenna. Veturin 1946/47 var eg á Háskúlanum í Havnini. Vit høvdu Jóhannes av Skarði og Mourits Mohr til lærarar. Báðir vóru teir persónlig- heitir, um enn tað var á hvønn sín hátt. Mourits Mohr, sum eg haldi longu tá var merktur av sjúku, høvdu vit í matematikk og eingilskum, og Jóhannes av Skarði høvdu vit í føroysk- um og søgu. I 1952 spurdi Jóhannes av Skarði, um eg hevði hug at fara til Svørikis á norðurlendska háskúlan í Kungálv, og har var eg í fimm mánaðir. Vit vóru fýra, sum búðu í einari stovu. Ein var svenskari, ein norðmaður, ein íslendingur og so eg. Har fekk eg vinir fyri lívið. At vera burturi úr Føroy- um var tískil ikki fremmant hjá Jukimi, tá hann mynstr-