leygardagur 20. november 1999síða 13

Nr. 222 - 20. november 1999 tíðindablaðið 13 aði við einum skipi hjá Lauritzen. Eg sigldi bæði við køl- iskipi og við tangabáti. Um- framt at sigla í Europa komu vit víðan. Eg kann t.d. nevna, at vit sigldu gjøgnum Suez veitina og umvegis Aden og Singapore komu vit bæði til New Zealands og Kina, og hinvegin sigldu vit úr Onglandi og umvegis USA og Kanada og suður til Braisilia og Argentina. Tå eg fekk møguleikan at søkja kjans við Reyða Krossi, vóru vit staddir onk- ustaðni mitt í Indiska havi- num. Kjartan Dalsgarð úr Skálavík var skipari. Hann helt, at tað gjørdi tað sama, um eg valdi at halda fram at sigla, ella um eg fór heim. Eg fór at iðra meg um báðar avgerðirnar, og eg havi skilt, hvat tað var, sum hann meinti við. Inn við móðurmjólkini Tá Jukim Olsen í 1964 kom á Matrikulstovuna, kendi hann tað, sum um hann hevði fingið starvið, ið hevði við alt tað at gera, sum hann, heilt frá tí at hann var smådrongur, hevði hoyrt um og havt áhuga fyri úti í Svínoy. - Tá varð arbeitt við at matrikulera, og eitt tað fyrsta, sum tey fingust við, tá eg kom hagar, var at matr- ikulera Havnina. Framman undan var matrikulerað nið- an um plantaguna. Vit matr- ikuleradu eisini úti á bygd, og tað var um somu tíð, at tað varð arbeitt við útskift- ingum, bæði innangarðs og uttangarðs. Nógv av tí ar- beiðnum gekk fyri seg á Matrikulstovuni. Hans O- lávus Danielsen og Ólavur Clementsen plagdu at vera stjórar fyri útskiftingunum, og Vit vóru uppii og vóru m.a. til staðar, tá útskifting- arnevndirnar hildu fundir saman við bygdafólkunum kring landið. Tað var læru- ríkt, spennandi og til tíðir ikki sort stuttligt eisini. Eg havi ikki arbeitt suð- uri í Suðuroy, men í flestu av hinum oyggjunum er tað fallið í mín lut at vera uppíí, og tað er ein av orsøkunum til, at eg kenni og beri kenslu á hilt fitt av fólki, og tá tað er soleiðis, so verður tað nátúrligt ofta at fara at heilsa uppá, tá serlig høvi eru. Og nú er tíðin til tað, nú arbeiðsdagurin er lokin. Stórar broytingar Tá tosið dettur á Svínoy og svínoyingar, minnist Jukim aftur á barnaárini: - Hjalmar Hátún var lær- ari í Svínoy. Svínoyingar hildu so ógvuliga nógv av honum, og tað var ikki at undrast á, tí hann var framúr í skúlastovuni og eisini á so mongum øðrum økjum. Eg fór í skúla tann dagin, tá eg fylti seks ár, og eg minnist, at vit sum smådreingir plagdu at telja, hvussu nógv fólk búðu í bygdini. Hetta var eitt sindur fyri kríggið, og vit plagdu at koma upp í 237 og 238. Skulabørnini vóru onkuntíð 44 í talið, og eg haldi, at úti á Kirkju vóru tey umleið so nógv, sum tey vóru í Svínoy, so tað kann ikki sigast annað, enn at tað er nógv broytt. — Fólkatalið tók ikki at minka rættuliga fyrrenn væl Tey eru mong, sum kenna mannin, og tey flestu munnu komast við hann. Jukim er svinoving ur, og tey, sum ikki Vila tað frammanundan, verða skjótt greið yvir tað, tá tey hoyra hann taka orðið eitt nú í Ebenezer, har hann hevur havt sína dagligu gongd, síðani hann kom til Havnar eftir kríggið. Onkur fluttu millum kríggini, men lívs- mynstrið við skipsmonnum, sum vóru heima um vetrar- nar, helt sær leingi, og tað var ikki fyrrenn tað broytt ist, at fólkatalið av álvara tók at minka. Tað var avmarkað, hvussu nógvir menn fingu kjans at sigla niður við fiski undir krígnum. Nógv fólk var heima, og tí var nógvur út- róður. Roynt varð at betra um umstødurnar hjá teim um, sum róðu út, og svín oyingar vóru millum teirra, sum bygdu sær íshús, sum tað varð kallað. Har goymdu teir agnið, og so avreiddu teir inni í Sundi, sum teir siga. Eitt skifti varð fiskurin seldur til S. P. Pet- ersen í Fuglafirði. I 1944 varð mær litið til at umsita íshúsið. Tá teir ætlaðu sær til útróðrar, so sendu teir boð eftir mær at flýggja teimum agn, og tað kundi vera allar tíðir á deg- num. Teir flestu, sum tá róðu út, eru nú farnir, men eg minnist teir við tøkk og virðing, og tú kanst ætla, at eg royndi at leggja meg eftir tí, sum teir tosaðu m.a. um veður, vind, streym og fisk iskap. Førningurin Jukim Olsen er yngstur av I morgin røkkur Jukim Olsen dustsins år. Hann hevur mangan verið hollur í ráðum og leiðbeiningum Mynd: Jens Kristian Vang fýra synum hjá Jógvani á Geilini og Elsebeth Malenu, sum var ættað frá uppi á Húsi. Olivur, sum var nummar tvey í rødini, býr í Klaksvík. Esbern var næst yngstur. Hann búði í barn dómsheiminum í Svínoy. men nú eru longu nógv ár síðani hann doyði. Petur ella Pedda, sum doyði fyri ein- um ári síðani, var elstur Hann var brekaður, og Juk im hevur so ofta tikið til, hvussu góður og umhugsin Pedda var fyri lítla beiggja- num: Tað vóru sjey ár millum okkum báðar. Pedda gekk í skúla inntil hann var tólv ára gamal. Tá hann var farin úr skúlanum hevði hann meg við sær norður í gerði og aðra staðni, har hann fór. og eg haldi. at tað millum ann- að var fyri at tey skuldu hava betri tak á, hvar eg var, at foreldrini sendu meg í skúla, longu tá eg var seks ára gamal Svínoyingar vita at siga frá, at bæði Jógvan og Els ebeth Malena á Geilini vóru fróðarfólk, og tað er sjón Mynd: Jens Kristian Vang fyri søgn, at Jukim hevur lagt sær væl i geyma. Hann tykist hava vitan um og inn lit í familju. jørð og land búna, skip, bátar og fisk skap. skúla. kirkju og sam komu, skaldskap og soleiðis kundi vit hildið á Tá vit spyrja. hvar hann hevur lært um stadarnøvnini í Svínoy. so hevur tað eisini sina søgu Eg minnist væl menn, sum vóru føddir tidliga í seinnapartinum av fyrru øldini, og hvat teir tosaðu um, t. d. í sambandi við fjall og útróður. Mammubeiggi mín, Heini Justinussen ella Heini uppi í Húsi, hevði sera gott innlit í nógv við urskifti, hann var góður frá- søgumaður, og hann hevði serligan áhuga fyri staðar- nøvnum Hetta sigur Jukim Olsen, sum hjå mongum må kenn ast sum imyndin av Svinoy og svinoyingum. I morgin røkkur hann dustsins år Hann hevur mangan verið hollur í ráðum og leiðbein- ingum. Vit heilsa honum og 1-1 ynskja hjartaliga tillukku Hvar tú finnur okkum? „..allastaðni FJ STRANDFARASKIP