mikudagur 24. november 1999síða 7

Nr. 224 - 24. november 1999 tíðindablaðið — Vit arbeiða ikki saman við samgonguni Formaður Javnaðarfloksins vísir aftur skuldsetingunum frá formanni Sambandsfloksins um, at Javnaðarflokkurin er farin í part við samgonguni í fullveldismálinum JOHN JOHANNESSEN — Sambandsflokkurin og Tjóðveldisflokkurin royna báðir í hvor sínum leiri at skapa iva um, hvar Javnað- arflokkurin stendur í ríkis- rættarliga spurninginum. Hetta sigur Jóannes Eid- esgaard, formaður Javnað- arfloksins, í viðmerking til útsagnirnar hjá ávíkavist Edmundi Joensen og Høgna Hoydal í Sosialinum leygar- dagin. Edmund Joensen segði seg hava fingið prógv fyri, at Javnaðarflokkurin er far- in í part við samgonguni í fullveldismálinum, tá hann ikki atkvøddi fyri uppskoti Sambandsfloksins um veg- leiðandi folkaatkvødu und- an samrådingunum um rik- isrættarligu stødu Føroya. Høgni Hoydal fegnaðist í sama blad um, at Edmund Joensen helt Javnaðarflokk- in vera farnan i part við samgonguni, men vildi ikki svara spurninginum, um samband hevur verið mill- um samgonguna og Javnað- arflokkin í seinastuni í sam- bandi við, at tað í løtuni verður arbeitt við at gera samráðingaruppleggið, ið skal liggja sum grundarlag undir samráðingunum við donsku stjórnina. Taktikkur — Tá Høgni Hoydal ikki vil siga, um samband hevur verið millum samgonuna og Javnaðarflokkin meðan ar- beitt hevur verið við sam- ráðingarupplegginum, so kann eg siga tað. Tað hevur als einki samband verið. Jóannes Eidesgaard held- ur tað vera tvær orsøkir til, at Høgni Hoydal ikki vil siga, um samgongan hevur havt samband við Javnað- arflokkin ella ikki. Antin er orsøkin tann, at løgmaður hevur tikið málið í sínar eg- nu hendur, og Høgni Hoy- dal tískil ikki í løtuni veit, hvat fram er farið, ella royn- ir Høgni Hoydal at skapa gåtuyføri um målid. — Líkamikið hvat av hes- um er orsøkin, so er orsøkin taktisk, og endamálið er at skapa iva um, hvar Javnað- arflokkurin í veruleikanum stendur í fullveldismálin- um. — Men okkara stóða er greið, og tað hava vit meld- að út fleiri ferðir. Vit taka undir vid føroyskum sjálv- ræði, men tað skal vera inn- an fyri ríkisfelagsskapin, slær formaður Javnaðar- floksins fast. Folkaatkvødan åbyrgdarleys Jóannes Eidesgaard heldur ikki, at uppskotið frá Sam- bandsflokkinum um veg- leiðandi følkaatkvødu und- an samrådingunum við donsku stjórnina, var nakað skilagott uppskot. Hann vís- ir á, at fólk má hava nakað ítókiligt at taka støðu til, áðrenn tey skulu taka støðu til nakað, og tí heldur hann, at tað hevði verið ábyrgd- arleyst, um fólk skuldu tikið stóðu við eina fólkaatkvøðu nú. Eftir hansara tykki er nevniliga einki at taka stóðu til, fyrr enn samráðingar hava verið við donsku stjór- nina. Formaður Javnaðarfloks- ins vísir í sama viðfangi á, at landsstýrið sambært stýrisskipanarlógini hevur heimildir at samráðast við donsku stjórnina um ríkis- rættarligu stóðu Føroya. Somuleiðis hevur landsstýr- ið fingið hesa heimild frá frá løgtinginum. — Eg haldi, at vit eiga at virða tær heimildir, ið landsstýrið hevur. Tí eiga vit ikki at taka stóðu við eina folkaatkvødu nú. Vit eiga at lata landsstýrið fara til Danmarkar at samráðast um ríkisrættarligu støðuna, og síðani eigur fólkið at taka stóðu til samráðingar- úrslitið. Men til ber hjá andstødu- flokkunum at hava åvirkan å, hvat landsstyrid fer til Danmarkar at samráðast við stjórnina um, og verður hetta gjørt i næstum, tå løg- maður ætlar sær at tosa við flokkarnar og royna, um hann ikki klárar at fáa í lag eina breiða politiksa semju um samráðingaruppleggið. Taka fegin móti fundarboðum Hóast Jóannes Eidesgaard í dag vísir aftur, at Javnaðar- flokkurin hevur havt sam- band við samgonguna með- an arbeitt hevur verið við samráðingarupplegginum, merkir hetta ikki, at Javn- aðarflokkurin ikki fer á fund við samgonguna um full- veldismálið, um hetta stend- ur honum í boði. — Fáa vit fundarboð frá samgonguni um at koma at viðgera samráðingarupp- leggið, taka vit fegin ímóti. Men viðmerkjast skal bein- an vegin, at vit eisini fegin Jóannes Eidesgaard vísir aftur, at Javnaðarflokkurin hevur samráðst við samgonguna um samráðingarupp- leggið um broytingar í ríkisrættarligu stóðuni taka ímóti fundarboðum frá Sambandsflokkinum, sigur formaður floksins. Jóannes Eidesgaard held- ur ikki, at møguleikin fyri breiðari semju er stórri nú, enn hann var beint eftir aðalorðaskiftið um Hvítu- bók. Hann heldur, at rákið hvørki hevur førkad seg nærri einari semju ella long- ur burtur frá einari semju. Tískil stendur møguleikin fyri einari breiðari semju enn opin. Men skal semjan fáast í lag, so má onkur av pørtunum førka seg. heldur hann. Spurningurin er tískil, um Javnaðarflokkurin vil nærka seg ætlanum samgongunn- ar, men svarið frá Jóannesi Eidesgaard er, at Javnaðar- flokkurin framvegis stedur fast vid, at Føroyar skulu verða verðandi i rikisfelags- skapi vid Danmark. Landssýrið til Seattle á stjórnarráðstevnu Komandi viku fara umboð fyri landsstýrið til Seattle á altjóða stjórnarráðstevnu, sum altjóða handilsfelagsskapuin, World Trade Organisation, skipar fyri JOHN JOHANNESSEN — Rådstevnan er av stórum týdningi fyri foóroyskt vinnuliv, og tað er tí sera umráðandi, at landsstýrið verður við á hesari ráð- stevnu. Hetta sigur formaðurin í uttanlandsnevndini, Hergeir Nielsen, í tíðindaskrivi í sambandi við, at umboð fyri landsstýrið í komandi viku fara til Seattle á altjóða stjórnarráðsteynu hjá WTO. Formaðurin í uttanlands- nevndini vísir í tíðinda- skrivinum á, at altjóða handilssamskiftið økist alt meiri, og rákið gongur móti meiri fríhandli. Hann stað- festir, at Føroyar eru ein partur av heimshandlinum, og at fjarstøda okkara ikki longur er nøkur fording fyri samskifti vid onnur lond. Men Hergeir Nielsen visir samstundis å, at tad er um- rådandi hjå Føroyum at gera sær greitt, at neydugt er vid fyrireikingum og tillaging- um til broyttu umstødurnar, skulu vit standa okkum í kappingini við umheimin. Tí heldur hann tað vera sera áhugavert at fylgja við í, hvat Føroyar kunnu fáa burturúr WTO fundinum í Seattle. Fríhandilsavtalan ógreið Ein av ráðgevunum hjá WTO í Geneve, Maria del Carmen Pont-Viera, kunn- aði uttanlandsnevndina, tá hon var í Geneve í septemb- er, um ymsar bilateralar frí- handilsavtalur, og greiddi hon millum annað frá, at hon arbeiddi í einari deild hjá WTO, sum hevði kann- að 70 av teimum 120 regio- nalu fríhandilsavtalunum. Hergeir Nielsen sigur, at hon greiddi frå, at føroyska frihandilsavtalan var komin undir WTO kanning, og tad, sum serligur dentur varð lagdur á, tá slíkar avtalur vórðu kannaðar, var at kanna avtaluna sum heild. Kannast skuldi, um áseting- arnar í henni vóru greiðar og klárar, og kannast skuldi somuleiðis, hvussu avtalan virkaði. Var talan ikki um eina veruliga fríhandilsavtalu, áttu handilsforðingarnar í slíkum avtalum at fáast av vegnum. Men givist varð at kanna føroysku avtaluna, tí hon var so ógreið á fiski- vinnugkinum. Og í hesum sambandi varð sipað til toll, loft, kvotur og referensu- prísir. — Vit vita, at tollur er ikki einasta hóttan ella forðing fyri útflutningi okkara til ES, og at tydningurin av tolli sum handilsfording fer at minka vid liberaliser- ingini i heimsghandilinum, sigur Hergeir Nielsen og visir å, at hildid verdur, at liberaliseringin av heims- handlinum hevur positiva åvirkan á heimsbúskapin, og royna flestu lond tí at vera við til sjålvar ráðstevn- urnar, har sjónarmið verða førd fram og avgerðir tikn- ar. Heilsufrødiligir eftirbåtar Formaðurin i uttanlands- nevndini visir å, at å fleiri økjum, sum eisini hava al- stóran tydning fyri handilin, eru vit tridjaland. Hann vísir í hesum sambandi á, at vit ikki eru við í altjóða avtal- um um heilsufrødilig vidur- skifti, og ti eru tad ES og onnur lond, sum áseta heilsufrødiligu treytirnar. Somuleids visir hann å, at roknað verður við, at ålvars- ; Komandi viku skal landsstýrið til Seattle á ráðstevnu hjá altjóða handilsfelagsskapinum WTO ligar forðingar verða lagdar mótvegis triðjalondum, ið ikki halda heilsufrødiliga eftirlitið, har felags góðkendar skipanir og mannagongdir verða tryggj- aðar í einum integreraðum samskifti. Fiskivinna viðgerast Formaðurin í uttanlands- nevndini sigur, at nevndin er kunnað um, at feiri upp- skot um fiskivinnu fara at verða viðgjørd á rådstevn- uni í Seattle. Hann sigur, at eitt uppskot er úr Noregi um betri marknaðaratgongd fyri fiski og fiskavørum, eitt er úr Íslandi um ymisk stud- ningsviðurskifti til fiski- vinnuna, og líknandi upp- skot eru úr Íslandi, Japan, Australia, NEW Zealandi, Noregi, Peru, Filipinunum og USA. — Uttanlandsnevndin fekk at vita, at Island var upp- runin til hesi uppskot, og fekk sidani onnur lond vid, verður sagt i tidindaskrivi- num.