leygardagur 27. november 1999síða 22

? Nr. 227 — 27. november 1999 hann våttar, at fara teir út um seks fjórðingar, er sjóverjan eftir teim- um beinanvegin og fær teir inn um aftur. Fall við Múrinum - Eg lá undir, tá Berlinmúrurin fall, sigur tann 35 ára gamli fyrr- verandi fiskimaðurin, Rafael Soa- res, sum vit hava avtalað eina samrøðu við. Hann roynir í dag at skaffa sær nakrar dollarar við at koyra taxa við fremmandum ferðafólki í ein- um gomlum russarabili, hvors uppruni er ringur at staðfesta. Men vit koma tó til, at tað er ein umleið 30 ára gamal Moskowittur. - Tað er ikki altíð, at løgreglan veit av, hvat eg takist við, sigur hann og yppir øksl. Ein greið ábending um, at helst verður íkki alt uppgivið, sum hann <vinnur<. - Men hvat skal ein gera? spyr hann. Eg havi eisini familju at forsyrgja. Vit koyra heim til hansara. Hann býr við konu og eini trý ára gaml- ari dóttur í norðara parti av Havana. Í somu húsum býr eisini mamma hansara, umframt bæði systrar og bróður. Rafael sigur frá, at hann var fiskimaður til einaferð miðskeiðis Bensindunkurin hjá Rafael. Amerikanarabilarnir hava sína egnu søgu. i nitiårunum. Tá var hann koyrdur í land, og skipið, hann var við, varð lagt. Tað var, meðan hann fiskaði og vann pening, at ráð vóru til at keypa sær bil. Beinleiðis orsøkin til, at hann var koyrdur av, var, at eingir fiski- veiðisáttmálar vóru, greiðir hann frá. Londini, kubanar samstarvaðu við, vóru stutt og greitt ikki til meira. Rafael hevur annars verið við trolarum, síðan hann var heilt ungur. Hann hevur roynt nógv í kanadiskum sjógvi, sigur hann. Við stórum verksmiðutrolarum, sum umskipaðu á New Found- landsbankunum og Flemish Cap í stóru móðurskipini, sum komu við útgerð til teirra. Túrarnir vardu vanliga einar níggju mánaðar, men eitt ár var heldur ikki óvanligt at vera umborð. Hinvegin varð ein heimsendur, tá ein hevði verið tólv mánaðar umborð. Longri slapp ein heilt einfalt ikki at vera við úti í eitt, sigur Rafael. - Men vit høvdu tað hóast alt betri enn arbeiðsmaðurin á landi, so vit hildu út, sigur Rafael. Og hann helt ikki, at tað gjørdi so nógv, um veðrið var heldur buldr- asligari á Flemish Cap, enn tað var á Kuba. Jú, hann hevði eisini sæd før- oyingar har uppi, visti hann at siga frá. Stór og fín skip, mintist hann. Framvegis lækkandi Hóast eitt nú føroyingar hava merkt eina ávísa framgongd í fiski- skapinum, síðan hann var upp á tað ringasta í níti árunum, hevur ongin bati verið hjá kubanarum, letur Rafael at. Tað merktiskt sjálvandi allar- mest fyrst í níti árunum, men minkingin hevur staðið við alla tíðina. Til dómis eiga kubanar bara 5.000 tons í kanadiskum sjógvi í ár, og tað klára eini trý-fýra skip saktans at fiska, sigur hann. Og flotin? Ja, sumt er til um- vælingar. Sumt er leigað út til útlendsk reiðarí. Meðan ein stórur partur liggur svínabundin í yms- um kubanskum havnum. Teir, sum eru komnir frægast burtur úr tí, eru teir, sum hava leigað skipini út til útlendsk reið- arí. - Og tað merkir vanliga til spani- ólar, sigur Rafael. Spaniólar leiga skipini við manning at fiska spanskar kvotur. Hví teir gera so, veit Rafael ikki rættiliga at siga okkum. Men grundin man helst vera tann, gitir hann, at kubanska arbeiðsmegin er so bílig. - Men skipini eru gomul. Mið- alaldurin liggur um eini 25 år, heldur hann. Og okkara maður nikkar og heldur, at tað er gamalt. Hann sig- ur tó einki um, hvør miðalaldurin á føroyska flotanum er Friðaligt fólkaslag Hóast livilíkindini á Kuba eru sera vånalig, roknar kona Rafaels, Juana, ikki við nakrari nýeggjari Ég lá undir, tá Berlinmúrurin fall, sigur tann 23 eru »Fidelistar«, siga tey á Kuba. Gott hugflog Hugflognum bilar einki, tá tað ræður um at fáa gamlar maskinur at rigga, bilar at koyra, ella okkurt annað tekniskt undur at snurra. Kuba er kent úti í heimi fyri allar teir gomlu amerikansku bil- arnar, sum koyra her. Hetta eru bilar, sum stóðu eftir, tá amerik- anarar flýddu yvir háls og herðar undan kollveltingini í 1959. Og teir koyra enn, hóast teir larma og dálka illa. Og hóast veteranbil- fanatikarar sum ungi blaðstjórin á Sosialinum og Mortan á Argjum ivaleyst høvdu verið sum smá- dreingir undir jólatrænum, um teir sluppu fram at rúgvuni her, er íkki vist, at fútin hevði givið einum einasta teirra nummarplátur Tá vit eru á veg út aftur í bilin hjá Rafael fer ein maður framvið Á eini vanligari, gamlari traðki- súkklu, sum hann hevur riggað ein gamlan seymismaskinumotor uppá. Og so fer hann so vælnøgd ur trallandi sín veg Og at neyð lærir nakna kvinnu at spinna, er vinur okkara, Rafael. eisini eitt talandi dómi um Tá vit koma út aftur til bilin, og hann skal koyra okkum aftur á hotellið, er bensinpumpan gingin fyri. Nú er tað ikki soleiðis. at tú bara fert yvir til Derek Brockie og keypir eina nýggja pumpu. Nei, her skal hugflog til. Og Rafael varð ikki føddur í gjár, so hann visti, hvussu tað skuldi ornast Hann fylti bensin í eina stóra sodavatnsfløsku. Gjørdi eitt lítið hol í proppin og stakk eina klæna gummislangu niduri. Bant ein snørisstubba um fløskuhålsin og eitt pappirsklip i, sum hann so krøkti í fóðringina undir takinum innanvert forrutin høgrumegin 35 ára gamli fyrrverandi fiskimadurin, Rafáel Soares kollvelting. Tað heldur hon ikki fer at nytta eitt einasta petti. Tað fer bara at forkoma tí sindrinum, tey nú hava, heldur hon, og so tekur tað nógv ár at byggja upp aftur á verandi stóði. Men hon ivast ikki í, at åbøtur eru tiltrongdar. Og tær mugu koma, líka mikið hvussu nógv leiðararnir so royna at billa fólki inn, at tey hava tað gott. Men hon er samstundis greið yvir, at tað fer at taka tíð. Hon er ikki fyri at gera sum russar hava gjørt. Høvdu teir hildið seg til Gorbatjov, hevði kanska verið bet- ur vorðið, heldur hon. - Framburðurin hevði helst gingið nakað seint, men ivaleyst vóru russar so slopnir undan tí hurlivasanum, nú valdar har eysturi, heldurJuana. - Sjálvandi vil eg hava fleiri pengar, meira klæðir og ikki minst betri mat, sigur Juana. Og tað eru serliga hesum fólk hava brúk fyri, metir hon. Mest børn og gomul. Men tað er ongin, sum torir at hugsa um, hvat fer at henda, tá Fidel Castro eina ferð doyr. Tí- ansheldur siga tað hart, greiðir Juana frá. Fólk eru ógvuliga trúgv móti forsetanum. Ikki tí, at tey siga seg vera kommunistar. Als ikki. Tey Skrúvaði rútin eitt sindur niður og stakk slanguna út igjøgnum. Síðan lat hann motorhjálmin upp. seyg við munninum bensinið. til so mikið var komið úr, at tað rann Onkursvegna varð so slangan fest í karburatorin, og gamli russarin koyrdi aftur. Men vit bæði, tulkurin, vórðu staðiliga biðin um alla tíðina at halda eyguni væl eftir løgregluni. - Hetta er einki lív fyri meg, sigur Rafael. Eg vil sleppa til skips aftur. Tess fyrr, tess betri. Fái eg ein kjans í morgin, taki eg av bein- anvegin. Eg eri útbúgvin til at fiska, og tað dugi eg. Aja, vit koma heilskapað aftur til hús, og Rafael fær fimm doll- arar fyri samrøðuna og túrin. Og hann letur væl at. Tað er næstan líka nógv, sum konan fær um mánaðin. Hon er skrivstovukvinna í eini handilsfyritøku í Havana. Har tjenar hon umleið sjey dollarar Einar 50 danskar krónur. Eftir ynski og fyri ikki at koma keldum okkara í trupulleik- ar heima á Kuba, eru øll nøvn í greinini broytt. Blaðmaðurin kennir tó samleikan hjá persón- unum og kann vátta rættleikan í greinini.