leygardagur 27. november 1999síða 21

Nr. 227 — 27. november 1999 Fiskimaðurin er yvirstættin Stórur partur av trolaraflotanum liggur nú svinabundin. Orð og myndir: Edvard Joensen Sleppur tú sum kubanari við ein- um fiskiskipi, er framtíðin bjarg- að. So kanst tú vinna pening, sum gevur atgongd til verur, tann van- ligi kubanarin bert kann droyma sær til. So stutt og greitt lýsir tann 49 ára gamli Lazaro Gomes støðuna hjá kubanska fiskimanninum mót- vegis tí vanliga arbeiðsmanninum á landi. Og hann fær undirtøku frá Rafa- el Soares, sum var sjómaður til einaferð miðskeiðis í nitiårunum. - Fiskimenninir eru at rokna sum reinir milliónerar, heldur Rafael uppá. Lazaro Gomes sigur, at hóast endamálið hjá kommunistisku stjórnini á Kuba er, at øll skulu vera líka, er eingin ivi um, at ein ávísur stættarmunur er. Og hann ivast ikki í, hver yvir- stættin er. Tað er hansara egna stætt. Teir sum manna fiskiflotan. - Sjálvandi liggur fiskimaðurin eitt stig hægri enn onnur fólk á Tann, sum livir av at fiska á Kuba, er eina best fyri í samfelagnum. Hóast kubanska fiskivinnan, eins og sama vinna um mesta partin av heiminum, hevur kent til niðurgongd seinastu 10 árini, verða fiskimenninir roknaðir sum ríkmenn á Kuba Kuba. Ti fiskarin kann vinna so mikið av peningi, at hann fær spart upp. Tað hevur vanligi arbeiðarin ongan verðins kjans til, sigur hann. - Loyndarmålid er, greiðir Lazaro frá, at fiskimaðurin hevur havt møguleika at koma í fremm- andar havnir, har hýran verður útgoldin í dollarum. So ber til at keypa ymiskt, brúk er fyri heima, og sum ikki fæst á Kuba. Eisini eru fiskimenninir tað bet- ur tryggjaðir enn onnur, at teir hava eina minstuløn upp á 350 pesos um mánaðin. Hóast tað ein- ans er umleið 120,- danskar krón- ur, er tað eftir kubanskum viður- skiftum góð inntøka. Men ert tú heppin og fiskar væl, kann hon saktans koma upp á tað dupulta. Tí eisini í tí kommunistiska Kuba verður avroknað eftir marknað-ar- prinsippum. Og manningin fær part av tí, sum veiðan gevur. Er so lagið gott á reiðaranum, og hann hevur atgongd til dollarar, verður útgoldið í fremmandum valuta. Og tað skramblar í kass- anum. Lazaro Gomes tosar av roynd- um. Hann hevur síðan á heilt ung- Hetta er einki lív fyri meg. Ég vil sleppa til skips aftur. Tess fyrr, tess betri. Fáfeg ei "kjans í morgin, taki eg av beinanvegin. Eg eri útbúgvin til at fiska, og tað dugi eg. um árum verið sjómaður. Seinnu nógvu árini hevur hann verið maskinmeistari við ymsum trol- arum hjá stóru statsreiðaríunum. Nú er hann farin av trolararum og fer við einum havrannsóknarskipi. Sum meistari. Eisini raktir Tað rakti kubansku fiskivinnuna ógvuliga hart, at kommunistaveld- ini í Eystureuropa gingu burtur seinast í áttati- og fyrst í nítiárun- um. Knappliga var eingin av gomlu, traditiónellu samstarvsfel- øgunum eftir. Fiskiveiðiavtalur, sum vanliga vórðu gjørdar vid Sovjetsamveld- id og DDR, fingust ikki meira, ti londini vóru ikki til. Heldur ikki bar til at fiska á vanligu leiðunum fram við afrikansku strondini, sum kubanar plagdu at fáa loyvi til í sinåmillum avtalum við Sovjet, sum hevði fiskiloyvi har niðri. Serliga varð roynt við Kongo- og Angolastrendurnar, og varð tá vanliga umskipað í Las Palmas á Gran Canaria. At avtalur framvegis eru við Kanada hjálpir eitt sindur. Men heldur enn føroyingar sleppa kub- anar ikki at fiska óavmarkað í kanadiskum sjógvi. Og eisini teir merkja í ríkiligt mát avmarking- arnar á eitt nú Flemmish Cap, har teir annars hava fiskað rækjur seinnu árini. Eitt sindur av útróðri er á Kuba. Men tað er bara ein vidfåningur, heldur Lazaro Gomez. Tað er soleiðis, at gamlir, upp!- lagstir fiskimenn fáa loyvi at royna fram við landi í egnum joll- um. Soleiðis fyri at skoyta sær eitt sindur upp í pensiónina, sigur hann. Og tað, teir fáa, kunnu teir so selja á almenna fiskamarknað- inum. Men vilja teir heldur sjálvir nýta fongin, ber tað eisini til. So verða teir dógurðarnir færri at keypa. Men teir hava bert loyvi at royna innan fyri seks fjórðingar, greiðir Lazaro Gomes, maskin- meistari, frá. Um grundin er, at tað er so stutt til Florida, ella tað er tí, at bátarnir ikki eru í serliga góðum standi, vil hann íkki siga nakað um. Men