fríggjadagur 21. januar 2005síða 2

2 Nr. 14 - 19. januar 2005 Nógvir danskir velj- arar hava ikki gjørt av, hvar krossurin skal setast, og tað verða teir, sum avgera valið 8. februar FÓLKATINGSVAL Árni Joensen fartekst@mail.dk Allar veljarakanningar benda á, at stjórnin hjá Anders Fogh Rasmussen verður sitandi aftan á valið 8. februar, men tað merkir als ikki, at valið er avgjørt. Fleiri valserfrøðingar, sum Kristeligt Dagblad hevur tosað við, vísa á, at tað eru framvegis meiri enn 30 prosent av veljarunum, sum ivast í, hvar tey fara at seta krossin tann dagin, tey standa í valhølinum. – Í 1998 tóku 26 prosent av veljarunum ikki støðu fyrr enn undir valstríðnum, og á valinum í 2001 vóru tað 29 prosent, sum ikki tóku støðu fyrr enn tá, sigur Karina Pedersen, val- granskari á lærda háskúl- anum í Keypmannahavn, við Kristeligt Dagblad. Ein annar valgranskari, Lars Hovbakke Sørensen á lærda háskúlanum í Århus, sigur við blaðið, at sjálvt tað minsta mistakið hjá val- evnunum kann fáa velj- ararnar at broyta støðu, og tí bíða fleiri við at taka ta endaligu avgerðina um, hvar tey skulu seta krossin. Hans Jørgen Nielsen, lektari í statsvísindi á lærda háskúlanum í Keypmanna- havn, heldur, at valstríðið hjá flokkunum hevur ein- ans til endamáls at ávirka tey seinastu 30 prosentini, sum framvegis ivast í, hvønn tey skulu velja. Tær nýggjastu veljara- kanningarnar geva fram- vegis stjórnarsamgonguni greiðan meiriluta í Fólka- tinginum. Sambært Gallup fáa Vinstri, Tey Konserva- tivu og Danski Fólkaflokk- urin 93 tinglimir, ein kann- ing hjá Cartinets gevur teimum 95 tinglimir, og sambært Vilstrup fáa teir tríggir flokkarnir heili 97 umboð. Kanningarnar geva Vinstra ímillum 58 og 60 tingsessir og Sosialdemo- kratunum ímillum 47 og 52. Seinast fekk Vinstri 56 fólkatingsumboð og Sosial- demokratarnir 52. Myndirnar, sum rúmdarfarið "Huygens" tók av Titan, vísa, at har er einki lív RÚMDIN Árni Joensen fartekst@mail.dk Í tveir tímar megnaði "Huy- gens" at taka myndir og at senda tær niður á Jørðina. So slóknaði rúmdarfarið. Enn hava granskararnir bara kannað ein part av myndunum, sum eftir øll- um at døma vísa, hvussu tað kann hava sæð út á Jørðini fyri umleið fýra milliardum árum síðani. Á myndunum sæst, at ein ella onnur væta hevur runnið í áum á mánanum, men hetta kann ikki hav verið vatn, tí tað frystir 179 stig á Titan. Men tað sigur eisini, at har er heldur einki lív - í hvussu er ikki omaná, sigur norski granskarin Bo Andersen við Aftenposten. Titan hevur atmosferu eins og Jørðin, og gransk- ararnir kanna nú ljóðupp- tøkur, sum "Huygens" gjørdi á veg niður ígjøg- num atmosferuna. Bo Andersen sigur, at suðið frá rúmdarfarinum hoyrist væl á upptøkunum, og tær vísa eisini, at tað var eitt lot, tá farið setti seg, sigur hann. Sleppa ikki at stevna Ein dómstólur í New York hevur gjørt av, at avvarðandi hjá nøkrum teirra, sum doyðu í atsóknini 11. september í 2001, sleppa ikki at leggja sak ímóti saudi- arabisku myndugleikun- um. Tey, sum ætlaðu at legja málið fyri dóms- valdið, vilja vera við, at yvirgangsfelagskapurin al-Qaeda hevur fingið pengar og annan stuðul frá saudiarabisku stjórn- ini. Ætlanin var at stevna saudiarabiska verjumálaráðharanum og saudiarabiska sendi- harranum í London, men New York District Court sigur í sínari nið- urstøðu, at ráðharrin og sendiharrin eru vardir av órini í hesum førinum. Sambært sakførara- num Justin Gren høvdu fleiri avvarðandi ætlanir um at reisa tilsvarandi sakarmál ímóti saudi- arabiskum leiðarum og diplomatum, men tað verður helst av ongum, nú rætturin í New York hevur víst tí fyrsta mál- inum frá sær, sigur hann við tíðindastovuna AP. Mintust vanlukku Mikudagin var eitt ár liðið, síðani farmaskipið norska "Rocknes" holvdist í Vatnestraumen nærhendis Bergen, og í tí sambandi varð skipað fyri minningarhaldi á staðnum. Skipað varð soleiðis fyri, at tvey skip hjá norsku sjóverjuni, "Andenes" og "Åle- sund", sigldu á staðið, har "Rocknes" holvdist. Nakrir av teimum, sum sluppu livandi frá van- lukkuni, vóru umborð á umborð á øðrum skipin- um saman við avvarð- andi hjá teimum, sum doyðu, bjargingarfólki og almennum umboð- um, og tey fingu høvi at tveita blómur og kransar á sjógvin. Eftir at nøkur kirkjuumboð høvdu sagt nøkur orð, bleiv ringt tríggjar ferðir við skips- klokkuni. "Rocknes" holvdist klokkan hálvgum fimm seinnapartin tann 19. januar í fjør. Vanlukkan kravdi 18 mannalív. Fleiri gloymdar kreppur Felagsskapurin Læknar Uttan Landamark fegn- ast um tann stóra stuðul- in til tey flóðalduraktu londini í Suðurasia, men sigur seg samstundis harmast um, at altjóða samfelagið hevur so lætt við at gloyma aðrar kreppur. Eitt nú vísir felags- skapurin á tær óloystu kreppurnar í Uganda, Kolombia, Kekenia, Dominikanska Lýðveld- inum, Somalia og aðra- staðni. Sagt verður, at líðingarnar í hesum kreppuraktu økjunum eru øðiligar, men at lítið verður gjørt fyri at loysa tær. Í hesum sambandi finst felagsskapurin at USA, tí teir ameri- konsku fjølmiðlarnir gera so lítið burtur úr hesum kreppunum. Læknar Uttan Landa- mark siga í einari nýggj- ari frágreiðing, at al- tjóða fjølmiðlarnir gera lítið burturúr, at fólk í Etiopia líða undir støð- ugum hungri, og at myndugleikarnir í Bu- rundi skilja tey fátæk- astu burturúr, soleiðis at tey fáa ikki atgongd til tað almenna heilsu- verkið. Vil hava meiri burturúr Líka síðani norðmenn fóru at vinna olju upp úr undirgrundini, hava oljufeløgini lagt seg eftir at menna útgerðina, so tey kunnu fáa sum mest úr hvørjum brunni, men nú krevur oljumálaráðið, at tey skulu fáa uppaftur meiri burturúr. Oljufeløgini halda, at sum er verða umleið 50 prosent av oljuni tikin upp úr brunnunum, men Thorhild Widvey, olju- málaráðharri, boðaði fyrradagin frá, at hon vil hava uppaftur meiri. Hon hevur tí biðið olju- málaráðið kanna, um myndugleikarnir skulu seta feløgunum størri krøv, skrivar Bergens Tidende,. sum veit at siga, at á 30 leiðum hava feløgini longu gjørt av at royna at fáa meiri burtur úr hvørjum brunni. Roknað verður við, at íløgurnar á norska land- grunninum verða einar 90 milliardir norskar krónur í ár. Ætlanin er at bora ímillum 30 og 40 nýggjar brunnar, og tað er tvær ferðir meiri enn í fjør. UTTAN ÚR HEIMI Triði hvør veljari hevur ikki tikið støðu Einki lív á Titan Landslagið á Titan líkist landslagnum ymsastaðni á Jørðini, men har er einki lív Mynd: Reuters Lesið Sosialin - so eru tit við