leygardagur 13. november 1999síða 5

Nr. 217 - 13. november 1999 tíðindablaðið Eimskip og skotar b JAN MULLER Ætlanin hjá Eimskip og trimum útlendskum fyritøk um at fara undir kombiner aða sigling við farmi og ferðafólki millum Skotland, Føroyar og Island fer neyv an av bakkastokki fyrr enn får 2001. Tidindi hava ann- ars gingið um, at Eimskip og onnur feløg høvdu i kvittanum at fara undir nyggju siglingina longu i næsta år. Stjórin á Eimskip. Svavar Ottosson sigur við Sosialin, at ætlanin fram- vegis er á tekniborðinum, sum hann málber seg, men talan er ikki um at keypa nýtt skip. Tað snýr seg um at leiga eitt hóskandi skip at sigla við ferðafólki og farmi alt árið millum For- oyar og Ísland og so meg- inlandið, her fyrst og fremst Skotland. Sosialurin skilur, at til- samans fýra fyritøkur eru við í ætlanini. Umframt Eimskip eru nøkur feløg í Skotlandi sinnað at verða við í verkætlanini. Upp- runaliga kemur hugskotið til nýggju farleiðina eisini úr Skotlandi og er tað eftir- hondini eini tvey ára gam- alt. Tað er ynskið um at fáa fast sjóvegis samband mill um Skotland og Ísland, sum fyrst og fremst er grund- arlagið undir ætlanini. Seinni eru so Føroyar eisini komnar inn í myndina. Talan er um at fáa fleiri ferðafólk til Ísland og eisini hinvegin. Stjórin á Eimskip, Svavar Ottosson sigur, at fer tað framhaldandi at ganga væl við búskapinum í Eu- ropa, so skuldi verið pláss fyri tveimum ferðamanna- skipum í Norðuratlantshavi. Tað er greitt, at síðani Smyr- il gavst at sigla til Skotlands hevur verið ein tørvur á sjó- vegis flutningi millum Skot- land og so Føroyar og Ísland. Tað er m.a. henda tørvin, sum Eimskip og å- hugaðu feløgini í Skotlandi vilja nøkta. Hjá Eimskip verður ann- ars arbeitt miðvíst við at gera seg út til komandi olju- leiting. Fyritøkan hevur sett Tvey umboð fyn Eimskip, sum vóru við á oljumessuni iAberdeen fleiri starvsfólk til at arbeiða við oljuspurninginum og luttók Eimskip á stóru al- tjóða oljumessuni í Aber- deen herfyr. Hjá Eimskip síggja tey møguleika fyri at fáa nakað av arbeiði, tå rør og annað tilfar skal flytast til Føroya í sambandi við boring eftir olju á landgrunninum. Í hes- um sambandi hevur Eim- skip havt fleiri fyrispurn- ingar hjá ymsum myndug- 140 mio hava diabetes Tað em fleiri enn 140 milliónir fólk í heiminum sum hava diabetes. Roknað werdur vid, at hetta tal økist til 300 milliónir um ár 2025 Diabetes i Føroyum er eins og i hinum nordanlondum, okt lutfalsliga við vælferð- ini. Jú betur vit hava tað, tvs. jú minni vit gera av kroppsligum arbeiði og jú feitari mat vit eta, jú stórri gerst vandin fyri at vit fáa diabetes. Undir seinna heimsbardaga vóru at kalla eingir nýggir tilburðir dia- betes, men síðan tá hevur talið verið økjandi. Serliga tey seinastu 10 árini er títt leikin av typu 2. (aldurs- diabetes) nógv øktur. Mett verður, at uml. 10% av fólki yvir 40 ár hava lyndið til at fáa diabetes, og at uml. 20% av øllum yvir 65 ár hava sjúkuna. Tað er skiftandi land frá landi, og eru vit helst á sama stødi hesum viðvíkjandi sum Danmark. Í Norra og Sveríki eru heldur fleiri diabetikarar, meðan tølini í Finnlandi eru væl hægri. Insulinid kom til Føroya longu i 1923. Hetta var áðr- enn nakar sjúkrakassi var komin, so diabetikarar noyddust sjálvir at gjalda, - og tað var dýrt. Ein ampull kostaði tá uml. 7 kr. og hetta var bert nokk til uml. eina viku. Tað eru tíverri dømir um, at einstakir diabetikarar kendu seg noyddar til at spara uppá tað dýra insu- linið, og hevði hetta sjálv- sagt óhugnaligar fylgir. Stødan í dag er ein heilt onnur. Allir diabetikarar fáa ókeypis insulin og tey hjálp- artól sum krevjast. Nevnast kunnu t.d. insulinpennurin vid einari mikrofinari nål, sum ger sproytingina til eitt spæl, og blóðsukurmátarin, sum kann hjálpa diabetik- arum at avgera hvussu stóra nøgd einum nýtist av insu- lini fyri at blóðsukrið skal vera so støðugt sum gjør- ligt. Hesi tól, og tann vitan sum diabetikarar í dag ráða yvir, hevur tey seinastu árini verið við til at gjørt diabetesviðgerðina so góða, at tær vanligu fylgdarsjúkurnar eru týðu- liga minkaðar, samstundis sum livivirdini er vaksin. Ein kann tí av réttum siga, at tann peningur samfelagið nýtir til diabetesviðgerð verður vunnin aftur mangar ferðir. Fylgdarsjúkur = (kom- plikatónir) hava dagar verið í kjalavørrinum á Diabetes. Talan er td. um eygnasjúkur við vánaligari sjón, nýrasjúkur, hjarta og æðrasjúkur, nervabruna í beinum við amputiónum og impotens v.m. Kanningar í dag vísa, at diabetikarar sum hava eitt støðugt blóðsukur kunnu minka um vandan fyri fylgdarsjúkur í heilt stóran mun. Eisini hjá teimum sum longu hava merkt fylgdarsjúkurnar vísa kanningarnar, at støðugt blóðsukur, har langtíðarroyndin »HbAlc« er 7-8 gevur sera gott úrslit. Diabetesfelag Føroya varð stovnað í 1986, hevur 350 límir. Felagið skipar fyri fundum um diabetes, stuðlar diabetikarum o.9. við at økja um kunnleikan um sjúkuna bæði við fund- um um diabetes, stuðlar diabetikarum o.ø. við at økja um kunnleikan um sjúkuna bæði við fundum og lesitilfari. Umframt tað sum felagið hevur givið út á føroyskum, so fáa allir limir tað danska blaðið Fyri at vita um tú hevur diabetes so få November /4 WORLD DIABETES DAY reaching millions of people arvund the merið »Diabetes«. Felagid hevur bústað i MBF-húsinum við Íslandsvegin 1Oc í Tórs- havn. Formaður felagsins er Steinbjørn í Lambanum í Fuglafirði tlf. 444478 Eini 1100 fólk í Fóroyum. sum hava diabetes, og sum vit kalla diabetikarar. I Dan- mark eru uml. 100.000. I Noreg er talid 130.000 og har fåa millum 180 og 200 børn undir 14 år staðfest diabetes hvørt einasta år. Tað eru 2 sløg av dia- betes. Insulinkrevjandi sum vit nevna typu 1 og aldur- diabetes, sum verður nevnt typa 2. Tey sum fáa typu I eru tey sum ikki framleiða insulin, meðan tey sum hava typu 2 aloftast eru komin upp í árini, hava nokk av insulini, men tað er ikki gott nokk. Hesi skulu hava serligan kost, skulu mo- tionera og møguliga hava heilivág. Fundur fyri børn við dia- betes sunnudagin 14. nov. »Diabetes World Days, verður temadagur fyri børn við diabetes. Tiltakið fer fram í MBF-húsinum í Havn, og fara ætlandi um- leið 40 børn og vaksin at luttaka. Nevndin leikum um at leiga pláss til at leggja borirør ol. á. Eitt nú hava teir spurt seg fyri á Sundi og í Havn Sosialurin skilur, at okk- urt skjótt fer at henda í spurninginum um bygging Á hotelli í 1 viku: yri hvønn | liv 2 fólkum p av nýggjum skrivstovu- bygningi. Eimskip ætlar at byggja nýggjan bygning yvir við Strond, men málið er ikki endaliga avgreitt frá býráðnum 2, Park Hotel 23.350,-