hósdagur 2. desember 1999síða 2

Aby n/aðstjór: Marknaðardeild: Jan Muller | Jonhard Hammer re | Dagbjørt S. Hansen Eirikur Lindenskov Åki Bertholdsen. internet: www.sosialurin.fo Turid Kjølbro Útbjóðingin av landgrunninum Oddagrein Í dag verður eitt søguligt orðaskifti á Foroya Log- tingi. Tingmenn skulu taka stoðu til eina útbjóðing av foroyska landgrunninum til oljuleiting. Eitt sera spennandi men so sanniliga eisini álvarsligt mál. Nettup tí at hetta er fyrsta málið av sínum slag er tað umráðandi, at tingmenn bera seg skilagott at og viðgera málið í tí álvara, sum tað hevur uppi- borið. Tá hugsað verður um, hvussu stórt og gott forarbeiði er gjørt av okkara oljumyndugleikum í samstarvi við útlendskar ráðgevar, so er greitt, at politikararnir hava eina lutvíst lætta uppgávu. Hinvegin er greitt, at nettup tí at hetta er fyrsta mal av sínum slag, kunnu vit rokna við einum rættiliga prinsipiellum orðaskifti, har eisini spurn- ingurin um landspartamenning og útjaðarapolitikk kemur inn í myndina. Málið snýr seg um at vita, um olja og gass er í undirgrundini. Og er svarið jattandi, hvussu skulu hesi ríkidomi fáast upp á skilabesta hátt, so tey hava minst møgulig negativ arin á umhvorvið og samfelagið, og hvussu tryggja vit okkum, at býtið av ríkidominum verður so rættvist sum gjørligt ella sum tað verður sagt á oljumáli - „a win to win situation“, tvs. at bæði eigarin og íleggjarin fáa nakað burtur úr. Her er tað so uppgávan hjá okkara embætisfólki og polit- ikarum at finna ta rottu javnvágina, soleiðis at vit tryggja foroyska samfelagnum sín rætt til inntokur og arbeiði, samtíðis sum vit gera tað áhugavert fyri teir, sum skulu gera iløgurnar. Afturvendandi Spurningurin hevur eisini verið, hvorjar treytir før- oyingar fóru at seta oljufelogunum, sum vilja gera ogur her. Nú er hetta so meira ella minni greitt, g tað sýnist ikki sum, at oljufelogini lata seg ræða av treytunum, hóast tær eru harðari enn tær í Bretlandi. Sum heild má sigast, at uppskotið til Komandi útbjóðing verður væl móttikið av umheim- num. Spurningurin er so, hvat politikararnir siga . SKATTAREGLURNAR eru nokkso skilagott upp- settar. pakkanum er partafelagsskattur, fram- leiðslugjald og serskattur. Royalty er eitt amboð, ið virkar sum ein bruttoskattur ella framleiðslu- avgjald. Tað góða við hesum amboði sæð frá einum foroyskum sjónarmiði er, at landskassin byrjar at fáa inntokur so skjótt sum oljan fer at renna, um hon fer at renna. 2% er ikki so hogt, at tað styggir. Var royalty hægri, so kundi tað verið trupult at fingið minnni felt at hingið saman.Ein serskattur í trinum, ið gongur upp til eitt marginal- skattaprocent uppá góð 57% er eisini skilagóður, ti tann hægsti satsurin traðkar bert inn, um heilt stór fund vera gjørd. Tað er gott at hava hettar inni, hóast menn kanska ikki vænta at gera so stór fund. Skuldi tað hent at so nógv var funnið, so hevur man nú eitt amboð at skúma flotan við, meðan hettar ikki verður relevant, um "elefantar" ikki verða funnir, og so hevur hesin serskattur ongan skaða gjort. Hesin serskattur er "just in case" at Foroyar gerst stórframleiðari. Og er tí eisini skilagóð planlegging inn í framtíðina. PARTAFELAGSSKATTURIN uppá 27% er lágur í mun til grannalond. Var hesin partafelagsskattur 20%, so var kanska pláss fyri einari optión uppá eini 5% ella meira, eftirsum eitt landsoljufelag uppá núverandi tiåspunkt sær út til at vera trupult at fáa igjøgnum, og harafturat kann vera trupult at stovna við so stuttum skoðbráði. Møguliga eiga tingmenn at umhugsa júst henda møguleikan við optión, tí tað vil tryggja foroyska samfelagnum luttoku í teimum góðu fundunum, sum verða gjørd. Tað er so eisini greitt, at henda optión bert verður aktuell, tá olja verður funnin. Sosialurin Dånjal Højgaard Dagfinn Olsen John Johannessen Sveinur Tróndarson Eyðun Klakkstein | Hegni Mohr | Niclas Johannesen I Yngd: Jåkup Mørk Myndamenn: Postadr: Postsmoga 76, ) Jens Kristian Vang 110 Tórshavn Alvur Haraldsen Telefon: 311820 Utgevari, uppseting: Telefax. 314720 | Sp/t Sosialurin e-mail: post Gsosialurin.fo Bustadur: Lýsingar: lysing€ sosialurin.fo Argjavegur 26, Argir Prent: Sosialurin Til Anfinn Brekkstein Tú kann siga, at undirritaði følir seg raktan, við tað at eg eri í einari ógvuliga skuldarbundnari kommunu. Men eg kann bjóða tær at koma her á staðið og siga okkum, hverjar iløgur eru skeivar. Ikki tí, eg havi ikki staðið frammi fyri at gjørt tær, men hevði flakavirkið ikki verið tikið frá okkum og lagt stilt, so hevdi staðið betur til, og so høvdu peng- arnir ikki verið so søpladir til, sum tú so skilagott held- ur teg siga. So til Kirkjubøar komm- unu. Hvi i verdini skulu tit ikki klåra tykkum, hvat hendir har, er tað ikki so- leiðis, at ein stórur partur arbeiðir í Havn. Alt gott um tað, men tá skuldi verið nemt at klára seg, tá ið man kann fara til grannarnar at arbeiða fyri breyðið og sleppur frá øllum iløgum. Eg haldi ikki, tú skuldi verið so illur, um havnarmenn hava fingið Tórsvol. Teir munnu hava verið tykkum góðir. Tá ið tað stendur so væl til í kommununi, so skuldi væl ikki verið nakar vandi í at drivið henda barn- agarðin, men eg ivist kortini í, um tað man standa so væl til, tí sum tú sigur sjálvur, so hava tit ikki pengar til at geva borgarunum reint vatn, so onkustaðni manglar í. Annars kundi verið áhug- avert at vita, hvor framleiðir meira, ein væl ríkin komm- una sum Kirkjubøar komm- una, ella skuldarreyva- kommunurnar sum Sands kommuna. Sólvit Simonsen N.B. Teir gomlu mundu vit- að, hvat teir søgdu, tá ið teir tóku til: Tað er nemt at rista breið ar reimar av annans mans húðum. Login Oddagrein Aftan á í oddagreinini í gjár at hava tikið støðu fyri oðr- um partinum í eini ósemju endar oddagreinskrivarin við hesum orðum: " Men tað, sum ørkymlar mest, er, at tað fæst ikki at vita, hvor veruliga orsøkin er til arbeiðsósemjuna Frupuleikin ber brá av vantandi = samstarvi og leidslupolitikki.” Løgid fyrst at taka støðu í eini Osemju, og so spyrja hvor trupuleikin er. Hetta skal kanska skiljast, sum nýggja objectiva linjan hjá blaðstjórnini ella kanska hjá javnaðarflokkinum. tá tað snýr seg um at verja vunnin rættindi. Líka mikið. hvussu hesi rættindi verða nýtt av nøkrum fáum per- sónum, so vita vit, at teir altíð hava rætt. — Oneyðugt at kanna málið Tøkk fyri objectivu linju blaðsins. Nú manglar bert, at tit eisini nýta slíka grund- geving, sum eitt íkast í full- veldiskjaki0. = Hvítubók. Caragataálitið o.a.. Hvor veit, um lesarin ikki tá fær ein greiðari boðskap frá blaðnum at taka støðu til. Óli Heinesen Tórshavnar Býráð - fí ígsjarætlan fyri ár 2000 Undirritadi, ið umboda Fólkaflokkin innan býráðs- gátt í Tórshavn, vilja, við hesum skrivi, geva til kenn- ar okkara hugsan um karm- arnar í fíggjarætlanini fyri ár 2000. Av tí at floksins umboð í figgjarnevndini ikki longur umboðar Fólkaflokkin, eru vit komin í ta óheldigu stóðu, at flokkurin ikki longur er umboðaður í figgjarnevndini, sjálvt um hann framvegis er næst- størsti flokkur í býráðnum. Hetta er ikki bera óheldugt, men eisini rættuliga ódemo- kratiskt. Einki er tó at gera við tað, soleiðis er skipanin, og henni mugu vit liva við! Í fyriliggjandi uppskoti til fíggjarætlan fyri komandi ár er skattaprosentið 19, tað sama sum í ár, og barnafrá- drátturin er broyttur til 3.500 kr. fyri barnið. Í rundum tølum verða útreiðslurnar * Fyrisiting 24 mill. kr. * Tekniskar veitingar 58 mill. kr. * Skúlamál 33 mill. kr. * Mentan og umhvørvi 20 mill. kr. * Sosial og heilsumál 16 mill. kr. * Barnaansing 38 mill. kr. * Aðrar útreiðslur 14 mill. kr. * Reguleringskonto 5 mill. + Íløgur 32 mill. kr. * Tórshavnar Havn 15 mill. kr. * Gjøld til landskassan 23 mill. kr. * Lånsgjøld 61 mill. kr. Tilsamans 338 mill. kr. Inntøkurnar eru settar til: + Skattur 236 mill. kr. * Aðrar inntøkur 2 mill. kr. Tilsamans 338 mill. kr. Sum tað sæst omanfyri, eru hetta stór tól. Ongantíð áður hava útreiðslu- og inntøku- tølini verið so stór, sum tey ætlanin verða komandi ár. Tað er náttúrligt at kostn- aðurin at reka kommununa økist, havandi í huga, at négv liggur å låni frå kreppuårunum. Eisini skal havast í huga, at allar lønir eru hækkaðar rættuliga nógv. Kortini meta vit, at øk- ingin av rakstrinum av kommununi økist í so nógv. Somuleiðis kann tað hava sera óheldiga ávirkan á ar- beiðsmarknaðin, um kommunan setir ov nógvar íløgur í gongd, sum stødan er. Búskapurin er upp- hitaður. Ja, hann er heitari enn gott er. Ov nógvar al- mennar íløgur nú, er sum at lata brenni á bálið, so alt aftur fer upp at k6ka, júst sum tað gjørdi í 80-unum. Um vit brúka roknskap- artølini fyri 1998 og sam- meta tey við tølini fyri år 2000 síggja vit eina kolo- sala øking, eftir bert tveim- um árum: Ár 1998 Ár 2000 Vøkstur í kr. Vøkstur í % Rakstur 156 mill. kr. 223 mill. kr. 67 mill. kr. 43% Høgure 30 mill. kr. 32 mill. kr. 2 mill. kr. 7% Rakstur og íløgur 186 mill. kr. 255 mill. kr. 69 mill. kr. 37% «/løgurnar uppá 28 mill. kr. hjá Tórshavnar Havn eru ikki við her Kommunan hevur seinastu árini goldið nógv, fyri at fáa skuldina = niður. Henda gongd heldur fram komandi ár, og er ætlanin at gjalda 40 mill. kr. niður av skuld- ini, so skuldin við ársenda ár 2000 er um 310 mill. kr. Kommunan hevur eisini knappar 100 mill. kr. inni- standandi, so um tær verða tiknar við í roknistykkid, verður skuld kommunurnar um eitt ár góðar 200 mill. kr. Her er skuldin hjá dag- stovnunum, ið er knappar 50 mill. kr., ikki tíkin við. Tað verður torført nú, at skarva nógvar milliónir av karmunum fyri komandi ár, men so mikið meira umráð- andi er, at rakstur komm- unar ikki framhaldandi økist. Tiverri vísir tað seg, at tá inntøkan er stór, verður raksturin somuleiðis stórur, ja, ofta alt ov stórur. Okkara uppskot er, at skattaprosentið lækkar komandi ár við einum pro- senti, niður á 18. Tað at lækka skattaprosentið við einum, vil geva kommununi eina minni inntøku uppá 18 mill. kr., sum komandi ár skal gjaldast av innistand- andi. Ein skattalætti vil serliga koma teimum lág- og mið- alløntu lónmóttakarunum til góðar. Tað má vera rætt, at vanligi borgarin fær ágóðan av góðum tíðum. Hví skal kommunan kunna gjalda skuld niður sum ongantíð fyrr, ímeðan borgarin ikki kann fáa sama møguleika? Vinarliga "ólkafloksumboðini í Térshavnar byråd Jan Christiansen Kartin Dahl Påll Petersen