hósdagur 9. desember 1999síða 3

Nr. 235 - 9. desember 1999 kannast Katrin Næs, ráðgevi í Fóroyskum á UMMS, heldur, at vit eiga at kanna, hvussu væl fóroyingar duga at skriva før- oyskt. Ikki fyrr enn tá finna vit út av, hvussu frálæran í fóroyskum kann betrast JOHN JOHANNESSEN Vit vita rætt og slætt ikki, um føroyingar sum heild duga væl ella illa at stava føroyskt. Skrivlig avrik frå studentaskulanæmingum verða í mestan mun mett eftir, hvussu væl næming arnir duga at greina ávísan tekst og orða seg væl Katrin Næs, ið er stud entaskúlalærari í føroysk um, limur í målnevndini og ráðgevi á UMMS, heldur, at kanning eigur at verða gjørd um, hvussu væl før oyingar sum heild duga at skriva føroyskt. Eftir henn ara tykki, er hetta frægasta loysnin at finna út av, um føroyingar hava trupulleikar við føroyska skriftmålinum somuleiðis, sum hetta er frægasta loysnin at finna út av, hvat kann gerast fyri at betra um frålæruna í før oyskum. Mugu samstarva Katrin Næs heldur, at næm- ingar eiga at duga at skriva grundleggjandi føroykst, tå teir eru lidnir vid fólkaskúl- an. Men hon vísir á, at hetta tíðverri ikki í nóg stóran mun er veruleiki. Nógvir næmingar duga nevniliga ikki nóg væl at skriva før- oyskt, tá teir koma úr fólka skúlanum í studentaskúlan. Rætta loysnin at loysa hendan trupulleik: in er ikki. at studentaskúlalærarar finnast at fólkaskúlalærar- um fyri ikki at duga nóg væl føroyskt. Heldur ikki skulu studentaskúlalærarar finnast at fólkaskúlalærarunum fyri ikki at duga nóg væl at læra frá sær í føroyskum Heldur eiga studentaskúlalærarar og fólkaskúlalærarar at samstarva um frálæruna í føroyskum Katrin Næs heldur ikki, at vit eiga at finnast at fólka skúlalærarum fyri ikki at duga føroyskt. Men hon vís ir á, at tað er Gheppi, at ávísir fólkaskúlalærarar, ið ikki eru serliga stinnir í máli, verða settir — kanska móti teirra vilja — at undir- vísa í føroyskum heilt upp í tíggjunda flokk. Skal íkki vera heilagt Er tað veruliga so, at før oyingar hava ov torført við at læra at skriva føroyskt, eiga vit at seta okkum niður og kanna, um málið í ávís- um fórum veruliga er ov tor- ført. Málið skal nevniliga ikki vera so torført, at tað tíðindablaðið Føroyskt skal ikki ber til at gera broyting ar og laga málið til tíðar rákið, vísir Katrin Næs á Men Katrin Næs er als ikki samd við fólki, seg duga nógv betri at skriva danskt ella enskt enn før oyskt. Hetta heldur hon fólk ti tey ikki hava nóg stóran kunnleika til hesi bæði mál, og tí halda tey seg duga væl at orða seg á hesum báðum málum ið siga siga, Mugu stremba Fólk eiga at stremba eftir at skriva væl føroyskt. Tá rithøvundar skriva bøkur, skriva teir umaftur og um aftur, til málið situr nóg væl Hesum eiga vit eisini at leggjz i okkum eftir í so stór an mun, sum til ber, sigur Katrin Næs. Hon vísir sam stundis á, at ymsar stíllegur eru fyri føroyska málið, eins og fyri onnur mál, og hóska ávísar stíllegur betur til ávís skrivlig avrik enn aðrar. Men skal skúlaverkið gera meira við at læra næm- ingarnar føroyskt, heldur Katrin Næs, at kanning eig- ur at verða gjørd, so finnast kann út av, hvar trupulleikin liggur. Ikki fyrr enn tá ber til at finna út av hvar og á hvørjum stigi setast skal Lærarar duga føroyskt Málhirðin, Jóhan Hendirk Winther Poulsen, hevur fleiri ferðir verið próvdómari í føroyskum á Læraraskúlanum. Hann heldur næmingarnar duga væl fóroyskt JOHN JOHANNESSEN — Tað er torført hjá mær at siga, um fólkaskúlanæm- ingar duga væl føroyskt, tí eg havi so lítið við fólka- skúlan at gera. Men eg haldi, at tey, ið fáa prógv frá Læraraskúlanum duga væl føroyskt. Tað havi eg í hvussu so er lagt til merkis, tá eg havi verið próvdómari har. Jóan Hendirk Winther Poulsen heldur ikki, at tað ber til at skjóta skuldina á lærararnar, um føroysku børnini ikki duga nóg væl føroyskt. Hann visir å, at lærarin bert hevur børnini ein part av degnum, meðan heimini, lofmiðlarnir og blødini hava åvirkan å børn- ini meginpartin av degnum. Mugu standa saman Mæti målhirdin málhirðin heldur tað hava stóran týdn- ing, at vit standa saman um málið. Hann heldur tað í vissan mun vera neyðugt við lyftu fremstufingrunum hjá målhirdunum. Men hann heldur ikki, at mál- hirðar skulu leggja seg eftir at vera dómandi móti teim- um, ið ikki orða seg rætt. — Eg haldi, at vit skulu vera ráðgevandi og ansa eft- ir, at vit ikki styggja fólk burtur. Men vit mugu leggja okkum eftir at hava tilvit við, hvat er danskt og hvat er føroyskt, somuleiðis, sum vit skulu vera varin fyri ikki at lata okkum ávirka ov lætt av fremmanda málinum innan tøknina. Jóhan Hendrik Winther Poulsen vísir á, at fleiri av hinum Norðurløndunum hava sagt, at málið skal vera opið fyri árinum. Men nú hava nøkur av hesum lond- unum uppdagað, at neyðugt er við målrøkt. Ov nógv av fremmandum máli er nevni- liga komið inn í hesi mál. Jóan Hedrik vísir í hesum sambandi á, at sviar hava havt trupulleikar av hesum. Slag er eingin vandi Jóan Hendrik Winther Poul- sen heldur ikki slang vera nakra hóttan móti føroyska Jóan Hendrik Winther Poulsen málinum. Hann heldur tvørturim6ti, at slang er við til at gera málið livandi. Málið er nakað nakað dýrabart og stórt, ið vit hava fram um djórini. Tað er eitt amboð til list, skaldskap og skemt, og tað er júst hetta, ið ger málið livandi. Somu- leiðis er við slangi. Eg kann vísa á, at sjálvt íslendingar, ið eru ógvuliga varnir við málinum, hava slangorða- bók. Vit eiga at kanna, hvussu væl út av, hvussu frálæran í foroyskum kann betrast, heldur Katrir inn. Heldur ikki fyrr enn tå, heldur Katrin Næs, at tað fer at bera til at finna rottu amboðini og røttu arbeiðs hættirnar at betra um før- fórovingar duga at leikan hjá føroyskum skúla- næmingum í móðurmáli- num. Eftir kanningina fer nevniliga at bera til at leggja skriva føroyvskt. Ikki fyrr enn tá finni Næs, rådgevi í Foroyski eina undirvísingarætlan føroyskum fyri alt skúla verkið, sigur Katrin Næs BRÚKTIR BILAR MERKI Opel Astra 1,6 í stw VW Polo Diesel Ford Escort Ford Sierra Mazda 323 Daewoo Lanos 1,5 Toyota Hiace Diesel Ford Escort Ford Sierra Volvo 760 Toyota Carina Opel Rekord Toyota Carina Toyota Crown Diesel Nissan Sunny Toyota Camry 2,0 Gli aut Nissan Sunny Aut Toyota Camry 2,0 Gli Ford Escort VW Polo Daewoo Nubira 1,6 Stw Opel Corsa 1,4 Si 90 Hk LITUR ÅRG. Reyður | okt-92 Grønur | des-93 Gráur aug-87 Svartur | sept-87 Reyður 87 Reyður | mai-99 Hvitur 86 Reydur | aug-89 Svartur | mar-88 Gråur nov-83 Gráur |}mar-87 Bláur des-85 Grønur Svartur Reyður | sept-86 Hvítur feb-89 Hvítur nov-87 Reyður 87 Bláur apr-94 Reyður | jun-85 Grønur 99 Svartur | jun-95 KM. KR. 192.000 72.000,- 155.000 65.000,- 15.000,- 15.000.- 28.000, - 20.000,- 20.000,- 25.000,- 16.700,- 48.000,- 15.000,- 14.900, 19.900.- 5.000. 25.000, 29.000, 15.000 30.000, 70.000. 9.000, 139.000, - 79.000, 170.000 2.700 202.000 202.000 2.700 78.000 Bruktbilasølan hjå me um P/f Esmar Simonsen Tel. 44 44 05 * Fax 44 46 29