hósdagur 23. desember 1999síða 26

Nr. 245 - 23. desember 1999 minuttir vóru farnir í tíðarinnar hav í Havnini hesi fimm árini tú vart her suðuri. A kondittarínum vart tú væl móttikin og kendi teg sum heima. Tú vart partur av einari stórari familju, ið hevdi sína dagligu gongd her. Andras í Norðadali og Hornabóndin vóru eisini limir av hesi familju. Mangan sótu teir í hørðum orðadrátti á Kondittarríðnum og lósu alskins spjaldrabókstavir niður yvir kaffi og køkur. Langaðu nevan í borðið og vildu rópa sekstiåra kåtastu illsinnisgleps út yvir Káta hornið, Fransa brekku, Aar- vegin og Vaglið. Sigarin hjá Hornabóndanum fann seg í øllum hesum kropsmáli. Hon hekk so slunkin niður av varr- akantinum, men ernaðist og raknaði við, tá ið borðið fór at rósa í hesum mikla kjaki. Hornabóndin festi í aftur og roykurin toygdi seg út eftir gólvinum og hekk fastur í teim- um gulu, orrangelittu gardinu- num, sum vóru settar við brún- um mynstri. Myndirnar hjá Kampmann hóskaðu so sera væl til hesar gardinur, ella tað øv- ugta kundi verið sagt. Sigarin hjá Hornabóndanum fekk fólk í jólahýr. Kepparnir sótu á knøunum, ella lógu við síðuna av borðiskinum og lótu ikki við seg koma. Teir vistu sum var, at kjakið var ikki floymur av orðum, men ljóð og kropsmál, og tað vistu øll eisini, sum inni vóru. Ikki gjørdu teir nógv um seg, men vóru friðar- fólk og ein partur av Havnini. Hetta gjørdi staðin farvuríkan har bæði ekspressionisma og impressionisma ráddi í eygna- krókum, keppum, hattum, frakk- um, kroppi og gummistylvum bæði hjá Andras í Norðadali og Hornabóndanum og øllum, sum fóru oman eftir og niðan eftir Aarvegnum. Hornabóndin mælti onkuntíð. Hvør munur var ímillum aldu, báru og bylgju? Hetta filisofiska, sum lá yvir manninum, keppi- num, ríðibuksunum og ikki at gloyma seruttini var sum ein bára, ein bylgja, ein alda, ið fór yvir Havnina upp undir jól 1966. Úti hjá Absalon Eysturoy vóru tey í jólahýri. Gertrud, kona Absalon, hevði fingið sær for- rætning. Eina blómuforrætning - Orkidé. Absalon var hegnis- maður og hevði smíðað. Blómu- handilin var beint við síðuna av inngongdini. Hetta vóru vertirnir tey fimm árini, tú vart her suð- „uri. Heiðursfólk. Her fóru løtur- nar avstað undir bitunum hjá Absalonni og Gertrud - digst við Gamla kirkjugarð. Friðarligari granna fekst tú ikki. Grantrøini í kirkjugarðinum lótu við greinu- num. Heilsaðu teimum deyðu og ynskti teimum gleðilig jól, sum lógu undir grønutorvu og taldu jOlini. Innandura var eisini grønt - serliga til hesi jólini, nú Ger- trud heyð fingið sær sølubud við marglittum blómum. Eitt jóla- prýði høvdu vit fingið frá Orki- dé við góðum ynskjum um eini gleðilig jól og eydnuberandi nýttár og takk fyri alt, ið tí farna og farnum tíðum. Hetta var fyrstu ferð, at eitt jólaprýði stóð framman fyri tær. Tú hugdi eftir hesum grónu greinum og tí leiftrandi ljósi- num, ið spældi á vegginum og helt, at Sofus og Johanna Jensen vóru eitt sindur óparalig, tó so triggjar minuttir høvdu tey klår- ad at hildid saman. Men tey sum lógu i kirkjugardinum høvdu ligid leingi. Hjá teimum vóru triggir minuttir sum túsind ár og túsind ár sum tríggir minuttir. Tey høvdu verið her á Guðs grónu jørd, men høvdu ikki verið til roynd hjá Sofusi og ikki var tað Johanna, ið helt vakt yvir teim- um. Nei, tað var øll Havnini, ið lá yvir tí stilla kirkjugarðinum og gav teimum deyðu friðsælt glámlýsi úr Vágsbotni og Skipa- smiðjuni. Nøkur gøtuljøs stóðu vid Dalagøtuna og mongdaðu seg upp í døkka, dimma glám- lýsi og prædikaðu Guðs frið á jørð og í menninskjunum góður tokki og vælsignaðu tey deyðu í tí myrku grøvini. Hetta vardi fleiri ferðir tríggjar minuttir, meðan sitið varð framman fyri gluggan í Jóannes Paturssonar- gøtu aftan á ein strævnan dag saman vid Sofusi og Johannu Jensen. Løturnar fóru at fækkast framman fyri vindeygad digst við Gamla kirkjugarðin. Niður- teljingin var byrjað. Her stóð eingin Johanna Jensen framman fyri tær og hugdi at klokkuni. Tað var óneyðugt, tí stundarløt- urnar drógu seg sjálvar opp á tråd. Tær høvdu verið nógvar og góðar. Absalon og Gertrude vóru tvey musisk menniskju, hann sum handverkari og hon sum góður sangari. Onkuntíð tramp- aði hon í gólvið fyri at fáa okk- um upp at syngja. Hon hevði eitt gott klaver í stovuni. Hetta kvøldid upp undir jól 1966, nú blómubúðin Orkidé hjá Gertrud og Absalon hevði fett sær á í Jóannes Paturssonargøtu, var ein boðannardagur av teimum frægu. Henni dámdi sera væl sang og somuleiðis okkum. Hon bað okkum hetta kvold 14. desembur 1966 koma upp at syngja. — Nu skal við synge julesalm- tíðindablaðið SOS er. - Gertrud var donsk.. - Vi skal ogsá synge den der: Der flyver sá mange fugle. Jóannes Nolsge setti seg við klaverið, og vit sungu jólaløg og ikki at gloyma: Fra Halum til Bælum, Nonnen hun sang í det hellige kor, Der flyver sá mange fugle, Barn Jesu sum í krubbu lá og ikki at gloyma: Teir heilagu kongarnar. Her var rómur og himmalin var á Guðs grónu jørð, sjálvt við Gamla kirkjugarð. Gertrude og Absalon brosaðu. Tey vóru kanska eitt sindur sorg- blíð, tí tey vistu, sum var, at hetta var tann síðsta jólakonser- tin við Gamla Kirkjugarð við okkum sum sangarum. Eigil, Mortan, Jóannes, Hans Olaf, Jógvan Ólason og greinskrivarin sungu so tað gnelti í. Kenslu- borna løtan rann avstað. Eitt lag, sum ofta var á lofti, tá hýruruin var av tí besta var: Sig nærmer tiden, da jeg skal bort, jeg hører vinterens stemme, ti også jeg er kun her på træk Blémuangin frå Orkidé salv- aði løtuna í turkis og blómuanga av Bethlehems fløtum.- Absalon vildi altid hava Gertrude at syngja: Fader vor upp undir endan. Tå vistu vit, at nú vóru triggir minuttir eftir til henda konsert fr at enda. Gertrude reisti seg úr stóli, og settist við klaverið og sang: Fader vor. Hvør tónasmiðurin var, veit greinskrivarin ikki. Sama ger. Tá var stilt í høll og Absalon, mundi óiva minnast farnar løtur saman við Gertrude í ungdómsárum, mandómsárum og nú, hvar tann styttra tíðin var eftir á hesi fold. Vakra jólaprýðið á borðinum við tí bleiktrandi ljósinum salaði løtuna og vit takkaðu Gertrude og Absalon fyri frágeru stundina her upp undir jól 1966 og ynsktu teimum gleðilig jól. - Ja, somuleiðis, varð svarað. - Ja, de synger godt de drenge, det má jeg sige. De burde lære at synge. Nej, hvor var det dejligt. - Hoyrdu vit Gertrude siga við Absalon. Kirkjugarðurin lænti tær æv- | igar løtur í surrialistiskum stíli. I millum greinar og steinsettan garð flættaði ljósið seg í bíbilsk- ar lindir av blinsktrandi ljósti- nnum. Vátar greinar og vátir steinar lósu stillisliga Faðir vár saman og vælsignaðu tey, ið búðu so nær teimum sovandi deyðu. .- Niðri á Aarvegnum stóð jóla- træið. Tað hevdi fest røtur á eini flotoyggj, ið rak við vindi og streymi á Aarvegnum. Træið hugdi at sínum byarbørnum og helt tey vera vældæmd upp und- ir jól. Sjálvt Jóa og Jóannes við trillubørini vóru kinnareyðir nú jólini nærkaðust. Purpurhinna lá um kjálkarnar á børnunum i tí frostkláru luftini, ið spældi sær aftan fyri Gamla Bókhandilin. Har vóru eisini purpurreyðar lyndir, sum nálgaðust upp í vio- lettum og turkislittum dúntámi úr glógvandi himnatinnum. Jóla- hýrurin var í trøum og greinum, í andlitsbragdum á eldri og yngri og í húsatekjum víða um í Havnini. Frelsunnarherurin kom oman eftir Aarvegnum við Kalla á odda og Olavur í Horni við stór- 27 utrummu. Hann slerdi so taktfast á trummuna, ið knelti í millum stein og múr og fekk træið á lítlu oyggj at hella vanga av hesum hvølla bresti. Træið visti um Frelsunnarherin og Stóru- trummu hjá Olavi í Horni, sum var slektaður úr Øravik og frøddi seg yvir henda sermerkta, eggjandi tónleik. Fólk steðgaðu á og vildu hoyra horntónleik og eitt orð á vegnum frá obertinum í hesum lítla hópi. Hon var norsk og lat lívsorðið tóna millum manna, sum norðmenn gera, ið hava ein boðskap at bera. Teir ljóða, sum um teir píska seg sjálvar upp í skúm við einari kenslubornari gråturødd og løgi tykist tað, hetta dámar føroyingum. Lúðrasveinarnir í frelsunnarherinunm við tí hvítu nótataskuni og teimum myrku klæðunum kvinnurnar undir kýsa og mennirnir undir kask- etti, lótu tónarnar fara um Vagl- ið: Once in Royal David City. Her stóðu vit nakrir lærara- skúla næmingar av bygd og tugdu hesa løtu. Vit høvdu hildið saman allar hesar dagar og vóru drignir at hesum orðum og tón- leiki. Her stóð Mortan, Eigil og Jóannes sunnan av landi. Her var Jógvan, Hans Olaf og grein- skrivarin norðan av landi og skuldu nú brynja seg út til at fara undir læraryrki komandi ár. Oman eftir Aarvegnum kom ein serlingur væl úr hondum greiddur sveinur í koti, reyð- húgvu, knæbuksum og húða- skóm og leiddi eitt ross. Hann hoyrdi ikki til rithøvundarnar, ið plagdu at steðga á Lítlu oyggj. men var ein gróðurfastur oyggj- abúgvi. Í honum var væl av skaldskapi. Hann plagdi at vitja á Stødini í Fuglafirði og var katolikkur. Her las hann katólsk- ar bønir, tá ið hann legði seg. Hetta var Theodor. Tann einsamalli oyggjarbúgv- in við rossinum- ,, æsnaðinum“ flutti seg millum mannamúgv- una og fór beina leið til Bethle- hem. Tær myrku rundu brillur- nar góðu honum dám av at hann var framsíggin, hann sá — hann sá barnið í krubbuni og var á veg at tilbiðja tað. Hann vildi fella á knæ og lesa nakrar kat- ólskar bønir við krubbuna. The- odor er russiskt navn og merkir Guðs gáva.