fríggjadagur 31. desember 1999síða 10

10 Her er nogv at fara um og V, sum liggur á láni, og burðsbroyting má 1 nt for kt un nt FØFrOVYSKT un or ec Vert IKK sk S 5 rd s < i kok | rá | g 3 k SK Ng S k > SK y N IKK 1 KK tt = Li KR v =. KN tr € Ø t ve g t ð SS kk her hein V i S Q 4 sum v Oo - } kið e i okkum t seta nógv óhugalig spurn - X Innan, sum við sinum /VO mio. kr er eitt flutningir noyðist meira e lakrantíð at Alhei forsvarlig? Ber yvirhøv- ur til at taka fleiri 100.000 tons av gagn- fiski úr fødiketuni uttan fylgjur? Eigur yvirhøv- ur at verða loyvt at gera mjøl burtur úr sild og makreli? Meðan onnur lond gera, hvat tey kunna fyri at minka um hesa veiðu, tosa vit um at loyva millum heims- ins størstu skip inn á grunnar okkara. Hvussu fara vit at tackla nyggj dioxinmørk Er fiskivinna okkara burdardygg ? Er veiði- t 1 før- ? Hvi um húkin Toskurin DIG um oy ldur við New ur ind og Le A Í ið at g samå >bragd B 5 3 tíðindablaðið Føroyar? Allir eru fegnir um tann ovurhonds góða prísin á toski í løt- uni og alt gott um hann, men ein kann spyrja, um hetta er meira eitt neyð- arróp frá einum stovni, sum stendur fyri oyðing heldur enn veruligur marknaðeftirspurningur. Fiskameingið er ogn allra føroyinga verður sagt. Alstór krøv mugu setast til okkara sølulid og framleiðslulið og at hesi virka optimalt. Hevur SEV íkki eina risastóra moralska upp- gávu at hugsa um alter- nativar orkukeldur sum td. vind, gas, alduorku ístadin fyri arrogant at halda áfram vid sera iv- ingarsamari útbygging av vatnorkuni Hvalur og villini laksur ru í focus um allan Nr. 250 - 31. desember 1999 heim. Vit tosa í álvara um at fara undir kommerciella veiðu aft- ur bæði eftir hvali og laksi. Hetta er ikki skila- gott. Føroyar vilja ikki verða mentar at standa ímóti teimum sank- tiónum og handilsforð- ingum sum alheimurin vil fremja móti okkum orsakað av slíkari veiðu Hvussu við aðrari dálk- ing? Frá húsarhaldum, súrhoyggi osfr? Komm- unur og landsstýrið verða noydd at formu- lera ein munandi skerp- aðan umhvørvispoli- tikk, har brot á lógina fær fylgjur beinanvegin Eisini má spyrjast, um Yvirfridingarnevndin yvirhøvur er kompetent at sita við slíkum valdi sum hon ger. Landsstýr- ið eigur at vera evsta vald í ivamålum. Utflutningsvinnan og ferðavinnan tosa um >the clean north< ódálk- að umhvørvi sum sølu- argument. Er hetta veru- leiki? Er hald í hesum pástandum, tá ein sær td. heilsuverkið av øll- um fremja umfatandi dálking í Tórshavn? Hvussu man so verða statt við aðrari ídnað- ardálking i Føroyum? Er yvirhøvur nakað sum helst eftirlit tá samanum kemur? Royking er eitt vanda- mál. Í Danmark doyggja hvort ár 12.000 fólk av tubbaksávum. Sama tal fyri Europa og USA eru 500.000 deydsføll um árið. Hvat um Føroyar slóðaðu fyri og settu innflutningsforboð fyri tubbak yvirhøvur og roykiforbod å øllum al mennum stødum. Her er nógv at fara um o nogv, sum liggur å låni, « ein hugburðsbroyting n til. Eitt reint føroyskt un hvørvi er tíanverri ikl longur ein sjålvfylgja. Fyr tøkur eiga at syna san felagsvirding og samfelags sinni. Ein sokalladur grø ur rokniskapur eigur verða eitt lógarkrav. I einur grónum rokniskapi sýnir « fyritoka td. eitt fiskavirk hvussu hennara virksemi : virkar náttúruna, og hm hon ger fyri at minka ur møgullig skaðilig árin grannalondum okkar kappast fyritøkur um hava ein so góðan grøna rokniskap sum til ber. Ei fyritøka uttan slíkan grónar rokniskap verður mett su ivingarsom. Vit eiga at lata upp fyri útlendskum kapitali o; brynja okkara vinnulív til altjóða samskifti. Í løtuni er útlendskur kapitalur í 17 føroyskum skipum og í um leið 80 % av føroysku ali vinnuni! Tað fylgja tó treytir við fremmandum kapitali og okkara náttúra og fiskameingi skal ikki ofrast á hesi konto. Vit tosa um, at okkara vinnulív eigur at kappast á jøvnum føti við útlendskar fyritøkur. Hetta ljóðar væl, men vit eiga tó ikki at missa perspektivið Við okkara 50.000 sálum eru vit ein av heimsins smæstu minoritetum og sera viðbrekin. Gott er at hava áræði, men hvat megna vit móti vinnulívinum í EU td. við sínum 350 mió. íbúgv- arum? Eg eri tó sannførdur um, at øll skilja, hvussu ålvar samt hetta er. Vit eru signaði við einari ríkari náttúru, og við skynssemi ber til bæði at verja náttúru og tilfeingi og at skapa tær fíggjarligu, burðardyggu karmar, sum okkara alneyðuga vinnulív tørvar. Tó noyðast vit at laga okkum eftir tí serøsa altjóða rákinum sum vit td. hava gjørt vid grindadrápi- num. Gera vit ikki hetta missa vit okkara trúvirði sum handilspartnari og kunnu í ringasta føri fáa heitið sum ein etnisk paria. Hetta er ikki sentimentalt nútímans veruleikafjart økofjas. Hetta er kravið frå alheiminum. Take it or leave it ! Latum okkum verja alt, sum er Føroyskt og saman evna eina Tjód, sum vit erpnir kunnu vísa alheimi- num. Vit hava fólkið, nátt- úruna, møgulleikan og evn- ini. Vinnulivid og umhvørv- isbólkar mugu taka lógva- tak saman, komandi ættar- liðum at gagni. Góða nýggja fagra old. Johan Mortensen