fríggjadagur 31. desember 1999síða 20

FÍUgSSUNNnarsamur Sur dan? pg grunar um nvar €ru sTødd g VARU! h eru avegis R Patursson sofun nugnattgu MØKUSTOvun: á Háskúlanum tíðindablaðið Nr. 250 - 31. desember 1999 Framtíðin byrjaði fyri nógvum árum síðani ct) ? S nur Tróndarsor tt nyt ISUndaraSKE i Vit sett heimsspeking R sson stevnu ett pr norai, ella sidalæru. sum tað eisini eit ir san orðabókunum Endar við samrøduni a eitt prát um broyt í heiminum og tað tær hava havt á fatanina í fólki okkara. men tað er ikki bara siga tað moralsku sum at sig Moralur er nakað sum broytist støðugt, og tað er jú eisini ógvuliga ymiskt hvussu vit fata hugtakið sum eitur moralur Og tað er eisini eitt tað fyrsta Rói hevur á orði, tá vit sessast kring borðið í hugnaligu méttøkuhølunum á Føroya Fólkaháskúla, har hann starvast sum stjóri Hetta kann gerast ógvu liga sveimandi, sigur Rói og leggur afturat, at tey evni, t hava neynt sum út- zangsstødi gera tað uppaft- ur torførari at greiða hug- takið moral Og tað kann vera nakað sum v Fáar hendingar í heimssóguni eru so nógv umtalaðar, sum ársskiftið, sum nú bert er fáar tímar frá okkum. Vit byrja eitt nýtt túsundáraskeið við øllum ti, sum fylgir við. Heimsspekingurin Rói Patursson heldur kort- ini ikki, at tað, við eitt, fer at >síggjast á okkum“, at vit frå í morgin skulu skriva 2000 ístaðin fyri 1999. — Vit eru inni í eini menning, sum byrjaði fyri 10-15 árum síðani, og tað fer við tíðini at hava við sær, at fór- oyingar fáa eitt stórri kosmopolitiskt tilvit, enn vit hava havt, sigur hann um tað hann sigur, tí evnini vit nevndu vóru fullveldi og hvussu samfelagsligu broyt ingarnar í Føroyum í hesi øldini hava ávirkað moralin hjá føroyingum Tað magiska talið Tað, at vit fara inn í eitt nýtt túsundáraskeið, er bæði nakað heilt serligt og ikki Serligt á tann hátt, at vit brádliga skifta talraðið, sum vit fyrr hava brúkt, út við eitt annað, sum í grundini ikki er annað, enn eitt fram- hald av tí, sum vit fara úr. Hetta við at fara inn í ár 2000 hevur nakað >mag- iskt« yvir sær, og í veruleik- anum er tað einki petti ødr- vísið enn eitt framhald, sig- ur Rói Tað er tí ikki hansara fat- an, at tað hendir nøkur mor- alsk broyting við okkum føroyingum bara ti, at vit fara inn í eitt nytt túsund- áraskeið Kortini dylir hann ikki fyri, at hann sær eina broyt- ing í okkara fatan av okkum sjálvum og av heiminum kring okkum, men at tað kemur sum ein partur av eini alheims menning, sum vit ikki kunnu snúgva okk- um undan. - Tað at skifta eitt árstal út við eitt annað, er einki í sær sjálvum, men tær broyt- ingar sum henda rundan um okkum dagliga, hava stóra ávirkan á okkum, og tær ávirka okkara moralsku fat- an, sigur hann. Kappast um mótaorðini Men at heimurin - og við honum eisini føroyingar - broytist, er nokk eingin ivi um, heldur Rói Líkamikið hvønn tú tos- ar við ella lesur í dag, heimsspekingar ella sosiol- ogar, so er tað ein ógvuliga breið semja um, at ein broyting fer fram, og tá so nógv fólk eru samd um at ein broyting hendir, so pass- ar tað uttan iva. Og eg eri ikki ósamdur við teimum, sigur hann. Hetta er ein broyting, sum er byrjað fyri umleið tíggju fimtan árum síðani, og sum fer at halda fram í nøkur ár afturat. Og tað ganga kanska nøkur ár áðrenn, vit fata, hvat tað er fyri ein broyting, heldur Rói. - Hetta er ein broyting, sum kann lýsast við eini rúgvu av mótaorðum at gera, so sum globalisering, kunningartøkni. Og tað er eisini tað, sum eg sjálvur síggi, tá eg hyggi aftur um meg - eini 25-30 ár aftur í tíðina. Tað er nógv broytt, síðani eg var ungur, sigur hann. Til dómis heldur Rói, at broytingin hevur leitt okk- um tann vegin, at hvort menniskja ikki longur hevur sín egna avmarkaða sam- leika longur. — Vit gerast ein meira int- egreraður partur av heim- inum við tað at globaliser- ingin gjøgnumseyrar ger- andislivid hjå okkum. Heimurin tódnar Ein tann størsta broytingin, sum er farin fram seinastu árini er, at tíðindafloymurin uttan úr heimi gongur nógv skjótari fyri seg í dag. Hetta hevur við sær, at tað, sum fyri okkum fyrr var so fjart, nú er í stovuni, í somu løtu, sum tað hendir Få Ivar, í gomlum dog um, tosaði um hungursneyð í Etiopia, vóru tað bara tey fægstu okkara, sum kundu seta »myndir« á orð hans- ara. Vitanin, sum føroyingar - og onnur fyri tann skuld - høvdu um landið var sera avmarkað. Onkur okkara hevði hoyrt frágreiðing frá onkrum trú- boðara, meðan onkur annar hevði lisið seg til eitthvørt. Soleiðis er ikki longur. Alt hetta er broytt við sjón- varpinum, sum bara fá sek- und eftir at amerikumenn høvdu lopið á Irak, vístu myndir haðani. Við eitt vóru vit noydd til at taka stóðu út frá tí vit sóu. Og hetta heldur Rói hevur havt stóra ávirkan á okkara moralsku lívsfatan - á ein ella annan hátt. - Við eitt eru vit vorðin partur av heimssamfelagn- um á ein heilt annan hátt, enn vit vóru tað framman- undan, og nú ber ikki longur til hjá okkum at siga, at