fríggjadagur 31. desember 1999síða 21

SEG Nr. 250 - 31. desember 1999 tidindabladid 21 hetta ella hatta vidkemur kki okkum, sigur hann. Men eru vit kanska vorð- ein partur av heimssam felagnum uttan at hava ver- ð til reiðar til tað? Tad er væl møguligt. Nú osa vit um moral, men so nn mann spyrja, hvat er oralur í veruleikanum ð kann jú vera so nog Jillum annað verumátan fólki, ella mátan hjá ki at argumentera fyrri ti m er rætt og skeivt, og } er mín meting, at tað er ) stór avbjóðing til okkara ) moralsku fatanina hjá ki. tí á ein hátt eru vit iknadi við kaldan dreym ið tað, at vit nú á okkara na máli - í okkara egnu tovu - fáa at vita, hvat fer fram Vit mugu hjálpa til Y hvønn hátt vit skulu taka kkum av tí, sum hendir kring okkum, ber illa til at iga, men vit kunnu taka í tað, sum hendi í tinginum fyri fáum døgum síðani, tá ippskot varð lagt fram um it hækka jåttanina til neyð- hjálp, soleiðis at hon sam- svarar tí sum londini vit innars sammeta okkum við verta. Her er Rói als ikki í iva, tað er okkara moralska skylda, at veita ein væl stórri part enn vit gera í dag. Vit vera mett sum ein partur av ríka heiminum, og tað er ein spurningur um tað ikki einaferð í framtíðini verður eitt krav, at vit skulu lata 4-5 prosent av okkara BTU, fyri at tey, sum eru í neyð skulu klára seg í dag ligdegnum. Og har hjálpir tað, sum vit lata í dag lítið, sigur Rói, sum leggur aft urat, at tann upphæddin, sum vit lata í dag er skamm iliga lítil Og tað hevur avgjørt nakað við moral at gera! Mugu arbeiða á fleiri frontum Vá vit spyrja Róa, um hann heldur, at tað er moralskt skeivt, at vit samstundis sum Vit tosa um at gerast ein sjålvstødugt land, sum skal vera ein partur av heimssamfelagnum, íkki »vilja« gera okkara skyldu, so heldur hann, at vit skulu venda spurninginum á, so- leiðis, at vit ikki bara av marka okkum til tað eina málið. Eg vildi heldur sagt tað soleiðis, at vit eiga at gera alt fyri, ikki bara at taka tað eina máli upp, og so brúka alla orkuna upp á tað. Vit kunnu ikki bara arbeiða fram ímóti einum máli, t. d. fullveldi, tí so verða vit afturútsigldir á øðrum øki, og kunnu koma at standa skammiliga óbúgvin á fleiri økjum. Vit eiga at hava øll tingini við samstundis, sigur Rói. Hann leggur afturat, at tað hevði eisini verið sera tor- ført at havt eitt kjak gang- andi, um so var, at tað var ein ávísur persónur, sum segði hvat tað var, sum skuldi kjakast um, og hvat útgangssteði var í ti kjakin- um. Vit eiga til eina og hvørja tíð kunna kjakast um eitthvørt, uttan at nakar ein- stakur ásetur sjónarmiðið, sum vit kjakast út frá. Vit eiga at grundgeva fyri okk ara sjónarmiðjum og taka tað við, at vit tapa vidhvørt, sigur hann Eingin veit hvagar vit fara I londum aðrastaðni hava vit sæð, at ungdómar skjóta og drepa hvønn annan, og tað er tíbetur nakað, sum vit ikki hava sæð her Hvussu heldur okkara mentan og flytir seg? Tað stutta av tíð langa er, at eingin veit hvagar vit eru á veg. Eg tort ikki at meta um okkara ungdoms mentan nærkast ti amerik- ansku uttan tað, at eg haldi, at vit eru ein nógv meira integreraður partur av tí skandinavisku mentanini enn vit geva okkum far um, sigur Rói. Hann er ikki samdur við teimum, sum halda, at okk- ara mentan er ein heilt ser- støk, sum als ikki er at finna aðrastaðni í heiminum, tí tað, sum fólk hugsa her á landi minnir ótrúliga nógv um tað, sum fólk í londini uttan um okkum hugsa. So vit fylgja nokk tí mynstrinum, sum er í teim- um løndunum, sigur hann. Men hann leggur dent á, at tað skal so ótrúliga lítið til fyri at broyta tað gongd- ina, sum vit eru í. Rói, at uppfatan D NE Sum sagt vita vit ikki hvagar vit eru åveg, og i grundini skal so ótrúliga lit- ið til áðrenn alt verður broytt. Vit hopa og vóna, at tað kemur at líkjast tí, sum vit hava havt, kanska eitt sindur betri, men ein nátt úruvanlukka kann broyta alt tann skeiva vegin, og ófat uligt ríkidómi ein annan vegin, og hvønn veg tað fer tað hava vit ikki ánilsi av í verandi løtu, sigur Rót Vit hava einki at reypa av Tá Rói setur seg at hugsa um framtíðina við at líta í bakspeglið, so heldur hann ikki, at framtíðin sær so bjørt út Eg vil ikki vera pessi mistur, men vit hava ong antíð havt so nógv blóðbað í heimssøguni, sum vit hava havt í 20. øld. og tað eru blóðbað, sum eru framd av mannaåvum. Eksperiment, sum eru miseydnadi og við tí í huga, so hava vit einki at reypa av, sum hava liva í hesi øldini, sigur Rói. Rói vísir á, at meginpart- urin av hesum ræðuleikum eru sett í gongd orsakað av politiskum ideologium Í åvisum fórum er tað beinleiðis roknað við eini rúgvu av mistum manna lívum fyri at fáa >ta røttu« hugsanina igjøgnum, og tað er óhugnaligt at hugsa sær, at slíkt er farið fram á okk- ara dógum, sigur Rói, sum leggur afturat, at í so máta hava vit als einki at rósa okkum av. 3 XY P 4 N Heldur tvórturímóti ! Menningin hellur Kortini eru tekin um, at tað sær frægari út, tí menning og upplýsing er komin út til alt fleiri fólk í heiminum Men samstundis er mun urin millum rík og fátæk í heiminum alsamt stórri Vit tosa nógv um Inter netið, men fyri at koma inn skal mann hava eina teldu, og kostnaðurin fyri telduna vorðin á tað, so Ís er ymiskur alt eftir hvørjum landi tú býrt i. Í Føroyum kostar ein telda eina månadarløn og í USA eina hálva månadarløn. Far vit harafturímóti til Paki stan, so havi eg lisið, at tú skalt arbeiða í eini sjey ár fyri at forvinna tær til eina teldu, og tað setur avmark- ingar fyri upplýsingini, sig ur Rói og vísir á, at hetta er eitt dómi um hvussu ymisk tann tekniska menningin er í teimum ymsu løndunum. Tað er so eitt, men eitt annað er so eisini at tað enn á okkara dógum eru samfel- øg, sum bæði politiskt eru so afturlatin og avmarkað, at tey ikki vilja vera við til upplýsing. Hetta ger, at menningin fær eina slag- síðu, sum ikki er so skila- góð Tað byrjaði fyri langari tíð síðani Samtalan er komin at enda, men áðrenn vit leggja penn- in frá okkum tekur Rói sam- anum. Tað stutta av tí langa er, Av ti at vit skriva 2000 ístaðin fyri 1999 merkir ikki av sær sjálvum, at alt broytist. Hetta årsskiftid er ødvisid enn onn- ur á tann hátt, at vit byrja upp á eitt nýtt túsundáraskeið, men tað hevur fingið nakað >magiskt< knýtt at sær, heldur Rói Patursson nokk tað, at tann góða fram tíðin byrjaði fyri langari tíð síðani. Vit eru mitt í henni, og við tað at vit skriva 2000 broytir einki í so máta. Tað var og hevur verið í eini tiggju ár. Tann broyting sum hendir á tí mentanar liga, moralska og tí polit iska økinum til dømis, er ein partur av eimi prosess, sum tók dik seg fyri tíggju fimtan árum síðani. Vit eru inni í eini prosess, sum mann kann lýsa við orðun kortini siga so nógv. og tað eru orð sum kunningarsan I elagið postindustrie samfelagið, postmodernist iska samfelagið, globaliser ingin, tað postnationala samfelagið, og sum kemur at seta krøv á tí mentanar- liga, moralska og politiska økinum, um eina nógv stórri kosmopolitiska — tilvitan eina nógv stórri ábyrgdar- kenslu fáttúruni og ein nógv meira krevjandi solidaritet við ti órættvísi og armóð, sum er í samfelagnum, sigur Rói Patursson Men tað er ikki nakað, sum hendir tí vit fara inn í ár 2000, men nakað, sum vit hava verið partur av í longri tíð, leggur hann aftur at, at enda