fríggjadagur 31. desember 1999síða 22

22 tíðindablaðið Nr. 250 - 31. desember 1999 Tiðarrokning í meir enn 2000 ár TTORMUR DJURHUUS Mánin sum tidvisari uppkalladur eftir månanum Mánasjúka er annað dømi Onkusvegna halda fólk enn tann dag í dag at mánin hev við menustratión r okkurt ljá Kvinnuni at gera. So Og at hann dugur jú oll månin er ein ur rættleiðari tá til Hann 1/2 samdøg til í rå tendring til tendring Kemur brúkar o. u. 29 Tað eru sostatt 354 dagar í Hetta saktar um mánaðarári nerKir at hann 2 samdøgur um rið í mun til árstíðirnar og Skjótt kemur ólag á g nki samsvar verður millum ár og árstíð. Hendan bágan varð bøtt uppa við at og á SKOVta dagar ella a ð uppí árið Rómverjar brúktu mána kalendaran til Caesar gjørdi broytingar og skipaði fyri I tíðarrokning. I dag verður mánakalendarin bert muslimum. Eis- verður eitt slag av mána brúktur a m og av kristnum til at bruktur av sólkalendara ødur íðarfesta påskirnar við Sólin kemur til heiðurs Einfalt er tað ikki at nýta mánan til tíðarrokning og tå romverski kajsarin Gajus Julius Caesar kom aftur til Rom ur Egyptalandi i årin- verjar 80 dagar sólarárið | hevði Caesar aftantyri Egyptalandi ikki bert hitt Cleopatra og gjørt hana við barn, men heyði eisini lært at kenna teirra tíðarrokning sum hevði stødi i sólarári num I árinum 46 u. Kr. f. boð- aði Caesar frá at tíðarrokn- ingin skuldi umskipast og nýggjur kalendari takast í nýtslu og gjørdist hetta år hjá rómverjum sostatt 445 dagar langt. Arið varð nevnt ruðuleikaárið. Tað er við smávegis åbøtum ið hesin sami kalendarin enn í dag verður brúktur í meginparti- num av heiminum I 1582 var julianski alma- nakkin (nevndur so eftir Jul tus Caesar) farin 10 dagar sketvur av sólarárinum. Påvin Gregorius XIII rætt- aði feilin hjá Caesari við at í eimi fyriskipan koyra burtur dagarnar 5. til 14. oktober og at fækka talið av skotár- um við 3 fyri hvørji 400 ár sum líða. Tí verður í dag okkara álmanakki róptur fyri hin gregorianski sjálvt um hann bert er ein revisión av tí julianska Gregorianski ålmanakkin avloysir hin julianska Tað tók langa tid aðrenn gregortanska tíðarrokningin kom í almenna nýtslu uttan- um 47 u. Kr. f. vóru róm- = fyri tey romversk-katolsku 1897. OKTOBER. | NOVEMBER. | DECEMBER go. i } p . | Í | å | | 1 I Mort. Bisp | h . | Fæn [i á | < | Se 2 | IM Í NM. w. . . . edag € Likgrima av Caesari. Vid líkferð av kendum persónum gekk maður við líkgrímu av viðkomandi frammanfyri líkfylginum londini. Í Danmark, Noreg, Íslandi og Føroyum í 1700. Eftir tilmæli frå navnfræma stjørnufrødinginum Ole Rø- mer varð tíðin skrúvað fram hin 18. februår til hin 1. mars tað árið. I Stórabret- landi í 1752 og í Sveríki í 1753. Russland tók við gregoriansku tíðarrokning- ini i 1917 og Kina so seint sum i 1949. Enn í dag brúk- ar hin griksk-ortodoksa kirkjan julianska ålmanakk- julianska til an. Nógvir vóru skemtiligu tilburðirnir, tá skift varð frá gregorianska kalendaran. Bretska parla- mentið viðtók at strika dag- arnar 3. til 13 september í 1752. Bankafólk í London rindaðu tá skatt hin 25. mars, men tá gjaldsdagurin kom í 1753, noktaðu teir at gjalda og kravdu sínar 11 mistu dagar aftur. Teir rind- aðu skattin 11 dagar seinni og hevur síðani tá 5. apríl verið innkrevjingardagur av skatti í Stórabretlandi. Ymiskar epokur Eitt er at skipa sjálvt árið so at tað samsvarar við árstíðir- nar. Annað er at talmerkja árið frá einum ávísum út- gangsstødi. Sjálvt aftaná at hava tikið við tí gregorian- ska álmanakkanum hildu nógv lond áfram við at nýta annað utgangsstødi enn tað a gedde ljsde sus KoG -— væg Á á