týsdagur 15. februar 2005síða 14

14 Nr. 31 - 15. februar 2005 Teir 250 menninir, sum fóru til Íslands at gera flogvøllin í Reykjavík í 1944, ætla nú at hittast aftur. Nú verður leitað eftir monnunum, sum vóru við ENDURSAMEINING Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Tíðliga á sumri 1941 stevndu 250 mans úr øllum Føroyum av Havnini til íslands. Har arbeiddu, ótu og svóvu teir saman í tríggjar mánaðir. Síðani hava teir ongantíð sær hvønn annan aftur. Men nú leita hesir gomlu íslandsfarararnir eftir hvørjum øðrum. Eyðvitað eru fleiri av teimum farnir undir grønu torvu, men nú verður leitað eftir teimum, sum eru eftir. Eftir øll hesi árini er nú ætlanin at hittast okkurt kvøld at minnast gamlar dagar. Tað var í mai mánaði í 1941 at Løgtingið lýsti í føroyskum bløðum eftir heili 800 føroyingum at fara til Íslands at arbeiða. – Ætlanin var at vit skuldu arbeiða upp á veg og annað fyri bretsku hermeg- ina í Íslandi, sigur Thor- bjørn Lisberg í Trongis- vági, sum er ein av monn- unum sum var við í Íslandi. Hann er eisini ein av teimum, sum nú eftir hesi 64 árini, hevur tikið stig til at savna allar hesar gomlu íslandsfararnar aftur til eitt hugnakvøld. Lønin, sum hesir menn skuldu fáa, var tann sama, sum íslendskir arbeiðs- menn fingu og tað var 196 íslendsk oyru um tíman. Men so fingu teir eisini stór tjøld at sova og bú- leikast í. Matin máttu teir sjálvir betala, men bretska hervaldið hevði kokkarnar til taks. Ferðin aftur og fram við skipi var ókeypis og teir sum komu av bygd, fingu eisini ókeypis ferðaseðlar til Havnar. Bara menn í góðum árum úr 20 upp í nøkur og 50 ár kundu søkja og teir skuldu vera fult arbeiðsførir. Áhugaðir skuldu møta í sjónleikarahúsinum í Havn og teir máttu sjálvir hava proviant til ferðina yvir til Íslands og til nakrar dagar afturat. Hvør maður fekk eisini tvey teppi at hava við til Íslands. Umframt arbeiðsmennin- ar, var eisini Joen Rasmus- sen, løgtingsmaður úr Sør- vági við sum alment umboð fyri Føroyar. Hann hevði eisini ein skrivstovumann við sær umframt Jacob Bernhard Joensen, sum skuldi verða eitt slag av politisti á ferðini - men honum var ongantíð brúk fyri, tí allir samdust avbera væl. Thorbjørn Lisberg sigur, at hann var staddur í Sumba, tá ið pápi hansara ringdi suður og fortaldi honum, at lýsing hevði staðið í bløðnum, har søkt varð eftir monnum at fara til Íslands. – Tosað var nógv um hetta og endin var, at Thor- bjørn Lisberg søkti, saman við rættiliga nógvum øðr- um suðuroyingum. Tilsamans fóru 250 før- oyingar til Íslands í hesum sambandi og teir fóru til Íslands við einum enskum krússara. Teir loystu frá landi, men vendu aftur og endaði á Skálafjørðinum, har teir lógu í nakrar dagar. Orsøkin var, at týskarar høvdu søkt stóra, bretska krígsskipið, Hood, í Grøn- landsfjørði og av tí sama vóru rættiliga nógv herskip vestan fyri Føroyar. Teir loystu kortini aftur frá landi nakrar dagar seinni, tá ið tað varð blivið meiri friðaligt og teir komu til Íslands í øllum góðum. Gjørdu flogvøll Í Íslandi skuldu teir gera flogvøllin í Reykjavík størri, tí teir høvdu brúk fyri hann til hernaðarflog- før og tað var hann ov lítil til. Har vóru hundraðtals ar- beiðsmenn, men vit vórðu býttir sundur í fleiri lið og har vóru vanliga bæði før- oyingar, íslendingar og nakrir onglendingar í hvørj- um liði. Teir búðu allir í tjaldi ímeðan teir vóru í Íslandi, fimm, seks mans í hvørjum tjaldi. Tjaldlegan stóð beint við har, sum Perlan í Reykjavík er nú. Thorbjørn hevur bara alt gott at bera bretunum, tí teir vóru góðir at arbeiða við. Á tí eina liðnum vóru so nógvir suðuroyingar, at tað varð bara rópt Suðuroyar- liðið. Thorbjørn minnist at tíðin í Íslandi var góð. Teir arbeiddu nógv, men tá ið teir høvdu frí, plagdu teir at fara inn í býin og serliga væl dámdu teimum at fara í biograf í Reykjavík ella enntá í Havnarfjørði. Serliga væl minnist Thor- bjørn ein eldri ongilskan heryvirmann, sum varð so ógvuliga góður við føroy- ingarnar - og teir við hann. – Hetta var ein ógvuliga dámligur og smílandi mað- ur og tá ið vit skuldu fara heimaftur, hevði Niclas Jensen úr Hvalba yrkt ein sang til hendan bretska yvirmannin. Sangurin var yrktir til lagið á enska tjóðsanginum og hann dugur Thorbjørn uttanat enn. hann ljóðar soleiðis: Nu skilles vi fra jer, vi mødes aldrig mere, i verden her. Tak for de minder kær, alt vi har lært af jer vi glemmer aldrig jer, hav tak for alt. Farvel vor ven så god Nu drager við imod, vort fædreland. Når minder strømmer frem, vi tænker tit på Dem, vi glemmer aldrig jer, hav tak for alt. Johan Andreas Sunberg úr Vági, var stinnur í enskum, týddi sangin til enskt, so vit sungu hann fyri hesum vældámda, enska yvir- manninum, áðrenn við fóru. – Tá var hann rørdur, sigur Thorbjørn Lisberg. Teir komu aftur til Før- oya við norska amerika- bátinum, Bergensfjord. Tað vóru heili 4000 fólk við úr Íslandi hesa ferðina. Umframt føroyingarnar og hermenn, var eisini ein týskir krígsfangar við. Talan var um manningina av eimum kavbáti, sum bretar høvdu søkt undir Íslandi. Teir vóru ikki heilt álvi- ligur við standin og tað varð nógv tosað um vandan frá minum og flogførum. Tá ið teir sigldu heim, leikaði kríggið á sum harð- ast og skipini sigldu bøla- myrk. Ætlanin var, at teir skuldi sigla á Havnina. Men tá ið teir nærkaðust Føroyum, óraðu menninir ilt, tí ein norskur yvirmaður spurdi ein av føroyingum, hvat tað var fyri nes, skipið skuldi sigla framvið á veg til Før- oyar. Tá vistu teir, at alt ikki gekk eftir ætlan, tí einasta nes, sum talan kundi vera um, var Mykines. Og rætt fingu teir, tí teir endaðu í Skotlandi í einum lítlum býi tætt við Glasgow. Har lógu teir aftur í nakrar dagar til eitt annað skip kom eftir teimum og førdi teir heimaftur. Ætla at hittast Nú halda teir, at tað er spell, at hetta brotið í Før- oya Søgu skal fara í gloymskuna og tí ætla teir at hittast. Teir, sum vóru við í Íslandi og hava hug at hitta gomlu starvsfelagar aftur, kunnu ringja til Thorbjørn Lisberg í Trongisvági á telefon 37 11 50 ella við Jákup Michael Mikkelsen á Toftum á telefon 44 74 45. Hava ikki sæð hvønn annan í yvir 60 ár Thorbjørn Lisberg var ein av teimum 250 føroyingum, ið fóru til Íslands í 1941 at gera flogvøll í Reykjavík og hann hevur alt gott at bera teimum, hann var saman við. Nú ætla hesir gomlu íslandsfarararnir at hittast aftur NØVN Í VIKUNI Telefon 341800 - Fax 341801 - Fartelefon 216135 e-mail: maggi@sosialurin.fo Á hesum síðum bera vit tíðindi um merkisdagar, so sum rundar føðingardagar, brúdleypsdagar, starvssetanir o.t.