leygardagur 26. februar 2005síða 11

Nr. 40 - 26. februar 2005 11 VIÐMERKINGAR Teir leggja á har garðurin er lægstur Jákup Joensen, Sumba Tað var nú ótrúliga gott, at vit fingu eina politiskt óhefta rás, soleiðis at vit fáa fylgt við í tí, sum fer fram innan tingsins gátt. Vit hava skjótt funnið útav, at tað, sum útvarp og bløð bera fram, ikki er í samsvar við tað, sum veruliga fer fram, og vit hava ansað eftir, at mál og menn, sum ikki passa røttu skógvarnar, verða tagd burtur av fjølmiðlum okkara. Henrik Old hevur allar dagar verið sum ein opna- hjallur. Fullur í tíðindum um alt og øll, og altíð kom- in út gjøgnum allar miðlar. Men nú síðan vit fingu beinleiðis atgongd til løg- tingið gjøgnum sjónvarpið, ella tingvarpið, nú sær verðin munandi øðrvísi út, enn vit hugsaðu okkum tað – og nú kenna vit okkum villleidd, so tað munar. Undir viðgerðini av fíggj- arlógini lovaði Henrik Old, at vágbingar skulu koma bæði at nísta og pípa. Skúla skulu teir so ongan fáa, tað skuldi hann syrgja fyri. Og hann helt orð. Vág-bingar bæði nísta og pípa, og teir hava ongan skúla fingið. Børn sum ganga í skúla tíma ikki at arbeiða fisk, segði álitismaður Javnaðar- floksins í vinnumálum, og tí er tað burturvið at lata tey ungu ganga í skúla. Tey skulu hava so lítla skúla- gongd sum møguligt, ann- ars rýma tey frá okkum, segði maðurin, sum sjálvur er rýmdur, og sum ikki brýggjar seg um at búgva millum okkum suðringar. So skuldu vágbingar fáa eitt ellisheim var næsta boð- ið, men at teir skuldu gjalda tað sjálvir, og at hinar kommunurnar skuldu gjalda hetta heimið í Vági eisini, ja, tað skulkaði hann sær undan at siga nøkrum. Tað sum um galt, var at ríva nið- ur ein skúla, ríva niður ein varða, ið aðrir høvdu laðað. Og oyggin liggur øll í andaleypi og svartasta vón- loysi. Fyri fyrstu ferð nakr- antíð eru politisk átøk framd fyri at drepa niður tað, sum var farið at spretta, samstundis sum man ikki hevur orkað, dugað ella viljað gjørt nakað ístaðin fyri. Teir søgdu seg koma við eini Suðuroyarætlan, sum kortini einki kjøt var á, og sum einans var ein lýsing av tí sum aðrir høvdu gjørt frammanundan. Og tað ringasta av øllum er so tað, at vit umvegis tingvarpið hava hoyrt fleiri samgongu- menn siga seg einki kenna til hesa Suðuroyarætlan, og tí ikki taka undir við henni. Hví tey avgerandi tíðind- ini alla tíðina verða tagd burtur av fjølmiðlunum, eitt nú av útvarpinum, ja, tað er okkum ein gáta. Tað var í stórum spenn- ingi, at vit suðringar settust at lurta eftir orðaskiftinum um at byggja ein umsiting- arbygning á Krambatanga seinasta fríggjadag. Hetta var so sanniliga eitt upp- skot um økismenning, um at flyta almenn arbeiðspláss til Suðuroyar. Men Henrik Old var skjótur at manna ta gard- una, sum bara skuldi skjóta niður tað, sum aðrir royndu at byggja upp. Útvarpið hevur verið á gosi í allan vetur, um tey vælsignilsi hendan sam- gonga vil veita Suðuroynni, men so eiðasørt vit hava hoyrt eitt orð, nú konkret uppskot um økismenning og almenn arbeiðspláss skuldu stovnsetast í somu oyggj. Útvarpið hevur ikki grett eitt orð um, at uppskotið var framlagt, ei heldur at tað kom til viðgerðar. Fingu vit ikki ein møguleika fyri at fylgja við í tingvarpinum, so vistu vit einki. Men tann møguleikan brúktu vit so nú fríggjadag- in. Har fingu vit so eisini kunnað okkum um, hvussu óendaliga nógva orku, ið Henrik Old og samgongan leggur í at karva niður øll skilagóð uppskot til bata fyri almenn arbeiðspláss í Suðuroynni, uttan at vera før fyri at skapa nakað sjálvi. Eitt dømi av mongum var uppskotið um at brúka einar 2-3 mió. kr. sum vóru játtaðar Øravíkar-Hov bergholinum til onnur arbeiði í Suðuroynni. Ikki talan um, segði Henrik Old, sum nærum fær berserka- gongd, hvørja ferð okkara menn royna onkur frambrot fyri Suðuroynna. Tað var ikki arbeiðandi úti um veturin, segði javn- aðarmaðurin, sum legði trýst á tingið um at flyta pengarnar vestur í Vágar. Um tey hava øðrvísi vetur har vesturi er ikki gott at vita, men hetta er besta gerð eg havi gjørt í lívinum, hoyrdu vit Henrik Old siga, samstundis sum tað frætt- ist, at Landsverk hevði sagt upp 5-6 monnum í Suður- oynni av teimum 8-10, sum mistu arbeiðið kring alt landið hendan veturin. Fyri 10-15 árum síðan var tann stóra avreiðingin í gongd. Toll- og skatt, løg- regla, strandferðsla o.a.m. er flutt úr syðru helvt, og manna millum gekk tosið um, at nú manglaði Henrik Old bara at flyta páskirnar norður á Tvøroyri eisini. S o langt kom tað tó ikki, og gott tað sama, men nú hann aftur hevur fingið vald, kennir hann sær ikki afturhald. Meðan aðrir hava hálað, hevur Henrik Old lorað. At lora ein heilan skúla aftur undan hekkuni er eitt slag av heimsmeti í undirbrot- ligum býttiskapi og hevnd- arhugi mótvegis Tjóðveld- isflokkinum. Vit kenna mannin aftur frá Sumbiartunlinum. Hes- in tunnil var valagn hjá honum og Javnaðarflokkin- um eitt mannaminni líka til Tjóðveldisflokkurin kom framat og støðgaði lyftun- um og framdi verkið. At selja Teistan var eitt mistak. Vit hildu stóra aft- urstigið vera, at nú fór út- flutningurin úr Suðuroynni fyri skeyti, meðan Henrik Old venaði seg um, at nú fekst ikki fatur á bíligum karamellum at egna við. Skattalætta til tey ríku fyrst og fremst. Fólkið skal koma síðst, er nú verkætl- anin hjá hesum talsmanni fyri meiniga mannin. Tær høgu inntøkurnar, har hann býr, fáa skattalættan, með- an tær lægru inntøkurnar her um okkara leiðir sita við svangan munn, og fingu ongan skattalætta. Frælsi, javnaður og brøðralag var lopfjølin inn á ting, men innanfyri ting- gáttina vendi rangan skjótt út. Frælsi er ein býur í Kina, og sama kann sigast um javna, brøðralag og ar- beiðspláss. Undir undanfarnu sam- gongu, tá suðringar áttu ein samgongumann, vassaðu teir í almennum arbeiðs- plássum á fleiri almennum verkætlanum, samferðslu- havnini, djúphavnini og miðnámsskúlanum. Tíbetur vóru Henrik Old og teir ov seinir at støðga havnaløg- unum, men tíverri lukkaðist teimum at støðga skúlan- um, tá formarnir skuldu setast upp. Hetta er størsta níðings- gerð móti ungdómi okkara, men so sera, sera eyðkent fyri Javnaðarflokkin at leggja á, har garðurin er lægstur. Vit sóu tað við skattalættanum móti teim- um minni mentu og vit síggja tað aftur við skúla- forboðnum móti ungdóm- inum. Skamm fái tykkum fyri niðurbrótandi verk tykkara. Ólavur á Heygum Fyrst má eg undrast, at hesin maður lesur mína grein, sum ein vissur harri lesur tað heilagu bók. Harra Stórá, tað er ikki sum tú skrivar "Hansara stevna í Tysklandi", sum talan er um, men eina Norðurlanda rógvi- og mentunarstevnu, ímillum danir, sviar og føroyingar sum tú ikki tekur uppá mál, soleiðis sum tú ikki hevur virðing fyri teimun, sum vóru við til fyrireikingar- nar. Til tað, sum tú kallar "hansara stevna í Tysk- landi" vóru medfyrireikar- nir hesir: Róðrasamband Føroya við Jóhannis Joen- sen, Róðrafeløg á Tvøroyri. Løgmaður Jóannes Eidis- gaard og borgarstjóri Krist- in Michelsen, hildið røður. So sipar tú til, tá ið skriv- ið um "trøllið, sum kom undan kavi". Her fert tú eis- ini skeivur ella vil ikki halda teg til evnið. Tað var kappróðurin á Bryggen við Føroyahúsinum, sum eg skrivið um. Mær vitandi hava ongir bátar róð kapp á Vesterbrogade vid mál á nr. 17 A. Hvat er hattar fyri tvætl, Sjálvandi skal Før- oyahúsið hava sína mentan í frið á Ólavsøku har ella á Bryggen. Tað hevur ongin haft nakað ímóti. So sipar tú eisini til kappróður á NorðurAtlantisku Mentun- arstevnuni. Tú fylgir illa við. Tað var bert ein bátur sum róði tá, og tað var Tvørábáturin, sum róði kapp um seg sjálvan. Hand- an var ov íýlig harra Stórá. Hald teg til evnið, sum skrivað verður um. Tað eru bátarnir, sum tit leggja hald á, sum eru trupulleikarnir, at náa eina viku aftaná, sum skulu koyrast 500 km. Tey sum skula gera fyri- reikararbeiðið, eru somu fólk frá róðrafeløgunum, sum gera róðrastevnuna í Ishøj og kanska Róðra- og Mentunnarstevnu 2006 í Svøríki. Alt skal fyrireikast áðrenn summarferiu, sum byrjar 20. juni. Hava tit onga føling fyri, hvussi fólk fyrireika ella taka tit tað fyri vist, at onnur gera tykkara arbeiði. Tað var just hendan grundgeving til áheitanina frá mær, um at halda ólavsøku vid kapp- róðri annað hvørt ár. Aðra staðni gera fólk stevnur annað hvørt ár í sama um- hvørvi ella høvudstaðnum. Til dømis verður jóansøka hildin annað hvørt ár á Tvøroyri og Vági. At hava ólavsøkuhald á hvørjum ári kann viðføra, at ikki so nógv koma til Ishøj, tá ið Færø Regatta verður í juni. Tað sigst, at tað vóru nógv minni fólk í fjør enn tað plagar at vera. Tað verður eisini skrivað um, at tá ið eg leggi á leið- arin í Føroyuhúsinum fyri manipulering ímóti mær og sum grundgeving nevni ósemju í felagnum. Hvat heldur tú ger ósemju. Tað er just hesin leiðarin, sum ger tað, við at senda brøv út til limirnar ímóti mær, at eg innkalli til eykaaðalfund og mangt annað. Hetta er ikki nøkur grov skuldseting, men ein avdúkan, hvussi leikur er farin fram til tú kallar "at smekka vid hurð- ini, men sum eit gamalt orðatak sigur "sannleikin er illa lýddur". Tú nevnir at tað, atmín kæra hevur verið alment viðgjørt í Føroyhúsinum, ikki er rætt. Hvussu ber tað til, at ein pesónur ringir til mín og spyr, um eg havi sent kæru til Mentarmálar- ráðið. Hetta tí hann varð spurdur undir týsdagsdøg- verðanum í Føroyhúsinum, áðrenn nakað skriv var komið í blødðni, um hann hevði hoyrt, at Ólavur á Heygum, hevði sent kæru um Føroyahúsid. Hann spyr so aftur um ,hvar hetta var komi frá. Hin svarar aftur, at tad hevði Martin Fjall- stein fortalt honum. So spyrji eg. Er tað ikki tagn- arskylda hjá teimun, sum hava málið um hendi, til málið er avgreitt? Hevur Martin Fjallstein sjálvur haft málið um hendi? Tú undrast, hví eg ikki havi vent mær til nevndina. Harra Stórá hevur tú ikki lisið, at eg sendi tað til vidgerðar av umboði hjá Mentamálaráðnum í Um- boðsmannanevndini í Før- oyhúsinum. So skal eg eis- ini viðganga, at eg hevði eitt ánilsi til tín persón, at tú fór ikki, at verða óheftur í hesum málið. Soleiðis í slíkum førum, fari eg altíð til høvdið og ikki til halan. Eg má sanniliga eisini siga, at mín meting var røtt. Sjáldan havi eg sæð so ein- vísa skriving sum svar av mínari grein. Her er bara eitt áhugamál, og er tað at taka Føroyahúsid og leiðar- an í verju. So sigur tú, at øll feløgini vóru við til tann fyrsta fundin sum var í fjør vár og nevnur Neystið. Aftur skeivur. Eg var til tann fyrsta fundin. Har var ongin frá Neystinum møttur upp. Lesur tú ikki fundarfrá- greiðingar ? Nú vit tosa um Ólav- søkuhaldid í fjør á Brygg- en, kann ein eisini undrast, hvat bleiv tann fíggjarliga støðan. Fleiri av gestunum søgdu mær frá, at tey vórðu biðin um at keypa øl og spiritus frá Martin Fjall- stein, tí avlopið fór til fel- øgini. Enn er eingin rokn- skapur almennur, hví? Enn hava eingi feløg fingið av- lop, hví? Hevur Umboðs- mannaráðið í yvirhøvur nakað eftirlit við Føroya- húsinum ? At enda má eg eisini ásanna, at tað er harmuligt við bladtjaki. Í 18 ár havi eg lagt alla mína orku fyri at fremja tann føroyska bátin vid kappróðri í útheiminum og uttan sjólvrós fingid tað, sum á donskum verður kallað eina "ekspertise" við at finna gróðrabotn fyri til- tøkum, sum vit góðu lands- menn í Føroyum kunna fegnast um og vera saman um. Tá ið so onnur fólk seta meinbogar fyri tad virki, sum eg veit eg kann útinna, fyri at siga tað akkurat, sum er vid øvint, verður man harmur og má fáa luft. Tað verður kanska hildið av onkrun, sum grovar atfinn- ingar, men sum áður nevnt. Sannleikin er ofta illa lýddur. Aftursvar til Tórmódur Stórá