hósdagur 3. mars 2005síða 2

2 Nr. 43 - 3. mars 2005 Taka seg aftur Sýriska stjórnin sigur seg nú vera til reiðar at taka teir 14.000 sýrisku hermenninar úr granna- landinum Libanon. Seinastu dagarnar hava fleiri túsund liban- ar gingið kravgongu í Beirut við kravi um, at teir sýrisku hermenninir skulu av landinum. Tað sama hevur USA kravt, og fyrrakvøldið segði sýriski forsetin, Bashar al-Assad, at Sýrialand fer at gera eftir áheitan- ini. Hann segði, at her- menninir verða tiknir heim skjótt og kanska longu um nakrar mán- aðir, sum hann orðførdi seg. Sýrialand hevur havt hermenn í Libanon í mong ár og hevur havt stóra ávirkan á ta polit- isku skipanina har. And- støðan í Libanon vil vera við, at tað var sýr- iska fregnartænastan, sum myrdi libanska andstøðuleiðaran í síðstu viku, men tað hevur stjórnin í Da- maskus avsannað. Eingi prógv ímóti Jackson Verjin hjá poppstjørnuni Michael Jackson krevur, at ákæruvaldið í Kali- fornia skal sleppa ákær- unum um, at tann heims- kendi tónleikarin skal hava misnýtt ein 13 ára gamlan drong kynsliga. Rættarmálið byrjaði mánakvøldið, og verjin, Thomas Messereau, vísti ákærunum aftur. Hann vísti á, at løg- reglan fann eingi DNA- spor frá tí 13 ára gamla dronginum, tá hon kann- aði kamarið hjá Michael Jackson. Verjin segði, at einki hald er í ákærun- um, og at tað er mamma drongin, sum hevur íspunnið søguna fyri at fáa pengar burturúr. Ákærin, Thomas Snedd- on, helt uppá, at Michael Jackson er sekur, og hann legði afturat, at tað fer ákæruvaldið at prógva. Áhugin fyri rættar- málinum ímóti Michael Jackson er sera stórur. Ikki færri enn 1500 tíð- indafólk úr øllum heim- inum eru komin at fylgja við tí. Tjóðbankin ivast OECD og donsku vís- menninir hava ávarað um, at metingin hjá stjórnini um 60.000 fleiri arbeiðspláss innan 2010 fer ikki at halda uttan so, at umfatandi nýskipanir verða framd- ar. Nú sigur danski Tjóðbankin tað sama. Í einari nýggjari frá- greiðing sigur Tjóð- bankin, at ein ávís fram- gongd er á arbeiðs- marknaðinum, men skal stjórnin røkka sínum máli, mugu tiltøk setast í verk. Varastjórin í Tjóð- bankanum, Anders Møller Christensen, sig- ur við Politiken, at tað er ikki nóg mikið at seta sítt álit á ta búskaparligu framgongdina, tí tað ræður eisini um at tryggja arbeiðspláss, tá búskapurin gongur nið- ureftir, sigur hann. Tjóðbankin hevur so- statt somu hugsan sum teir donsku vísmenninir og OECD. Higartil hev- ur stjórnin hildið uppá, at hennara metingar fara at halda, men tað var, áðrenn Tjóðbankin segði sína hugsan. Hilde góðar møguleikar Norska stjórnin roynir av øllumm alvi at bera so í bandi, at Hilde Fra- fjord Johnson, menning- armálaráðharri, kan fáa starvið sum leiðari í menningargrunninum hjá ST, UNDP. Tað var stjórnin sjálv, sum stillaði Hilde Fra- fjord Johnsen upp til starvið, og tað bleiv gjørt í einum brævi, sum Kjell Magne Bondevik, forsætisráðharri, skriv- aði Kofi Annan, ST- aðalskrivara. Síðani hev- ur uttanríkisráðið í Oslo fingið boð um at virka fyri, at menningarmála- ráðharrin fær starvið. Hilde Frafjord John- sen er ikki tað einasta evnið til leiðarastarvið í UNDP. Bretska stjórnin hevur skotið upp, at Valerie Amos fær starv- ið. Hon er upprunaliga ættað úr Ghana og hevur fyrr verið bretskur menningarmálaráðharri. Kortini verður hildið, at norska evnið hevur betri møguleikar. Tað kemst av, at verandi leiðarin í UNDP, Marl Malcolm Brown, er breti, og tað verður hildið óhugsandi, at ST fer at lata ein breta loysa hann av. UTTAN ÚR HEIMI Tað hevur vakt stóran ans, at afghanski for- setin, Hamid Karzai, hevur sett fyrrver- andi krígsharran Rashid Dostum til ovasta fyri afghanska herinum AFGHANISTAN Árni Joensen fartekst@mail.dk Í umleið tjúgu ár stýrdi generalurin Rashid Dostum tí norðara partinum av Afghanistan, og hann gjørdist skjótt kendur sum ein sera harðrendur krígs- harri, sum bæði píndi og myrdi sínar mótstøðumenn. Nú hevur Hamid Karzai, forseti, tilnevnt fyrrverandi krígsharran ovasta fyri tí nýggja afghanska stjórnar- herinum. Tá Reuter-tíð- indastovan spurdi talsmann forsetans um krígvbrots- verkini hjá fyrrverandi krígsharranum, svaraði hann stutt: – Tað er eitt heilt annað mál, og eg haldi, at í fram- tíðini eiga allir afghanar at fáa høvi at gera sína skyldu. Rashid Dostum stillaði upp ímóti Hamid Karzai á forsetavalinum, men tapti. Kortini hevur hann stórt vald, og Karzai hevur sett hann til herovasta fyri at sleppa undan at fáa hann ímóti sær. Avgerð forsetans er djørv, tí Rashid Dostum er lagdur undir at hava framt ein hóp av krígsbrotsverk- um í áttati- og nítiárunum. Tað vóru eisini hansara hermenn, sum kvaldu fleiri hundrað talibanar við at steingja teir inni í luft- tøttum bingjum undir kríg- num í 2001. Undir valstríðnum upp undir afghanska forseta- valið almannakunngjørdi amerikanski felagsskapurin Afghanistan Justice Watch eina frágreiðing um av- rikini hjá Rashid Dostum í árunum frá 1978 til 2001. Longu tá gitti felagsskap- urin, at Dostum og aðrir krígsharrar fóru at fáa leið- andi størv í tí nýggja af- ghanska stjórnarherinum, og at USA fór at venda tað blinda eygað til. Sambært AJW vil USA heldur hava gagn av krígsharrunum í bardaganum ímóti yvir- gangi enn at kanna teirra krígsbrotsverk. Avvarðandi hjá teimum, sum doyðu við russiska kavbát- inum "Kursk", krevja, at vanlukkan verður kannað eina ferð afturat VANLUKKA Árni Joensen fartekst@mail.dk Avvarðandi hjá teimum, sum doyðu, tá russiski kav- báturin "Kursk" sakk í Barentshavinum í august í 2000, halda seg framvegis ikki hava fingið allan sannleikan um vanlukkuna. Í fjør havnaði russiski hægstirættur einum kravi frá teimum avvarandi um at kanna vanlukkuna av nýggjum. Tey gjørdu av at leggja málið fyri tann evropeiska mannarættinda- dómstólin, men nú er tað málið tikið aftur. Tað hend- ir, eftir at Vladimir Putin, forseti, hevur játtað at koma á fund við umboð fyri tey avvarandi fyri at taka endaliga støðu til, um vanlukkan skal kannast umaftur. Vanlukkan við "Kursk" kravdi 118 mannaliv. Myndugleikarnir komu til ta niðurstøðu, at kavbáturin sakk av einari spreinging, og at tað gingu átta tímar, til teir seinastu av manning- ini doyðu. Sakførarin hjá teimum avvarandi, Boris Kusnetsov, vil kortini vera við, at 23 av manningini vóru á lívi minst tvey sam- døgur aftan á spreinging- ina. Tað hevði tí borið til at bjarga teimum, um rætt varð atborið, sigur hann. – Gitingin um, at eingin møguleiki var at bjarga monnunum í tí níggjunda rúminum, er tað grovasta mistakið í teirri almennu frágreiðingini, skrivaði verjin í einum brævi til Putin, forseta herfyri. Krígsbrotsmaður valdur til afghanskan herovasta Krevja »Kursk«-vanlukkuna kannaða umaftur Hóast hann alment er kendur sum herviligur krígsbrotsmaður er Rashid Dostum nú settur sum ovasti fyri afghanska stjórnarherinum Mynd: Reuters Tey avvarðandi vilja vera við, at nakrir av manningini á Kursk vóru á lívi minst tvey samdøgur, eftir at kavbáturin var sokkin Mynd: Reuters