hósdagur 17. mars 2005síða 11

Nr. 53 - 17. mars 2005 11 ÆVINTÝR tíðindaskriv Í sambandi við at 2. apríl í ár eru liðin 200 ár, síð- ani H. C. Andersen var borin í heim, hava danska Kenslumálaráð- ið, forlagið Gyldendal, H.C.Andersen-2005 grunnurin og Nørhaven A/S í felag givið út eitt ævintýrsavn eftir H. C. Andersen. Saman við útgávuni er gjørd ein serútgáva í 70.000 ein- tøkum til skúlanæming- ar. Henda bók verður latin øllum næmingum í 6. flokki í Danmark, Føroyum, Íslandi og Grønlandi. Bókin er 360 síður, og hevur teknarin Flemm- ing Jeppesen myndprýtt bókina. Endamálið við útgáv- uni er at stimbra hugin hjá næmingunum at lesa, menna bókmenta- liga førleikan og at virka fyri, at næmingarnir ogna sær kunnleika og vitan um H. C. And- ersen, sum part av danska mentanararvin- um. Samstundis ynskja út- gevararnir, at hátíðar- haldið í sambandi við føðingardagin hjá H. C. Andersen verður partur av átakinum at økja lesihugin, í hesum føri hjá næmingum í 6. flokki. Tað hevur seinastu árini vakt stóran ans og umrøðu í so at siga øllum pørtum í danska samfelagnum, at lesifør- leikin hjá donskum næmingum er versnaður samanborin við lesifør- leikan hjá børnum í øðrum londum. Danir eru tí m.a. farnir undir at gera eina virksemisætl- an í lesing fyri alt land- ið. Tá ið tað harumframt vísir seg, at lesiáhugin minkar, serliga frá 5. - 6. flokki, er tað umráðandi at seta í verk tiltøk, sum henda útgáva, ið kunnu verða við til at broyta gongdina. Arbeiðs- og ískoytis- tilfar verður eisini gjørt til bókina. Talan er um eina heimasíðu, sum er í tveimum pørtum, næm- ingatilfar og læraratilfar. Næmingaparturin fatar um kt- tilfar við nógvum interaktivum uppgávum, meðan læraraparturin í høvuðsheitum er ein hugskotsbanki, sum lærarin bæði kann brúka sum íblástur og sum hjálp í at ráðleggja und- irvísingina í ævintýrum H. C. Andersens. Í sambandi við hand- anina verður skipað fyri H. C. Andersen haldi í Norðurlandahúsinum fríggjamorgunin 18. mars kl. 08.00, har landsstýrismaðurin í mentamálum tekur ímóti bókagávuni. Tað verður Jørn Grøn- kjær Jensen, sum er stig- takari og samskipari av verkætlanini at útgeva ævintýrbókina eftir H. C. Andersen, sum hand- ar landsstýrismanninum bókagávuna. Á skránni verður eis- ini upplestur og tón- leikur. Ria Tórgarð lesur ævintýr eftir H. C. And- ersen og næmingar í musikkskúlanum spæla. Til endans fáa næmingar í 6. flokkunum, sum eru til tiltakið, bókina. H. C. Andersen haldið verður samskipað við al- tjóða frásøgudagin, World Story Telling Day, sum Tórshavnar Komm- una, Norðurlandahúsið, Mentamálaráðið, Til- haldið og Tjóðpallur Føroya skipa fyri. Frá- søgudagurin byrjar eftir handanina umleið kl 09.15. Ævintýrsavn sum gáva til næmingar í 6. flokki Símun A. Klein Fimmarin tann 2. mars snúði seg fyrst og fremst um, hvørt Føroyar skulu hava eitt tættari tilknýti til ES-felagsskapin ella ei. Og sera vandamikið er at lena seg uppat hesum felags- skapi ið hevur alt annað enn ein sunnan og menn- andi fiskarípolitikk. Og ein gløggur lurtari slapp ígjøg- num og spurdi panelið, hvat um nú Føroyar gerast limur í ES-felagsskapinum í nærmastu framtíð – hvat skulu vit tá liva av!??? Áðrenn nevnast skal her, hví hesin spurningurin um, hvat vit tá skulu liva av, er so sera viðkomandi fyri Føroyar í samband við ES spurningin, so skal fyrst nemast við ein annan spurning ið Anfinn Kalls- berg nam við og sum átti at fingið fólk at rakna við eitt sindur. Føroyar hava verið limur í felagsskapinum EFTA, nú EBS. Men tá Danmark fór úr hesum felagsskapi fyri nøkrum árum síðani, fekk Føroyar ikki loyvi til at verða verandi í hesum fe- lagsskapi tí Danmark fór úr, nei, tí sum sokallaður partur av Danmark undie in lítil limur ikki vera sitandi eftir tá sjálvt likamið fór úr EFTA/EBS. Tí má ein seta sær sjálvum spurningin,at tá nú hetta likamið (Dan- mark) hevur limað seg so djúpt inní ES eftirhondini, um tað nú yvirhøvur verður loyvt Føroyum av sjálvum likaminum at vera full- komiliga uttanfyri ES, men hvussu djúpt Føroyar longu á loyniligan hátt eru lim- aðar inní ES? Tí so mikið er staðfest, at tá Danmark fór úr EFTA/EBS, so slapp Føroyar ikki sum ein danskur limur at sita eftir í fríði og náðum, men noyddist at fylgja við Dan- mark burturúr áðurnevnda felagsskapi. Á sama hátt noyðast Føroyar at fylgja við Danmark inní ES, líka- mikið hvat vit so enn siga og meina um sakina. Fer ein maður á bingo, so fylgir gumpurin við og verður harvið ikki sitandi eftir við hús! Tí, eru Føroyar ein partur av Danmark sum tað nú altíð verður framført av politikkarunum í Føroyum, so sleppa Føroyar líka so lítið undir at vera í ES eins og aðrir partar av Danmark sleppa undan limaskapi. Kann Bornholm ella Læsø siga, at tær ikki eru limir í ES? Eitt mugu vit gera okkum klárt. og tað er, at hvør støða Føroyar er í samband við limaskapi í ES, er ikki sami boðskapur danska stjórnin letur ES-parla- mentið uppí hendur sam- mett við tey boð danska stjórnin letur Føroya fólki uppí hendur. Og hesin framferðarháttur er ikki nýggjur hjá donsku stjórn- ini. Øll vita vit hvussu danska stjórnin hevur logið fyri ST um hvørt vit kenna okkum sum danir ella før- oyingar. Eingin ivi má tí heldur vera í, at danska stjórnin fer at gera royndir at lúgva Føroyar uppí ES og hvar í Føroyar neyvan nakrantíð sleppa at nýta demokratiskan hátt at taka støðu til málið og hvar í fólkaatkvøðurnar í 1972, 92, 93, 98 v.m. viðv. ES- limaskapin prógvar forboð fyri at nýta demokratiskan framferðarhátt í Føroyum eins og í so mongum øðrum tilburðum í farnum tíðum í oyggjasamfelagi okkara, hóast danska grundlógin sigur, at eitt slíkt mál við- víkjandi ES skal fyri- leggjast fólkatingsveljarun- um til atkvøðu um málið. Men vera føroyingar so ikki roknaðir fyri fólka- tingsveljarar? Ella vera før- oyingar bara roknaðir fyri fólkatingsveljarar tá tað best passar inn í myndina hjá teim ráðandi, men ann- ars ikki? At tvíhalda um tað at Føroyar eru ein partur av Danmark, men so at siga ongantíð sleppa at vera við í demokratiskum handling- um sum ein partur av Dan- mark, gevur als onga mein- ing og tænir bert einum endamáli, og tað er at halda vanliga borgaran tilvitað fyri gjøldur, og tilvitað lív- bjarga lumman hjá ráðandi stættini! Tá flest allir polit- iskir flokkar í Føroyum halda fast við, at danska grundlógin er galdandi sum grundlóg fyri Føroyar, men samstundis halda uppá tað, at føroyingar ikki roknast fyri fólkatingsveljarar und- ir somu grundlóg, so kunnu føroysku politisku flokkar- nir neyvan koma longur út at skíta, enn hvat teir eru í dag! Men um Føroyar nú ger- ast fult út limur í ES, hvat skulu føroyingar tá liva av? Spurningurin er sera við- komandi, tí at tá Danmark fór uppí ES í 1973, vóru umleið 20.000 fiskifør í danska flotanum. Eftir góð 30 ár í ES, er danski fiski- flotin minkaður niður í umleið 2.000 fiskifør ella ein minking uppá umleið 90%! Í Danmark er hetta ein katastrofa fyri fiskimenn og teirra familjur yvirhøv- ur, men sum heild fyri Danmark merkist hetta ikki so nógv, tí at Danmark hev- ur so nógvar aðrar hestar at spæla uppá, og hevur hetta tí ikki nerva tann danska búskapin nakað av týdn- ingi. Men fyri Føroyar verður tað ein verri kata- strofa um nú fiskarípoli- tikkur Føroya verður stýrd- ur frá Bruxell ella hvar so ES parmalentið til endans fær sær ein fastan bústað at stjórna og valda í framtíð- ini. Sleppur ES ordiliga framat í Føroyum, verður sami niðurskurður gjørdur í føroyska fiskiflotanum. Tá verður hetta at samanlíkna við etniska útreinsan í Før- oyum við tað at tilveru- grundarlagið hjá føroying- um bleiv tikið burtur, og flest allir føroyingar koma at vera drivnir til onnur lond sum økonomiskir flygtningar. Tann tankin, at politikkarar í nærmastu framtíð noyðast at sam- ráðast við danir um, hvussu mong fólk skulu flytast av landinum vegna áður- nevnda, er ikki so óvið- komandi longur sum fyrr, tí at Danmark skal fyrsta dagin til at stemma um nýggju ES grundlógina, og verður stemmað ja til hesa í heyst, so vera fyrivarnini uttan iva eftir hetta tikin vekk. Verða fyrivarnini hja Danmark tikin vekk og einki verður broytt í viður- skiftunum millum Føroyar og Danmark, kemur hetta at føra við sær, at fleiir av teimum málsøkjum í Før- oyum ið roknast fyri at vera ríkismál, koma beinleiðis undir ES vald og harvið ES ávirkan, sjálvt um føroy- ingar siga ella halda seg vera uttanfyri ES. Trúgvi tí ikki at nakar føroyingur torir at gambla við hesum áðurnevnda sera viðkom- andi evni! Tí sleppa føroyingar ikki at snúgva sær undan longur og noyðast harvið at koma fram til eina loysn viðvíkj- andi Føroyum, nú roknast kann við at Danmark skjótt fer at taka fyrivarnini av. Tí eitt er vist, at sum sokall- aður partur av Danmark sleppa føroyingar ongantíð í verandi støðu á eitt ES val, tí danir hava fyri lang- ari tíð síðani vald fyri før- oyingar bæði í 72, 92,93, 98 og aftur nú í heyst, meðan føroyingar fram- vegis liggja í fasta svøvni. Skulu føroyingar yvir- høvur gera sær vónir um at sleppa at velja demokrat- iskt og harvið taka eina støðu til ES, ja ella nei, so mugu Føroyar gerast sjálv- støðugar fyrst. Og tann vegurin sum er verður sera langur, um føroyingar ikki av hjarta vilja trýsta á tað eyma punktið hjá dønum og sum danir ræðast verri enn sjálvan hin versta! – Tó, hetta eyma punktið hjá dønum skal ikki lýsast á hesum sinni. VIÐMERKINGAR Hvørjum skulu vit tá liva av???