hósdagur 17. mars 2005síða 18

18 Nr. 53 - 17. mars 2005 Eg má bara siga, at tað er ótrúligt, hvussu skaðafró fólk kunnu vera, tá tað gongst øðrum illa, staðfestir vinnulívsmaður, sum sigur seg hava mist munandi upphæddir, nú íløgufelagið Phoenix krakkaði PHOENIX-MÁLIÐ Jákup Mørk Hópatals nøvn hjá peninga- sterkum vinnulívsmonnum hava gingið av manna- munni, nú tosið gongur um, hvør hevur mist og – ikki minst – hvussu nógv er mist. Talan er sjálvandi um Phoenix-krakkið, har tað eftir øllum at døma er so, at eini 100 føroyskar milliónir eru horvnar í fíggjarliga svikinum í fyritøkuni. Skaðafrøi – Eg haldi, at tað er ótrú- ligt, hvussu skaðafró fólk kunnu vera, tá tað gongst øðrum illa. Soleiðis byrjar ein av teimum, sum vit hava tosað við - men sum ynskir at vera dulnevndu - tá vit spyrja, um hesin hevur mist nakran pening av íløgum í Phoenix. Svarið til tann spurningin er játtandi, og tað verður eisini staðfest, at talan er um munandi upphæddir. Ikki minst verður skotið eftir oddagreinini í Dimu týsdagin, har tað millum annað verður sagt »Eingin orsøk er at taka synd í teim- um, sum hava mist« - Sjálvandi er tað altíð ein váði, tá tú setir pengar í íløgur. Og tap kunnu fyri- koma, tá tú handlar. Men bæði eg og nógv onnur við mær, hava havt fult álit á fyritøkuni. Teir hava virkað á týska marknaðinum síð- ani 1978, og í Dan- mark hava teir ver- ið virknir síðani 1988 ella ’89. Og øll hesi árini er tað so eingin, sum hevur mist eitt tað einasta oyra – ikki fyrr enn nú. – Sjálvur má eg eisini siga, at eg havi fult álit á teim- um monnum, sum eg havi samstarvað við, ta tíðina eg havi havt við fyritøkuna at gjørt. Hesir hava alla tíðina verið re- ellir, og tað eru ikki teir, sum hava nakað við gøluna at gera. Tú skalt minnast til, at tað ikki eru íløgurnar sum so, sum hava verið orsøkin til hetta. Talan er jú um beinleiðis fíggjarund- andrátt, sum er framdur av stjórunum, og hetta er kanska muran í okkum menniskjum. Menn mann kann so bara staðfesta, at tað er ótrúligt, at tað hevur gingið so leingi, sum tað veruliga gjørdi, áðrenn svikið varð avdúkað, sigur vinnulívsmaðurin. Rong tíðindi Og so fýrir hann annars ikki fyri at staðfesta, at eftir hansara tykki hava bæði viðmerkingar og tíðinda- flutningur í samband við máli verið á einum lágum støði. – Partur av tí, sum hevur verið nevnt í miðlunum, hevur einki sum helst hald havt í veruleikanum. Tað hevur verið tosað um risa- stórt avkast upp á íløgurnar, men hetta er so ikki nakað, sum eg kennist við. Sein- astu tvey árini meini eg, at avkastið hevur ligið um 9- 10%, so talan hevur á ong- an hátt verið um nøkur ovurhonds stór lyfti. – Og at hoyra viðmerkj- arar tosa um lutfall millum váða og avkast í hesum førinum, er eisini burtur- við. Hetta hevur einki við rentan av pengum at gera, men er eitt dømi um, hvussu ógvusligt tað kann gerast, tá talan er um fíggj- arligan undandrátt. Tað hava tað jú eisini verið dømi um í bankaheiminum, so hetta eigur ikki at verða nýtt sum dømi um, at peng- arnir høvdu staðið betri í bankanum. Hesir menninir hava verið reellir til punkt og prikkar, og tað er so meira enn tað, sum eg kann siga um bankarnar her heima, so eg haldi, at teir skulu ansa sær. – Tað er jú ikki bara í Phoenix, at fólk hava mist pengar her í Føroyum. Tað hava tey so sanniliga eisini gjørt við skipum og øðrum íløgum. Og tað er bestemt ikki altíð, at tey hava verið serliga væl viðfarin í før- oyska fíggjarheiminum, sigur hesin at enda. Vit hava havt pening í Phoenix í eini 7-8 ár. Innskotið er nú mist, men samanlagt er talan helst um lítið yvirskot, sigur stjórin í Sandavágs Timbur- handli PHOENIX-MÁLIÐ Jákup Mørk Á Sandavágs Timburhandli sigur stjórin, Magni Thom- assen, at tey hava havt nak- að av peningi standandi hjá Phoenix. – Vit hava verið við í eini sjey-átta ár, og eg má bara siga, at eg hevði ikki droymt um, at hetta kundi henda. Ikki minst tí tann persónurin, sum vit hava havt samband við, hevur verði óalmindiliga álítandi, og eg eri so eisini vísur í, at hann ikki hevur nakað við hetta at gera. Víðari sigur Magni, at tað hóast alt er avmarkað, hvat teir hava mist, og at talan samanlagt kanska er um ein vinning. - Talan hevur so ikki verið um nakrar millióna- upphæddir hjá okkum. Hartil valdu vit frá byrjan, at avkastið av íløguni skuldi gjaldast út fyri hvønn ársfjórðing, og við einum rentustigið, sum hevur ligið millum 11 og 17% hevur tað næstan goldið innskotið aftur. Nú er ikki enn greitt, akkurát hvussu endurgjaldsreglur- nar eru, men talan er um løggilduga meklarafyri- tøku, og tá eru ávísir garan- tiir. Fáa vit so ein part av innskotinum aftur tann veg- in, er talan hóast alt um eina samlaða afturbering, sum nakað størri enn inn- skotið, so verri enn ilt er tað ikki hjá okkum. Og samanlagt verður tað so helst betri, enn tann rentan, sum bankin gevur, sigur Magni Thomassen at enda. Hóast alt: Betri enn bankin Skaðafrøin er stór Skaðafrøin er stór, og partur av tí, sum hevur verið nevnt í miðlunum, hevur einki sum helst hald havt í veruleikanum Modellmynd Oddagreinin í Dimmalætting týsdagin fekk av álvara ilt í vinnulívsmannin Poul Mohr, sum fram til fyri stuttum var maðurin handan Tórshavnar Skipa- smiðju, sigst vera ein av teimum, hava mist pening í Phoenix. Hesum váttar hann eisini, men hann leggur tó dent á, at talan á ongan hátt er um nakrar stórvegis upphæddir. - Tað er rætt, at vit hava havt nakað av peningi standandi hjá teimum, men munandi upphæddir er talan so ikki um. Eg kann í øllum førum siga, at hetta so ikki er nakað, sum vit fara á húsagang av, sigur fyrrverandi stjórin á Skipa- smiðjuni at enda. -jm Ongan týdning