hósdagur 31. mars 2005síða 10

10 Nr. 60 - 31. mars 2005 Einhvør tjóð við virðing fyri sær sjálvari hevur virðing fyri landsins hægsta embæti. Ja somikið av virðing, at tað átti at verið heilt náttúrligt eisini, at landsins hægsti maður, løgmaður, hevur sítt egna sersaka sæti tvs. bústað og móttøkuhøli. Føroyar megu vera ein av teimum fáu tjóðunum í heiminum, sum ikki liva upp til hetta so sjálvsagda mál. Hetta málið er nú aftur frammi í almenna kjakinum. Og var tað serstakliga okkara landsútvarp, sum setti ljós- kastaran á ætlanina at gera Hoyvíksgarð og økið har nærhendis til løgmanssæti. Vit hoyrdu umboð fyri andstøðuflokk gera gjøldur burtur úr hesi ætlan, meðan tingformaðurin á tignarligan hátt, og sum sømir seg fyri slíkan mann í hesum tignarliga embæti, skilagott vardi aldargomlu ætlanina at raðfesta løgmansembæti hægri við m.a. at knýta eitt veruligt sæti í hetta virðiliga embæti. Hetta eru ikki nýggir tankar. Teir eru fostraðir áður og vóru eitt nú frammi aftur undir fyrrverandi løgmanni, Anfinni Kallsberg. Nevnliga at skipa so fyri, at tann so snøggi og vakri Hoyvíksgarðurin við tí sera hugnaliga og stórfingna náttúruumhvørvinum gjørdist framtíðar bústaðurin hjá løgmonnum. Í orðaskiftinum, sum nú hevur stungið seg upp í kjalarvørr- inum á, at verandi løgmansumsiting aftur hevur kveikt lív í málið, kom m.a. fram, at vit hava ikki ráð at fara undir slíka ætlan. Orð sum "joke" og líknandi niðurgerandi úttalilsi komu frá annars virðiligum tingmanni, sum eins og aðrir fólkavaldir til okkara aldargamla ting, áttu at verið teir fyrstu til at havt virðing fyri hesi ætlan. Tíverri hevði út- varpið valt at seta fokus á hetta málið vitandi, at løgmaður, tann sentrali figururin í hesum, var burturstæddur. Hevði ikki verið betur at bíða til hann var heimafturkomin! Men her vísti tingformaðurin og samgongufelagin hjá løgmanni seg sum tann siðiliga og skilagóða eygleiðaran og við- merkjaran. Sjálvur hevur hann eisini sitið í løgmansem- bætinum, so hann veit, hvat tosað verður um. Antin talan er um ein sambandsmann, javnaðarmann ella tjóðveldismann, so eiga vit øll at havt størstu virðing fyri løgmansembætinum, so stóra, at vit kunnu taka undir við, at løgmansembæti skal virðast so mikið høgt bæði av okk- um sjálvum og ikki minst av teimum mongu, sum vitja, at hann hevði sítt serstaka sæti. Nevnt hevur verið, at hetta hevði ligið best í Tinganesi. Tað er eisini ein skilagóður tanki. Hinvegin so er tað eisini skilagott at skilja millum gerandis arbeiðsdagin í Tinganesi og so millum tað meira privata, sum so aftur eisini hevur týðandi skyldur við sær hjá einum og hvørjum løgmanni. Hann ella hon er okkara fremst umboð mótvegis umheiminum, og tá eitt nú fram- standandi fólk vitja henda vegin í fyri okkum týðandi ør- indum, tá eigur tað at finnast eitt umhvørvi her á landi líkt tí í Hoyvík, har løgmaður eisini hevur umstøður at taka ímóti fólki. Tá hetta er sagt, so skal sjálvandi eisini sigast, at vit eiga at fara væl um tær ognirnar, sum eru í Hoyvík og um- hvørvi har og vit eiga at fáa teimum, sum har virka í dag, hóskandi umstøður at virka undir ístaðin. DAGSINS MEINING Sosialurin Løgmanssæti í Hoyvík VIÐMERKINGAR Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Fíggjarleiðari: Tóki Højgaard toki@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Teresa Jensen teresa@sosialurin.fo Hjørdis Gregersen hjordis@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Snorri Brend snorri@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Terji Nielsen terji@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Eydna Skaale eydna@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Terji Nielsen terji@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo Sosialurin í Vágum: 360 Sandavágur tel. 333820, 220507 fax 333720 e-post: edvard@sosialurin.fo e-post: vagar@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Føroyaprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blaðleiðsl- an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Innsent tilfar Av tí at vit fáa rættuliga nógv innsent tilfar sendandi – meira enn vit fáa í blaðið – hevur blaðleiðslan verið noydd at gjørt nakrar avmarkingar. Enn sum áður skal fult navn skal vera undir øllum innsendum greinum – annars verða tær ikki prentaðar. Harnæst tilskila vit okkum rætt til at ikki at taka við tilfar, sum eisini er sent øðrum bløðum ella hevur verið prentað aðrastaðni. Drúgvar greinar – greinar sum eru longri enn áleið 5.500 tekn, verða raðfestar lægri, og koma bert í blaðið, um pláss er fyri teimum. Tað er ein fyrimunur um vit fáa tilfarið umvegis teldupost ella á diskli. Alfred Olsen løgtingsmaður Tað vóru góð tíðindi, tá Framtaksgrunnurin boðaði frá, at P/F Faroe Seafood, skuldi seljast í seinasta lagi 24. okt. 2005. At Fiskavirking nú verð- ur selt, eru góð tíðindi fyri øll okkum sum ganga inn fyri einum frælsum vinnu- lívi, sum virkar á privatum grundarlagi og eftir gald- andi marknaðarkreftum, og ikki sum nú, á almennum hondum og sum eitt óal- ment monopol. Skuldi verið gjørt fyrr Fiskavirking skuldu verið selt fyri fleiri árum síðani, tí hetta var ein kreppuloysn, sum ikki var tillagað einum fríðum vinnulívi, og átti tí at verið avtikin so skjótt kreppan var av. Harvið vóru tey føroysku flakavirkini komin aftur á privatar hendur, og kundu haft ment og tillagað seg í teimum góðu tíðunum, til framleiðslur og foredling av okkara fiskavørum, sum marknaðurin í Evropa og aðra staðir spyr eftir. Men ístaðin hava tey almennu fiskavirkini, útviklað seg til eitt alment monopol innan fiskavøruídnaðin í Før- oyum. Skulu seljast hvørt sær Flakavirkini sum hoyra undir Fiskavirking, skulu sjálvandi og eiga at vera seld hvørt sær. Alt annað er óforsvarligt og viðførir ikki, at vit fáa eitt frítt vinnulív í Føroyum, bæði tá hugsað verður um sjálvt marknaðarvirðið á tí ein- staka flakavirkinum, og út frá tí produktión sum er á virkinum, sum kann við- føra, at áhugaðir íleggjarar saman við lokalum kreftum koma at bjóða uppá tað einstaka virkið. At koyra øll virkini í ein posa og bjóða tey út undir einum, soleiðis sum Fram- taks-grunnurin ætlar, eigur undir ongum umstøðum, at vera gjørt aftur. Um hvørt einstakt virki verður selt fyri seg, so skapar hetta størri møgu- leikar á tí fría marknaðin- um at keypa flakavirki, men vera virkini bjóðaði út sum ein eind, so vera møguligir keyparar eisini reduseraðir til "eina eind", sum keypir øll virkini, og tað er eitt tað ringasta sum kann henda, tí tá fáa vit eitt privat monopol, ístaðin fyri eitt alment monopol. Tí eiga virkini at vera boðin út hvørt sær, so vit kunnu fáa fleiri eigarar og ymiskar framleiðslur, møguliga "niceproduktir", sum eisini vil viðføra, at tað blíva fleiri fiska-keyp- arar, sum vilja keypa "sína nøgd" og "sítt fiskaslag og stødd" til sína framleiðslu, og tað vil slóða fyri, at vit fáa eina fría kapping mill- um øll flakavirkini um rá- vøruna, sum alt annað líka vil viðføra, at bátar og skip fáa hægri prís fyri fiskin. Alment monopol Tey almennu virkini, sum í dag standa fyri uml. 70%, av framleiðsluni á landi, hava vitandi ella óvitandi skapt sær eina monopol- líknandi støðu innan fiska- keyp og flakaframleiðslu. Vit onnur kunnu vera samd ella ósamd í hesum útviklinginum, men eg eri vísur í tí, at ongin heldur at monopol er tað optimala og tað mest gagnliga, hvørki tá talan er um fiskafram- leiðslu ella fiskaprísir, og her er upsi 4, tað feskasta dømið, bæði hvat prísi og framleiðslu viðvíkur. Tí er fráboðanin frá Framtaksgrunninum skila- góð, um at tey almennu flakavirkini nú vera seld og serliga tá hesi vera privatis- eraði hvørt fyri seg. Framtaksgrunnurin Framtaksgrunnurin hevur átt og rikið Fiskasøluna og Fiskavirking, síðani krepp- una fyrst í 1990unum, og hesi eiga sín part í menn- ingini av tí Føroyska sam- felagnum, men tíðin er farin frá frymlinum um alment rikin virkir. Besta dømið um hetta er tað ræð- andi hallið hjá Fiskavirking fyri 2004 uppá heilar 39 mió. kr. Tá eg sigi, at virkini skulu vera seld hvørt fyri seg og ikki sum ein eind, so veit eg væl, at Framtaks- grunnurin ikki hevur verið samdur í hesum, men eg rokni við og møguliga boð- ar tíðindaskrivið frá, at leiðslan sær skriftina á vegginum og tí selur virkini hvørt fyri seg, fyri at øll kunnu vera við at keypa. Framtíðin Tað eru ymiskar meiningar, um metingarnar og avgerð- irnar hjá Framtaksgrunnin- um higartil hava víst seg at verið tær mest gagnligu fyri Føroyskt vinnulív og ser- liga fiskivinnuna, og tí fegnist eg um, at Fram- taksgrunnurin nú vil selja virkini eitt og eitt og er gingin burtur frá at selja Fiskavirking sum eina eind, sum eftir míni meining vildi verið til skaða fyri fiskivinnuna, bæði á sjógvi og landi í Føroyum. Tí vil eg geva Framtaks- grunninum eitt herðaklapp, og ynskja tykkum góða eydnu við einskiljingini, fyri at tit sum teir fyrstu nú lata upp fyri eini privatis- eringsgongd av tí einstaka virkinum, sum kemur at gagna øllum tí Føroyska samfelagnum. Fiskavirking seljast