fríggjadagur 1. september 2000síða 8

14 15 tíðindablaðið sosialurin tíðindablaðið sosialurin Nr. 167 - 1. september 2000 Nr. 167 - 1. september 2000 Menningartarnað við sálarligum breki Foreldur og avvarð- andi eru hjálparleys. Staðfest er, at tann vanliga sálarliga við- gerðarskipanin hevur eina avmarkaða vitan um menningartarnað. Javni bjóðar til almennan fund í komandi viku. Evnið hesaferð er menn- ingartarnað við sálarlig- um breki. Títtleikin av sálarligum brekum/sjúkum er høgur. Og støðan hjá menningar- tarnaðum, sum hava sál- arligar trupulleikar í við- bót, er eins og í okkara grannalondum, sera trup- ul. Foreldur og avvarðandi eru hjálparleys. Veruleik- in er at starvsfólkini á stovnunum eru í somu støðu. Staðfest er, at tann vanliga sálarliga viðgerð- arskipanin bara hevur eina avmarkaða vitan um menningartarnað. Trupult hevur verið at fingið eitt tvørfakligt samstarv mill- um pedagogar, sálarfrøð- ingar og psykiatarar – av tí sama eru royndirnar ikki so nógvar. Serkøn úr Danmark Í sambandi við at tað verður skeið fyri menn- ingartarnað í Føroyum, verða tveir konsulentar frá LEV og tvey foreldur her. Tað verður Frank Ulmer Jørgensen, konsu- lentur, ið fer at halda fyri- lestur. Frank Ulmer starv- ast hjá LEV (danska fe- lagnum fyri menningar- tarnað). Hann hevur í mong ár arbeitt saman við »Videncentrinum fyri sosialpsykiatri« í Dan- mark. Í tøttum samstarvi við hesi hevur hann verið við til at seta fokus á hetta økið. Tað er aðru ferð, at Javni tekur evnið upp alment í Føroyum. Fakfólk Tað er ikki so ofta, at vit hava serkøn á hesum økj- unum í Føroyum. Javni vil so fegið verða við at veita foreldrum og av- varðandi eina vita. Hesa- ferð heitir Javni eisini so inniliga á øll fakfókl innan heilsuverkið, ser- liga á psykiatriska økin- um og á skúlarnar um at møta fjølment. Somuleiðis starvsfólk á sambýlum og stovnum. Møguleiki verður eisini at seta spurningar og við- merkingar. Hetta er eitt sera átroðkandi mál, sum vit heita á fólk um at møta fjølment til. Fundurin, ið er fyri øll, verður á Hotel Hafnia mikukvøldið 6. september kl. 19.00. Havnar KFUK- skótar Í komandi viku byrja KFUK-skótarnir í Havn virksemi sítt aftur eftir stuttan summarsteðg. Havnar KFUK-skótar ella grønu gentuskótarnir, sum nógv av okkum kenna tær, fara í ár und- irnýggjan flokk, spíra- flokkurin, sum er fyri gentur 6-7 ár (føddar 1993 og 1994). Umframt spíraflokkin er eisini: títtlingaflokk- urin, sum er fyri gentur, sum ganga í 2. til 4. flokki, skótaliðið, sum er fyri gentur, sum ganga í 5. til 8. flokki, og eitt ung- dómsskótalið, sum er fyri gentur frá 9. flokki og eldri. Skótafundur er einaferð um vikuna, har ymisk virksemi er á skránni. Eis- ini eru vit á legum, túrum av og á. Serliga á Langa- sandi, har liðið eigur eini hús. Skótar og ungdóms- skótar eru ofta á legum uttanlands og seinastu tvey árini hava eisini elstu títtlingarnir verið í Dan- mark á legu. Spírar og títtlingar hava skótafund mikudag kl. 16.30 til 18.00, skótar hóskvøld kl. 19.00 til 21.00, og ungdómsskótar týskvøld frá kl. 19.00. Havnar KFUK-skótar vórðu stovnaðir 9. mai 1928 og hava verið sera virkin øll árini. Arbeiðsgrundarlagið er gjøgnum skótaarbeiði at útvega tær best møguligt treytir fyri einum felags- skapi, har frælsi fyri ein- staklingin er størst møgu- ligt, samstundis sum ein átekur sær ábyrgd fyri felagsskapinum. Samsvarandi skótalóg og -lyfti vil skótarørslan við sínum arbeiði á tjóð- skaparligum og alheims stigi hjálpa skótunum at virka í føroyska samfe- lagnum og at arbeiða fyri góðum vinalagi tjóðanna millum. Hevur tú hug at gerast grønur-gentuskóti, ert tú vælkomin niðan í KFUK, Varðagøtu 9. Sí annars lýsing í blaðnum. Mediaverkstaður á Margarinfabrikkini Mediaverkstaðurin hevur fingið stuðul frá Undirvís- ingar- og Mentamálastýr- inum, »Verkætlanir til gagns fyri børn og ung«, at byrja 1. sept. Margarinfabrikkin hevur síðani farið varð undir net café fyri nærum tveimum árum síðani, støðugt vaksið um tilfeingið av teldum og forritum. Teldurnar verða í dag mest nýttar til telduspøl og chat. Við tilboðnum um undirvísing er ætlanin at hækka um støðið hjá limun- um á telduøkinum, frá bert passivt at nýta forrit á teld- unum, til at skapa sjálvi. Endamálið við media- verkstaðnum er at gera tey ungu før fyri at nýta tøkn- ina í mediaverkstaðnum á Margarinfabrikkini, nema kunnleika til hættir og snið innan multimedia nýtslu og at skipa alt framleitt tilfar á heimasíðuni hjá Margarin- fabrikkini á ein slíkan hátt, at foreldur, skúlar og onnur kunnu uppliva forvitnisliga barna- og ungdómsarbeiðið í Margarinfabrikkini í høv- uðsstaðnu. Flestu skúlar í Føroyum eru bundnir saman í net, eru skipaðir í KT-deplinum og tey ungu hava teldupost- bústaðir. Margarinfabrikkin hevur sæð tørvin fyri víðari menning av tí skapanarligu evnunum hjá teimum ungu og børnunum, afturat møguleikanum at nýta eina teldu. Tankin aftan fyri mediaverkstaðin er at skapa eitt leikarúm, har børnini og tey ungu skapa myndir, filmar og heimasíður, har forvitni er drívmegin. Mediaverkstaðurin skal stimbra tey ungu til at nýta tøknina og skapa hugnaligar karmar um eitt støðugt mennandi tilboð, sum á høgum fakligum støði veitir luttakaranum sína sjálvstøð- ugu upplæring, treytað av áhuga og evni at arbeiði við tøknini. Undirvísari er Laufey H. Blaasvær, sum seinastu trý árini hevur havt líknandi mediaverkstað í Norðurlandahúsinum. Undirvísingin verður løgd í samsvari við leiðaran Henrik Andersen og starvs- fólk á staðnum, ið lata kunnandi tilfar um komandi tiltøk. Ætlanin er at starvs- fólkini eins og limirnir skulu fáa undirvísing og megna at standa fyri fram- tíðar frálæru sjálvi. Í Marga- rinfabrikkini starvast um- framt dagliga leiðaran tveir pedagogar og tvey ung í arbeiði. Undirvíst verður týsdag og hósdag frá kl. 15-17 fyri børnum 9-13 ár og frá 19- 21 fyri teimum ungu limun- um. Kappsiglingin endað Sunnudagin 27. aug. hevði Lions Club Eysturoy sína árligu kappsigling á Skála- fjørðinum, tann 31. í røðini. Samstundis er hetta eitt slag av finalu í sambandi við tær kappsiglingar, sum felagið Seglið skipar fyri. Luttøkan var sum vant sera góð. Tað luttóku 37 bátar úr ymsum bygdum og komu teir allir á mál í øll- um góðum. Startskotið var í ár inni í Skálafirði og mál- ið var sum vant úti á Høga- bóli. Eitt frískt lot av útnyrð- ingi norði gav bátunum ein góðan start og fylgdust bát- arnir reiðiliga væl til komið var út um Skálaleiðina, tá tjánaði lotið nakað, fyri so aftur at menna seg aftur tá komið var nakað út um Gjaranes. Hetta gjørdi at bátar rættuliga ofta skiftu rað- fylgju og sum sostatt eisini var við til at gera kappsigl- ingina meira spennandi. Tað var ein vøkur sjón at síggja bátarnar koma út eftir fjørðinum, og nógvir vóru bilarnir, sum báðu megin fjørðin fylgdu við siglingini umframt tey mongu á Skálafjørðinum, sum kundu Bátarnir komu í mál í hesi røð: Nr. 1 Guðrið, Saltangará, steyp og ferðasteyp Nr. 2 Leivur, Kollafjørður, steyp Nr. 3 Gjáarbáturin, Kollafjørður, steyp Nr. 4 Thyra, Strendur Nr. 5 Sníkur, Kollafjørður Nr. 6 Mia, Strendur Nr. 7 Olivia, Kollafjørður Nr. 9 Vinur, Tórshavn Nr. 10 Hoyvíksbáturin, Hoyvík Nr. 11 Lítlibátur, Hósvík Nr. 12 Koltursbáturin, Kollafjørður Nr. 13 Eyðbjørg, Skála Nr. 14 Byrgishamar, Kollafjørður Nr. 15 Rakul, Toftir Nr. 16 Luna, Lamba Nr. 17 Guðrun, Saltangará Nr. 18 Búgvin, Toftir Nr. 19 Jensabátur, Nólsoy Nr. 20 Dúgvan, Lamba Nr. 21 Teistin, Strendur Nr. 22 Ternan, Hósvík Nr. 23 Helga, Kaldbak Nr. 24 Miðgerð, Kollafjørður Nr. 25 Lítli Lundi, Skála Nr. 26 Pluto, Skála Nr. 27 Tyrilshattur, Strendur Nr. 28 Thorshavn, Argir Nr. 29 Svanur, Skála Nr. 30 Niels í Nesinum, Tórshavn Nr. 31 Kallsoy, Leirvík Nr. 32 Havgásin, Hósvík Nr. 33 Brandur, Nes Nr. 34 Sørin, Kolbanargjógv Nr. 35 Góðadalsbáturin, Saltangará Nr. 36 Fiskedræt, Strendur Nr. 37 Skúlabáturin, Dalur fylgja við siglingini úr teirra egna vindeyga. Komin á mál varð sum vant boðið til kaffi og pannukøkur í matarhøllini hjá Føroya Fiskavirking í Runavík, sum hevði lagt høli til. Nú hesin dagurin mest- sum er blivin ein familju- dagur, har familjulimir taka ímóti siglandi bátunum, er blivið heldur trongligt í matarhøllini, men við ein- um góðum vilja fingu nokk allir siglingarmenninir sess. Takkarkvøða varð borin frá Lions til siglararnar, sum so trúliga hava siglt og gjørt hesa sigling til tað, hon er í dag. Lions vónaði, at tað stavnhald, sum teir settu sær fyri 31 árum síðani, – tað at vekja áhuga fyri sigling og kunnleika til at handfara segl – hevði borið ávøkst. Takkaði somuleiðis felag- num Seglinum, sum so hugagott hevði tikið undir við hesum stavnhaldinum, og skipað fyri fleiri kapp- siglingum. Í komandi viku koma fólk frá Folkekirkens Pædago- giske Institut til Føroya at halda skeið fyri prestum, lærarum o.ø. Folkekirkens Pædagogis- ke Institut er ein eftirút- búgvingar-stovnur hjá Fólkakirkjuni við tí enda- máli at stuðla prestum og øðrum, sum hava ábyrgd av kristnifrálæru. Føstu lærar- arnir á stovninum og gesta- lærarar halda alt árið skeið á stovninum í Løgumkloster og úti um landið. Hetta er aðru ferð Folke- kirkens Pædagogiske Insti- tut heldur skeið í FØroyum og tað eru rektarin Eberhard Harbsmeier, Gertrud Iver- sen, lektari ph.d., Svend Bjerg, lektari í guðfrøði í universitetinum í Keyp- mannahavn og Steffen Jo- hannesen, lektari á Dan- marks Lærerhøjskole, sum koma hesaferð. Prestarnir fara á skeið í Norðurlanda- húsinum mánadagin 28. og týsdagin 29. aug., og somu dagar hevur Steffen Johann- esen skeið fyri lærarum í eftirútbúgving. Mikukvøld- ið 30. august kl. 20 heldur Svend Bjerg almennan fyri- lestur á fróðskaparsetrinum við heitinum: »Gør kærlig- heden blind? Om teologien og sanserne« og hósdagin 31. august hava tey tímar á landsmiðstøðini fyri undir- vísingaramboð og á Føroya Studentaskúla. Annars fer rektarin Eber- hard Harbsmeier at prædika við guðstænastuna sunnu- dagin 27. august kl. 11 í Haldarsvíkar kirkju, Ger- trud Iversen prædikar kl. 12 í Hvalvíkar kirkju og Svend Bjerg prædikar kl. 11 í Dómkirkjuni. Folkekirkens Pædagogiske Institut skeið í Føroyum Lesið eisini ÍtróttaSosialin á alnetinum: www.sosialurin.fo JÁKUP MØRK Fótbóltsliga hevur gingið skiftandi hjá føroysku úti- setunum, nú flestu teirra koma heim til landsdystin móti Slovenia. 4 leikbannaðir Hjá føroyingunum á Ólafs- firði hevur einki vilja borið til í ár, liðið, sum telur 4 føroyskar leikarar, hevur havt eina sera vánaliga byr- jan upp á árið, og seinastu vikurnar er niðurflytingar- hóttanin vorðin alsamt meira sjónlig. Um vikuskifti taptu teir botndystin móti Stjarnuni í einum dysti, har venjarin, Jens Martin Knudsen, ikki kundi nýta Sámal Joensen ella John Petersen vegna leikbann. Komandi umfar skal Leif- tur royna seg móti Fram, sum er liðið beint omanfyri niðurflytingarstrikuna. Skal Leiftur hava møguleika at verða verandi í deildini, er alneyðugt við einum sigri, og helst skal hesin vera við fleiri málum. Fortreytirnar undan dyst- inum eru tó ikki av teimum bestu, tí fýra leikarar, teirra millum Jens Martin Knud- sen, eru leikbannaðir undan dystinum. Uni skoraði Hjá Una Arge og ÍA hevur gingist nakað betri, og hóast Leikararnir tykjast vera væl fyri Sum heild tykjast fótbóltsútisetar okkara at standa seg væl í feløgum teirra, og heta, samanhildið við at heimliga kappingin er í hæddini, átti at borga fyri einum sterkum landsliðið teir eru nakað langt frá odd- inum, tá tosað verður um gullmerki, so hevur ÍA av- gjørt møguleika at sleppa út i Europa komandi ár. Sæð við føroyskum eyg- um, er tað gleðiligt, at Uni Arge nú aftur hevur fingið gongd á málskjótingina. Á- lopsmaðurin, sum hevur drigist við drúgvan skaða í ár, skeyt fyrsta landskapp- ingarmál sítt, tá ÍA um viku- skiftið vann 4-1 á Fram. Sogndal flúgvandi Hjá teimum trimum lands- liðsleikarunum, sum royna seg í norskum fótbólti, hev- ur gingið við fullari ferð seinastu vikurnar. Burtur- sæð frá einum keðiligum tapi á skrivaraborðinum, hevur talan bert verið um sigrar í august mánaði, so einki er at siga til, um sjálvsálitið er gott í løtuni. Tapið á skrivaraborðinum ger tó, at tað verður torført hjá Sogndal at vinna sær beinleiðis uppflytan í bestu deildina. Fimm stig eru upp til annað plássið, nú seks umfør eru eftir at leika. Gongur framá í Danmark Ein spildurnýggjur maður er í landsliðshópinum til dystin móti slovenum. Jo- han Byrial Hansen, sum í fjør skrivaði sáttmála við OB, er fyri fyrstu ferð út- tikin til landsliðið. Um hetta er byrjanin til eina nýggja merkistíð í før- oyskum fótbólti skal ikki gitast um, men í øllum før- um er hetta fyrstu ferð, at ein leikari, sum er heima- hoyrandi í øðrum landi, er úttikin til føroyska lands- liðið. Johan hevur føroyska mammu, og tí er eingin tru- pulleiki í úttøkuni, men un- dir øllum umstøðum verður spennandi at vita, hvussu nýggi leikarin fer at standa seg í hópinum. Aðra staðni hevur tað í fleiri ár verið vanligt, at leikarar verða bidnir um at spæla fyri okk- urt landslið, um eitt nú omman er ætta hagani. Eitt tað besta dømi um hetta man vera Írland, har fyrr- verandi landsliðsvenjarin, Jack Charlton, bar orð fyri at vera betri ættargranskari enn venjari. Johan hevur í ár verið á vølli tríggjar ferð fyri OB, sum í løtuni er á 9. plássi í superliguni. Fremsta føroyska liðið í superliguni er heldur ó- væntað AGF, har Óli Jo- hannensen er í hópinum. Seinasta hálva árið ella so hevur Óli tó ikki verið at sæð á vøllinum, men sunnu- dagin var hann aftur at síggja, og yvirhøvur stóð hann seg væl, hóast AGF mátti lúta 3-1 fyri Herfølge. Hjá Herfølge hevur ann- ars ikki gingist eins væl og í fjør, tá liðið gjørdist meist- ari. Í løtuni er liðið næst- niðast, men seinastu dyst- irnir hava kortini givið á- bendingar um eina ávísa framgongd. Todi Jónsson hevur hig- artil verið fastur fúsur í byr- junaruppstillingini hjá FCK, og hóast úrslitini ikki hava verið eftir vild, bendir einki á, at hann skal missa miðvallarsessin, sum hann nú hevur vant seg við. Sunnudagin var hann mill- um teir mest eyðsýndu í 2- 1 sigrinum hjá FCK móti Brøndby. Ein sigur, sum hevði ómetaliga stóran týd- ning fyri FCK, tí vónirnar um eitt gott hál komandi dystirnar nú tykjast nógv bjartari. Heildarmetingin er positiv Sum heild kann helst staðf- estast, at fótbóltsliga eru flestu útisetar okkara sera væl fyri í løtuni. Minuttirnir, sum teir fáa á vølli tykjast undir ongum umstøðum at fækka, og hóast ítróttarliga gongdin hjá ymsu feløgu- num er ymiskt, so tykjast positivu lutirnir at viga væl meira enn teir negativu. Heimligu landsliðsleika- rarnir skuldu helst verið á toppinum júst nú, so for- treytirnar fyri einum góðum úrslitið sunnudagin fáa valla verið betri. Risarnir komnir Kappingarneytarnir hjá Regini í kappingini um at gerast Atlants- risin eru nú komnir til Føroya JÁKUP MØRK Teir átta sterku menninir, sum um leygardagin fara at kappast um at gerast Atlantsrisin, fara í dag at hyggja seg eitt sindur um í høvuðsstaðnum, og eis- ini fær almenningurin høvi at heilsa upp á teir. Risin hittir risar Tað er høvuðsstuðulin hjá Regini Vágadal, Formu- la.fo, sum skipar fyri nøk- rum tiltøkum, og eisini almenningurin fær møgu- leika at heilsa upp á stóru menninar. Kl. 13.00 í dag fara sterku menninir á inter- net-caféina, Orbit, har teir fara at hugna sær í okkur tum ein tíma. Av Formula.fo verður sagt, at øll sjálvandi eru væl komin inn á gólvið at vitja, men at stóru menninir siga seg vilja hava frið hesa løtuna. Teir vilja nevnliga nýta høvið til at kappast móti hvør- jum øðrum í telduspølum, heldur enn at vita, hvør kann lyfta tyngstu lut- irnar. Alment í SMS Eftir at teir soleiðis hava kappast eina løtu, verður farið niðan í SMS, har teir verða at síggja í 3-arin electronics. Her verður sjálvandi opið hús, og fólk fáa høvi til at práta við risarnar, umframt at autografskriv- ing sjálvandi eisini verður á skránni. Hjálpa Regini Eftir at teir í ein tíma hava verið í SMS, fara teir so at gera seg til, at fara á flot. Talan er um eina útferð við Norðlýsinum, soleiðis at luttkararnir eisini fáa høvi til at síggja ein part av Føroyum og stórslignu náttúru okkara. Allarhelst vóna luttak- ararnir, at veðrið verður gott meðan útferðin er, men á Formula.fo siga tey, at tað bilar kanska einki, um tað er eitt sindur sjaskut. Hetta halda tey nevnliga kann verða Reg- ini til fyrimuns. Regin er jú skipari, og hevur eisini siglt við Grønland, so verður talan um sjóverk av onkrum slag, verður hetta helst til fyrimuns fyri Regin. Hjá Julian og teimum í Sogndal gongur sum eftir ánni í løtuni, og yvirhøvur tykjast landsliðsleikarar okkara at vera sera væl fyri í løtuni Í hesum døgum er Regin ikki eins einaráðandi í Føroyum, sum hann vanliga er